Mỗi biệt thự là một tác phẩm kiến trúc độc đáo và cả thành phố là một công trình nghệ thuật lớn với những sắc thái muôn hình, muôn vẻ.

Gần 1 thế kỷ trôi qua với những thăng trầm của lịch sử, quy hoạch kiến trúc tổng thể cũng thay đổi theo từng thời kỳ khác nhau, nhưng những ngôi biệt thự kiến trúc Pháp ngày trước vẫn tồn tại như linh hồn bất diệt của thành phố. Các chuyên gia nghiên cứu chia phong cách kiến trúc Pháp thành hai loại, một theo trào lưu cổ điển và một ảnh hưởng của trào lưu cách tân do Gropis đề xướng trong giai đoạn 1920 - 1930. Trong đó trào lưu cách tân hướng vào hình khối và bố trí sân vườn chung quanh theo phong cách kiến trúc miền nam hay miền đông nước Pháp. Có thể tìm thấy rất nhiều dạng biệt thự kiểu này dọc hai bên đường Trần Hưng Đạo, Hùng Vương, Lê Hồng Phong, Nguyễn Du, Hoàng Diệu... Mái nhà được lợp bằng bê-tông, cốt thép chịu ảnh hưởng của kiến trúc hiện đại với những hình khối vững chắc, dứt khoát. Những ngôi biệt thự dạng này được đặt trên lô đất tối thiểu là 1.500m², thế đất vững chãi, bố cục được sắp đặt linh hoạt theo đa hình hay chức năng sử dụng. Điểm nhấn đặc biