Cam Ranh. Cam Hải Đông. Thủy Triều. Bãi Dài. Những tên gọi này trong những ngày gần đây được nhiều người nhắc đến, như là một biểu tượng của một bệ phóng mới cho Cam Ranh, cho Khánh Hòa. Nhưng, ít người biết rằng, chỉ mới năm 1996 đây thôi, Thủy Triều hãy còn cách biệt hẳn với thế giới bên ngoài. Trên đảo toàn cát, cho nên hồi ấy, tôi mới gọi khát vọng đổi đời của vùng cát này cứ như cát trắng muốn hóa thân làm pha lê cho đời thêm lóng lánh...

Một Bãi Dài tinh tươm và thơ mộng.

Nghe đã lâu, nhưng mãi đến năm 2002, khi xuất phát chuyến đi ra quần đảo Trường Sa tôi mới được đặt chân lên quân cảng Cam Ranh. Từ lâu, tôi nghe hải cảng Cam Ranh được cả thế giới biết đến, được sánh với những hải cảng trứ danh như San Francisco (Hoa Kỳ), Rio De Janeiro (Brazil)… nay mới được thấy một hải cảng đẹp tuyệt vời trong một buổi chiều chớm vào hạ thật yên ả. Gần bên là sân bay. Hồi ấy, chuyện đưa sân bay Cam Ranh vào hoạt động dân sự cũng như chuyện đưa tour du lịch ra Trường Sa nghe hãy còn xa xôi lắm. Thế rồi, bây giờ, người dân đã được du lịch ra quần đảo Trường Sa. Thế rồi, bây giờ chiếc A 320 bằng “xương” bằng “thịt” đã đưa những khách dân sự đầu tiên về Cam Ranh. Có lẽ, từ sau ngày giải phóng đến nay, đây là một sự kiện đặc biệt quan trọng đối với Cam Ranh. “Cam Ranh Bay”, giờ không chỉ là danh từ vịnh Cam Ranh như khi xưa người Mỹ gọi nữa, mà “Cam Ranh bay” đã là một ẩn dụ của sự cất cánh… Trong ngất ngây niềm vui đó, tôi lại về thăm Thủy Triều, nơi có một Bãi Dài tinh tươm và thơ mộng…

° GIẤC MƠ THỦY TRIỀU

Tôm cá đã cạn. Nhiều hôm đi lưới cả buổi cũng chỉ đủ nấu trả canh.

Năm 1996 tôi có dịp về Thủy Triều, một ngôi làng heo hút, cách trở nằm phía Bắc bán đảo Cam Ranh. Trong tổng số 17.218 ha của toàn bán đảo Cam Ranh, Thủy Triều chiếm diện tích 5.539 ha. Trước kia, Thủy Triều chỉ là một thôn của xã Suối Hải. Sau giải phóng, xã Suối Hải đổi thành Cam Hải và đến năm 1985, Thủy Triều trở thành xã Cam Hải Đông. Hồi ấy, tôi đã lội bộ trên cát hơn 5km để lên núi Cù Hin nhìn xuống Bãi Dài và thăm con kênh đào dang dở suýt nữa biến Cam Ranh thành đảo chứ không còn là bán đảo như bây giờ. Và đêm trăng, lại ngồi bên mép nước Bãi Dài chờ ghe về. Chúng tôi mua mực tươi rói da ngời lên ánh phấn, sờ vào râu mực, những nốt sần cứ hít chặt lấy tay người. Rồi đốt lửa lên, ngồi đến thâu đêm. Trong 13km chiều dài của xã Cam Hải Đông thì Bãi Dài đã chiếm đến trên 7km. Đứng trên núi Cù Hin nhìn ra, Bãi Dài cong cong như một vòng cung nhẹ giữa một vùng thùy dương cát trắng.

Sau mấy lần đi, tôi mới viết được phóng sự “Khát vọng một vùng cát”. Nói Thủy Triều là một vùng cát quả không ngoa. Bởi nhà làm trên cát. Đường đi trên cát. Người chết  chôn trên động cát. Buổi trưa, những cô cậu nhỏ đi học về cứ xách dép lên mà chạy trên cát. Mang dép thì lún, mà xách lên thì nóng chân. Ở đây có một mỏ cát trắng, trữ lượng đến trên 600 triệu tấn, có hàm lượng oxide sillic (SiO2) rất cao, đến trên 96% dùng làm thủy tinh cao cấp. Toàn cát như thế, cho nên tôi mới gọi khát vọng đổi đời của vùng cát này cứ như cát trắng cứ muốn hóa thân làm pha lê cho đời thêm lóng lánh. Mà khát vẫn cứ khát, như cát nóng mùa gió Nam rực lửa, chạy trên đồi cát mà mắt cứ mãi thấy ảo ảnh một đám nước nhỏ luôn luôn ở trước mặt, càng chạy đến càng thấy xa.

Trong phóng sự hồi ấy, tôi gọi Thủy Triều là một ốc đảo thần tiên, rồi lại ví Thủy Triều như một nàng công chúa ngủ quên… Nói thế bởi Thủy Triều cách biệt hẳn với thế giới bên ngoài. Ở mỏm đất bán đảo này, muốn sang bên kia, muốn sang đất liền chỉ có mỗi một cách là bơi ghe. Những ngày ấy, ở cùng Thủy Triều, cụm từ “qua bên kia sông” làm tôi thấm thía cái nỗi gian nan cách trở. Học trò học cấp 2 phải qua bên kia sông. Bệnh tật thập tử nhất sinh vẫn phải kẽo kẹt thuyền chèo qua bên kia sông, rồi chạy thêm hơn 7km để đến Phòng khám đa khoa Cam Đức, hoặc trên 20km để đến Bệnh viện Cam Ranh. Nhiều khi không kịp, đành đau xót đưa về… Chợ búa cũng qua bên kia sông. Trên 400 hộ, với trên 2.200 dân mà chỉ có 29 tivi đen trắng và 18 tivi màu dùng bằng ắc quy. Ông Nguyễn Chính, người mới vừa được bầu làm Chủ tịch UBND xã kể rằng hồi còn bé mà mới hơn 3 giờ sáng đã phải dậy thắp đuốc lá dừa theo đò đi học, còn khi về thì xóm làng… ngủ cả. Phải những hôm mưa, về muộn một chút, đứng trên bờ nhìn con đò chèo đã ra giữa dòng mà nước mắt cứ ứa ra trong đêm lạnh.

Chỉ mới năm 1996 đây thôi, mà chuyện kể nghe như từ xa xưa lắm. Cả xã Cam Hải Đông không hề có bóng dáng một chiếc xe… gắn máy. Đường giao thông huyết mạch của xã chỉ là một con đường mòn trên cát lún, không hơn không kém. Không có điện, cho nên đêm về, khi bóng đen trùm lên những ngọn dừa soi bóng bên dòng nước, từ giữa sông nhìn về, với lác đác những đốm đèn dầu lập lòe và tiếng bìm bịp kêu nẫu nuột, tôi cứ hình dung Thủy Triều như mơ màng ngủ, bên lời ru thì thầm sóng vỗ. Nói thế thì nghe quá nên thơ. Bởi nếu nói theo góc nhìn kinh tế, Thủy Triều hầu như chưa có gì.

Khánh Hòa nay đã 350 năm thì làng Thủy Triều tuổi cũng tròm trèm 300. Mà vẫn cứ lặng lẽ như thế. Hồi ấy, tôi cùng ông Nguyễn Ngọc Sơn - Chủ tịch UBND xã (nay là Chủ tịch HĐND xã vì đã làm Chủ tịch UBND xã 2 khóa liền) đã nói chuyện về một Bãi Dài làm du lịch. Nhưng chỉ nói chuyện như là một ước mơ. Mơ, vì thấy Bãi Dài quá đẹp. Mơ, vì chẳng có con đường nào đến với Bãi Dài ngoài con đường phải đi… ghe. Mơ, vì tất cả còn chưa thành hình, tất cả hãy còn đang ở… thì tương lai. Ông Sơn nói đến bao nhiêu điều “sẽ”. Sẽ: Bắc cầu gỗ qua đầm Thủy Triều để nối Thủy Triều với đất liền. Sẽ: Kéo dường dây tải điện trung hạ thế qua đầm, đưa điện về Thủy Triều. Sẽ, rất nhiều cái sẽ như thế. Cứ thế, Thủy Triều cứ ước mơ, ước mơ những điều tưởng chừng thật nhỏ nhoi, giản dị như thế…

° THỦY TRIỀU LÊN

Cây cầu như một bàn tay độ thế, đưa ra cho Thủy Triều nắm lấy, mà đi.

Bây giờ, tiếp chúng tôi trong cơ ngơi trụ sở vừa được xây dựng xong trên một đồi cát trắng nhìn ra đầm lộng gió, ông Sơn rất tâm đắc về cây cầu gỗ bắc qua đầm Thủy Triều, để nối Thủy Triều, nối liền Cam Hải Đông với đất liền. Tất cả như một phép màu thời hiện đại, không một chút cường điệu. Ông Sơn bảo cây cầu gỗ này là hiện thân một quyết tâm dữ dội của người dân địa phương trong việc “hội nhập” với… đất liền. Nó đã như một bàn tay độ thế đưa ra cho Thủy Triều, để Thủy Triều nắm lấy nó, mà đi. Từ đó, học trò đã biết đạp xe đi học. Từ đó, ốm đau, bệnh hoạn đã không còn cảnh chèo xuồng đi như thách thức cùng cái “thời gian vàng” trong cấp cứu của ngành y tế. Và, cũng từ đó, Thủy Triều quê ông bắt đầu có tiếng… xe gắn máy! Chuyện điện cũng thật mà như… mơ. Nhiều cụ già chẳng ngờ được Thủy Triều lại có điện lưới quốc gia. Điện đã sáng tận chân núi Cù Hin. Cả một vùng đìa sáng rực ánh đèn néon như phố chợ. Rồi khi có thêm một cây cầu bê tông kiên cố, người địa phương quen gọi là cầu Mới, ông Sơn bảo Thủy Triều của ông, nàng công chúa ngủ quên của ông, như tôi gọi trong bài phóng sự, đã được đánh thức.

Nhưng đánh thức để rồi làm gì? Năm 1996 Thủy Triều nuôi tôm sú lãi ròng hơn 1 tỷ đồng. Sang năm 1997 lãi đến trên 6 tỷ. Những tưởng cứ thế thì chẳng mấy chốc Thủy Triều giàu to. Nhưng nhiều năm sau, con tôm ngày một èo uột. Èo uột đến nỗi mất ăn, mất ngủ. Èo uột đến nỗi nhiều người bảo rằng phải kiêng, phải gọi là “xuống giống” chứ không được gọi là “thả giống”. Vì, “xuống” thì có “lên”, chứ còn “thả” thì “ổng”… đi mất. Đánh bắt biển khơi thì dân không đủ vốn đầu tư cho phương tiện, còn gần bờ thì cá tôm mỗi ngày một hiếm, nhiều hôm đi lưới cả buổi cũng chỉ đủ nấu trả canh. Ấy là dưới biển, còn trên bờ, những xoài, những dừa cho thu nhập khi được khi chăng. Còn cây màu, ruộng một vụ dưới chân núi Cù Hin thì ăn nước trời, hễ nắng lên là mất trắng. Có biết thế, mới biết cái khát vọng đổi đời của Thủy Triều… khát đến mức nào.

Khi nghe đưa sân bay Cam Ranh làm dân sự, rồi nghe làm đường Nam Sông Lô - Cù Hin - Sân bay Cam Ranh, một con đường cắt núi, thoạt đầu người dân Thủy Triều còn bán tín bán nghi. Mãi đến ngày con đường rộng thênh thang thành hình, cộ xe bon bon; mãi đến ngày 19-5-2004, khi chiếc A 320 từ Hà Nội đưa khách về, người dân Thủy Triều mới thấy thật. Một người lớn tuổi trong làng xúc động bảo: “Lâu lắm mới nghe tiếng máy bay”. Rồi ông thêm rằng, phải nói cho đầy đủ là lần đầu tiên có tiếng máy bay dân sự, chở khách, chở dân ta đi lại chứ không phải máy bay quân sự từng bay trước đây.

Còn nhớ trong một lần trao đổi về những điều ấn tượng nhất của năm 2003, ông Phạm Văn Chi, khi đang là Chủ tịch UBND tỉnh nói đó là 2 việc: Tiếp nhận quy hoạch, bố trí đầu tư kinh tế - xã hội ở khu vực Bắc bán đảo Cam Ranh và việc xúc tiến xây dựng hạ tầng cơ sở ở bán đảo Hòn Gốm, vịnh Vân Phong. Ông bảo Cam Ranh là bảo vật của Khánh Hòa mà trước nay chúng ta chưa khai thác được. Bán đảo Cam Ranh sẽ mở ra một triển vọng rất lớn về kinh tế du lịch. Nếu đầu tư khai thác tốt, vùng này sẽ góp phần thúc đẩy kinh tế Khánh Hòa cất cánh. Vâng! Cam Ranh. Cam Hải Đông. Thủy Triều. Bãi Dài. Những tên gọi này trong những ngày gần đây được nhiều người nhắc đến như là một biểu tượng của một bệ phóng mới cho Cam Ranh, cho Khánh Hòa. Theo Thạc sĩ, Kiến trúc sư Đỗ Tú Lan - Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị - nông thôn (thuộc Bộ Xây dựng), Bãi Dài là một trong những vùng giàu tiềm năng tự nhiên, giàu tiềm năng nhân văn để phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch sinh thái với cảnh quan môi trường tốt, giao thông đường bộ, đường hàng không thuận tiện.

Khi tôi viết bài này, khu vực Bãi Dài hiện đã có gần 60 dự án đăng ký đầu tư. Tỉnh cũng đã thành lập ban quản lý các dự án thuộc khu vực Bãi Dài. Tất cả đã sẵn sàng. Giấc mơ làm du lịch của Bãi Dài, của Thủy Triều, của  Cam Hải Đông đang dần thành hiện thực. Và nói như ông Sơn, nàng công chúa Thủy Triều quê ông đang bừng tỉnh giấc, sau bao nhiêu trăm năm mơ màng, với một sức cuốn hút kỳ lạ.

° MỘT CHÚT TÂM TƯ

Bãi Dài giờ đã nhộn nhịp chân người.

Ông Nguyễn Thành Phận, người từng “lăn lộn” với con tôm ở đây từ những năm 1990, tiếp chúng tôi ngay trong căn trại bên đìa tôm của mình. Ông điềm nhiên bảo rằng vụ vừa rồi ông lỗ mất trên chục triệu đồng, có trên 90% hộ nuôi vụ vừa rồi bị lỗ. Nuôi tôm đã khó. Mà hiện nay nhiều người muốn bán đìa lấy vốn làm việc khác cũng rất khó. Ông Phận chỉ tôi đám đất kế bên và bảo rằng nếu không sợ nằm trong quy hoạch thì ông đã mua rồi. Nhiều lô đìa trước kia giá đến 60, 70 triệu đồng mỗi sào nay kêu 30 triệu không ai dám mua. “Cứ nghe khi thì nói quy hoạch chỗ này, khi thì nói quy hoạch chỗ khác nên không ai dám làm gì cả”. Trên đường về lại Ủy ban xã, tôi cứ thắc mắc cùng ông Sơn về con đường huyết mạch của làng (cũng là của xã), sao không sửa sang cho tử tế mà để rất khó đi. Ông Sơn ngậm ngùi: “Muốn lắm, mà không làm được, vì phải chờ quy hoạch. Vừa rồi, nghe cấp trên thông báo đầu tư làm con đường xương sống này với vốn 600 triệu, trong đó, nhân dân đóng góp 60 triệu, bà con đang chuẩn bị thì lại nghe… thôi. Cho nên nhân dân ở đây mong muốn sớm có một quy hoạch cụ thể để bà con yêm tâm làm ăn!”.

Không chỉ thế, ngồi cùng tôi, ông Sơn còn tỏ ra băn khoăn một điều, khi khu du lịch mở ra, người lao động ở Thủy Triều lại không biết làm gì, làm du lịch thì không có tay nghề. Mà công việc đào tạo lại không nằm trong tầm tay của địa phương.

***

Năm 1996 tôi từ Thủy Triều về Nha Trang bằng ghe, phải vòng vào tận trong cửa Nhỏ Bình Ba rồi quay ra. Dọc Bãi Dài, Sông Lô nhìn hãy còn trập trùng núi vắng. Lần này, tôi về trên đại lộ Nguyễn Tất Thành. Taxi nhộn nhịp đưa khách về Nha Trang. Có lẽ một chuyến bay vừa về đến. Tôi dừng xe trên một mỏm núi Cù Hin, nhìn về Bãi Dài, nhìn về nàng công chúa của ông Sơn. Dường như nước triều lên. Vâng! Thủy Triều đang lên…

PHONG NGUYÊN
Thủy Triều - Nha Trang, 6-2004

Tính đến thời điểm này, trên địa bàn các tỉnh miền Trung đã có 8 nhà máy nguyên liệu giấy đang hoạt động và dự kiến trong năm nay sẽ có thêm 2 nhà máy nữa ra đời. Mỗi năm, các nhà máy này cần lượng gỗ nguyên liệu hơn 1 triệu mét khối. Các nhà máy đua nhau mọc lên trong khi vùng nguyên liệu chưa được chuẩn bị đồng bộ đã tạo ra cảnh tranh mua, tranh bán hết sức quyết liệt.

Chăm sóc, chọn cây giống cho rừng nguyên liệu giấy.

Tháng 3-1993, Công ty Nguyên liệu giấy Quy Nhơn ra đời tại Bình Định trên cơ sở liên doanh của 4 thành viên là Vinafor miền Trung, Công ty Vifaco, Lâm trường Quy Nhơn và Tổng công ty PISICO.

Không lâu sau đó, một liên doanh khác có vốn đầu tư nước ngoài là Công ty liên doanh sản xuất nguyên liệu giấy Việt Nhật (Vijachip) ra đời tại Đà Nẵng. Ngay lập tức, thị phần đầu vào bị chia sẻ, nhất là trên địa bàn Quảng Ngãi, khi Vijachip liên doanh trồng và khai thác nguyên liệu với một doanh nghiệp của tỉnh này.

Tuy nhiên, sự đối đầu thực sự chỉ bắt đầu từ năm 2002, khi tại Nhà máy ván sợi ép có công suất 54.000m3/năm ra đời tại huyện An Khê, tỉnh Gia Lai.

Công ty Nguyên liệu giấy Quy Nhơn bị mất 35% vùng nguyên liệu ở 2 tỉnh Gia Lai và Kon Tum. Vùng nguyên liệu ở các tỉnh Nam Trung bộ là Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận vốn đã ít ỏi, giờ lại xuất hiện thêm Công ty Chế biến dăm gỗ Cát Phú, công suất 50.000 tấn/năm.

Chỉ sau một thời gian hoạt động, vùng nguyên liệu ở đây đã được "ngốn" hết, Cát Phú phải ra Bình Định và lên tận Gia Lai để săn lùng nguyên liệu. Giá nguyên liệu được đẩy lên vô tội vạ, có lúc tăng gần 30% so với mặt bằng chung của thị trường. Đầu năm 2003, Nhà máy dăm của Công ty Nguyên liệu giấy Dung Quất, công suất 50.000 tấn/năm ra đời tại Quảng Ngãi. Vùng nguyên liệu lại tiếp tục bị co cụm lại từ nhiều phía.

Công ty Nguyên liệu giấy Quy Nhơn ra đời cách đây hơn 10 năm, nhưng cho đến nay nguồn nguyên liệu vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào việc thu mua phân tán trong dân. Vì vậy, từ năm 2002, công ty đã lập dự án trồng 15.000 ha rừng nguyên liệu giấy với tổng nguồn vốn đầu tư lên đến 315 tỷ đồng và đã được UBND tỉnh Bình Định phê duyệt.

Đáng tiếc là sau khi rà soát lại, quỹ đất còn chưa tới 4.500 ha. Do đó, dự án liên doanh sản xuất bột giấy công suất 150.000 tấn/năm giữa công ty với Công ty Investment (New Zealand) phải điều chỉnh còn 100.000 tấn/năm và tạm dừng không thời hạn.

Vùng nguyên liệu giấy sẽ còn phải đối mặt với thách thức của các nhà máy chế biến tinh bột sắn đang mọc lên ngày càng nhiều ở miền Trung.

Ông Đào Văn Khởi, Chi cục trưởng Chi cục phát triển lâm nghiệp tỉnh Quảng Ngãi, cho biết: “Các nhà máy ra đời sau sẽ chấp nhận cảnh đi mua gom là chính. Có muốn phát triển vùng nguyên liệu cũng không còn đất vì đã bị các dự án khác giữ phần rồi.

Ý thức được điều này, ngay từ khi mới đi vào hoạt động, Vijachip Đà Nẵng đã xác định xây dựng vùng nguyên liệu là mục tiêu sống còn của doanh nghiệp. Ông Matsumura, Tổng Giám đốc Liên doanh Vijachip, cho biết: “10 năm qua, chúng tôi đã liên doanh với 5 doanh nghiệp ở các tỉnh miền Trung để trồng 16.000 ha rừng nguyên liệu. 3 năm trở lại đây, bằng vốn tích lũy, công ty đã cấp không mỗi năm hơn 1,5 triệu cây giống keo lai cho nông dân. Khi thu hoạch, nông dân sẽ bán lại sản phẩm cho công ty”.

Giá dăm nguyên liệu giấy xuất khẩu hiện nay bình quân từ 76 – 78 USD/tấn, dự đoán trong tương lai giá dăm xuất khẩu trên thị trường có thể vượt qua ngưỡng 90 USD/tấn hoặc cao hơn nữa. Nhất là hiện nay, ngay cạnh nước ta, các doanh nghiệp Trung Quốc đang chuyển hướng sang đầu tư xây dựng hàng loạt các nhà máy sản xuất bột giấy, với nhu cầu nguyên liệu dăm mỗi năm lên tới 4 triệu tấn.

Trong đó, hơn 50% nguyên liệu phải nhập từ nước ngoài. Như vậy, nhu cầu gỗ nguyên liệu giấy sẽ còn tăng cao hơn nhiều lần. Lợi thế đang nghiêng hẳn về các doanh nghiệp và những ông chủ đang sở hữu trong tay hàng ngàn hécta rừng nguyên liệu trên địa bàn các tỉnh miền Trung.

Điều cần đặt ra lúc này là phải có một quy hoạch tổng thể hơn về vấn đề vùng nguyên liệu cho các nhà máy hoặc ít ra là phải tìm ra tiếng nói chung để dung hòa các lợi ích, đảm bảo được chiến lược phát triển lâu dài.

(SGGP)

Dự án thí điểm Khu bảo tồn biển Hòn Mun
Đây là Dự án bảo tồn biển đầu tiên ở Việt nam do Bộ Thủy sản, ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa và IUCN – Tổ chức bảo tồn thiên nhiên Thế giới thực hiện. Dự án do Quỹ Môi trường toàn cầu thông qua Ngân hàng thế giới; Chính phủ Hoàng Gia Đan Mạch thông qua DANIDA và IUCN – Tổ chức bảo tồn thiên nhiên thế giới tài trợ, cùng với vốn đối ứng của chính phủ Việt Nam.

Vị trí Khu bảo tồn biển Hòn Mun
Khu bảo tồn biển Hòn Mun trong Vịnh Nha Trang bao gồm các đảo như Hòn Tre, Hòn Miễu, Hòn Tằm, Hòn Một, Hòn Mun, Hòn Cau, Hòn Vung, Hòn Rơm, Hòn Nọc và vùng nước xung quanh. Diện tích khoảng 160km2 bao gồm khoảng 38 km2 mặt đất và khoảng 122 km2 vùng nước xung quanh các đảo.

Mục đích của dự án
“Bảo tồn một mô hình điển hình về đa dạng sinh học biển có tầm quan trọng quốc tế và đang bị đe dọa” và đạt được các mục tiêu “giúp các cộng đồng dân cư tại các đảo nâng cao đời sống và cộng tác với các bên liên quan khác để bảo vệ và quản lý có hiệu quả đa dạng sinh học biển tại Khu bảo tồn biển Hòn Mun, tạo nên một mô hình hợp tác quản lý cho các Khu bảo tồn biển của Việt Nam.”

Ai sẽ quản lý Khu bảo tồn biển Hòn Mun?
Chính phủ Việt Nam đã giao cho Bộ Thủy sản là cơ quan đầu mối trong việc quản lý các khu bảo tồn biển của Việt Nam. Đối với Khu bảo tồn biển Hòn Mun, theo bản thỏa thuận giữa Bộ Thủy sản, UBND tỉnh Khánh Hòa và IUCN, sẽ được giao cho Ban quản lý của tỉnh.

Nhiệm vụ của Ban quản lý Khu bảo tồn biển Hòn Mun
Là điều phối sự quản lý trong khu bảo tồn. Ban quản lý sẽ kết hợp với các bên liên quan, kể cả các ngư dân, các tổ chức, cá nhân hoạt động du lịch và các ban ngành chức năng của tỉnh trong việc quản lý tài nguyên trong Khu bảo tồn.

Biểu tượng Khu bảo tồn biển Hòn Mun
Là kết quả đóng góp trí tuệ của nhiều người mong muốn bảo vệ tài nguyên, môi trường biển. ý nghĩa của biểu tượng như sau: Bên ngoài biểu tượng là hình vỏ sò, trong lòng hai tay che chở là tài nguyên và môi trường biển Hình cá lớn đang hướng tới rạn san hô có ý nghĩa đây là nơi sinh sản của các loài hải sản, hình cá nhỏ bơi khỏi rạn tượng trưng cho sự bổ sung phục hồi và tái tạo nguồn lợi, còn hình ốc anh vũ tượng trưng cho sự vĩnh cửu, trường tồn của Khu bảo tồn biển.

Những hoạt động của Khu bảo tồn biển Hòn Mun
Trong một năm qua, Quy chế tạm thời của Khu bảo tồn biển Hòn Mun đã được soạn thảo, Uỷ ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa ban hành theo Quyết định số 26/2002/QĐ-UB.
Có 21 điều khoản quy định quản lý KBTB Hòn Mun. Quy chế tạm thời này nâng cao tính hiệu quả của những điều luật hiện hành trong việc ngăn chặn các hoạt động khai thác phi pháp như sử dụng chất nổ, và chất độc, một số các hoạt động quản lý khác như ngăn chặn tàu thuyền neo trực tiếp trên san hô, thải rác xuống biển.
Các hoạt động bị cấm, bị hạn chế hoặc được phép sẽ được minh họa ở ma trận dưới đây

Hệ thống thông tin liên lạc
Việc liên lạc giữa các khóm đảo và đất liền rất khó khăn vì không có hệ thống điện thoại hữu tuyến và vô tuyến. Dự án đã thiết lập hệ thống thông tin vô tuyến đến các khóm đảo, UBND phường Vĩnh Nguyên, văn phòng dự án và các tàu tuần tra nhằm giúp cho việc liên lạc được dễ dàng và hỗ trợ công tác tuần tra cưỡng chế.

Thiết lập hệ thống phao neo tàu
Neo tàu thuyền trực tiếp trên các rạn san hô là một đe dọa nguy hiểm đối với san hô trong KBT. Thời gian qua, dự án đã thiết lập hệ thống phao neo tàu thuyền nhằm tạo sự dễ dàng cho việc neo tàu mà không ảnh hưởng đến các rạn san hô. Cộng đồng dân cư và các cơ sở du lịch hoạt động trong KBT đã hiểu và ủng hộ việc sử dụng hệ thống phao neo này.

Đánh giá đa dạng sinh học
Kết quả khảo sát đa dạng sinh học và nơi sinh cư KBTB Hòn Mun cho thấy Hòn Mun là nơi có rạn san hô phong phú và đa dạng nhất Việt Nam. Nó có tầm vóc quốc tế vì nó có số loài tương tự như ở trung tâm thế giới về đa dạng san hô ở khu vực ấn Độ- Thái Bình Dương. Và người ta cũng đã tìm thấy 340 trong tổng số hơn 800 loài san hô cứng trên thế giới. Các KBTB ở các nước khác đã chứng minh nguồn lợi về hải sản ở KBTB đã tăng lên rõ rệt Chúng ta mong đợi nguồn lợi hải sản sẽ tăng lên nhanh chóng thông qua việc thành lập KBTB Hòn Mun. Tất cả đều trông đợi vào nỗ lực của chúng ta.

(Báo Khánh Hòa)

Trung tâm sẽ được xây dựng tại thị xã Quảng Ngãi, qui mô giai đoạn 1 từ 3.000 đến 5.000 số phục vụ khu nội thị và 2 thị trấn dọc theo trục Quốc lộ IA là thị trấn Sơn Tịnh (huyện Sơn Tịnh) và thị trấn La Hà (huyện Tư Nghĩa). Tổng mức đầu tư 5,4 tỉ đồng. Dự kiến, dự án sẽ được thực hiện trong năm 2004.

(NLĐ)

Hơn 150ha chưa nuôi tôm nhưng cây đã chặt để bão cát hoành hành

Không chỉ dân Hải An bị ô nhiễm nguồn nước mà hàng chục hộ của làng sinh thái Linh Chiểu (xã Triệu Sơn) gần đấy đang có nguy cơ bị cát ùa về lấp trở lại...Tất cả hậu quả đó bắt đầu từ giấc mơ... tôm.

Từ giấc mơ đổi đời nhờ tôm...

Gần mười năm nay cuộc chinh phục cát của người dân vùng duyên hải Quảng Trị đang mang lại những làng xanh trên sa mạc trắng là một cuộc chiến bền bỉ, nó thắp lên niềm hi vọng cho hàng ngàn hộ dân nghèo mà bao đời nay số phận luôn được ví với sự xác xơ của cát.

Sau thí nghiệm về cải tạo vùng cát của tiến sĩ Hoàng Phước và sự giúp đỡ của Viện Tài nguyên sinh thái, những làng dân đã mọc lên trên cát, sự sống đã lớn lên từ những cây xanh bắt đầu bám rễ vào cát.

Đấy là khi 240ha cát trắng đầu của xã Hải Ba và Hải An đã được phủ xanh bởi rừng cây được trồng hơn 10 năm nay để cải tạo đất...

Nhưng rồi đột nhiên hàng trăm hecta rừng bị chặt bỏ, ầm ào xe máy kéo đến đào hồ, căng bạt nhựa, lắp máy móc...; chỉ một thời gian ngắn khu nuôi tôm bề thế đã mọc lên.

Rất nhiều người dân trong vùng không nghi ngờ gì về dự án, họ càng “ngợp” hơn khi công trình này có số vốn đầu tư lên hàng trăm tỉ đồng.

Và không chỉ 240ha này mà tương lai sẽ là 2.300ha hồ nuôi tôm. Người nông dân quê cát này cứ hi vọng chả mấy chốc rồi họ sẽ đổi đời giàu có từ con tôm.

Thật ra tất cả diện tích nuôi tôm này đầu tiên do Công ty ASC (An Sinh Company) thuê để nuôi, nhưng sau đó không thực hiện dự án nên UBND tỉnh Quảng Trị đồng ý cho Công ty TNHH công nghệ Việt Mỹ (ATI) tiếp nhận 2.297ha đất của ASC đã thuê giao lại cho ATI thực hiện dự án nuôi tôm công nghiệp.

Ngày 16-8-2003 lễ thả tôm đã diễn ra vô cùng trọng thể trên những hồ tôm của dự án. Bà con trong vùng nhìn những hồ tôm rộng mênh mông lấp lóa mặt nước dưới nắng, rồi chương trình văn nghệ chào mừng có cả các “sao ca nhạc” từ Sài Gòn bay ra góp vui...

Chỉ vài tháng nữa thôi, với hàng ngàn tấn tôm khi thu hoạch sẽ thấy ngay cát đã nở ra... đôla như thế nào! Nhưng rồi người dân chờ mãi, chờ mãi, cuộc sống của họ đã bị lãnh đủ.

Những tấm bạt nhựa này không là gì trước những cơn gió Lào mạnh như bão, nước mặn ngấm qua những chỗ rách thế này

Chúng tôi về Hải Ba, Hải An... gió Lào cuồn cuộn cuốn cát mịt mù trên những hồ tôm. Trong 240ha của dự án giai đoạn đầu này chỉ mới triển khai đào hồ trên 70ha mặt nước, nhưng hơn 2/3 diện tích còn lại đã bị đốn sạch cây, cả một vùng trắng nhức mắt và gió cứ cuốn cát bay tung trên “sa mạc”, nơi trước đây từng là rừng cây xanh tốt được trồng để cải tạo cát.

Ghé vào một hộ dân bên đường, người nông dân thôn Đầu của xã Hải An  đang bơm nước lên xịt tứ tung ra xung quanh sân nhìn chúng tôi gườm gườm...

Tôi vừa cất tiếng hỏi về nguồn nước bị nhiễm mặn, ông Thức tuôn ào ào: “Cái giếng nhà tui cả chục năm nay trời đại hạn đến mấy vẫn không mặn, vậy mà từ khi có các hồ tôm thì sinh ra như thế này”. Rồi ông kể vanh vách ở trong thôn những nhà nào bị nhiễm mặn, gánh nước tận đâu về dùng. Chỉ tay ra dòng khe bên kia đường, ông nói như thét: “Nước trong mấy trăm cái hồ xả ra theo khe đó, ngấm xuống, rồi thì nước ngầm bị hút lên, mần răng mà giếng không mặn, không hôi được!”.

Tất cả giếng nước sinh hoạt của nhà dân ở phía dưới hệ thống ao nuôi tôm đều bị nhiễm mặn và có mùi hôi. Ra trạm bơm cấp nước biển cho hồ tôm của Công ty ATI, chúng tôi thấy nước biển vẫn được bơm lên, chảy theo hai đường ống vào hồ, vậy thì ngấm mặn vào đâu?

Hóa ra cả trăm hồ nuôi tôm như vậy nhưng Công ty ATI vẫn chưa xây hệ thống xử lý nước thải, nước trong hồ chảy theo khe ra lại biển. Họ đưa ra giải pháp lót bạt nhựa dưới lòng khe để nước khỏi ngấm vào nhưng thật ra chỉ có một quãng ngắn khe được lót bạt. Mà những tấm bạt cũng đã bị gió xé rách te tua.

Anh Mai Văn Cai, chủ tịch UBND xã Hải An, bảo dân viết đơn kêu cứu, Sở Tài nguyên - môi trường đã vào lấy mẫu nước từ hôm 26-4, nay đã hơn hai tháng mà vẫn chẳng thấy trả lời...

Quành ra phía sau khu nuôi tôm là làng sinh thái Linh Chiểu, cát từ khu vực đã bị chặt cây nhưng chưa đào hồ đang bốc lên cao theo gió cuộn vào làng.

Từ đây ra vùng hồ chưa đầy 300m, nếu nguồn nước ngầm sụt bởi bị bơm lên cho các hồ tôm thì cây cối của làng sinh thái này gần như đã được báo trước số phận, dù rằng để có một ngôi làng trù mật như thế này những người dân Linh Chiểu đã hơn chục năm nay “sống trong cát chết vùi trong cát”.

Và dọc dài duyên hải này có hàng chục làng như thế. Nếu 2.300ha kia tiếp tục thành hồ nuôi tôm rồi thì cả vùng cát này sẽ ra sao?

Ông Lê Hữu Phúc, chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, trong chuyến kiểm tra mới đây về tiến độ thực hiện dự án của ATI đã cảnh báo tình trạng đốn cây mà không đào hồ khiến xảy ra tình trạng “tái sa mạc” trong khu vực. Và thực tế đến nay sau mấy vụ tôm thất bát hầu như hàng trăm hồ tôm của ATI vẫn chưa mang lại được điều gì.

Thay vì biến cát trở thành những làng xanh, những ốc đảo xanh trên sa mạc trắng, tạo sự ổn định lâu dài cho con người thì giấc mơ nhanh chóng làm giàu từ con tôm đã và đang đưa những vùng cát trở về với... cát! Ở đất này giàu có từ con tôm chưa thấy đâu đã thấy cát đang đòi nợ con người!

(Tuổi trẻ)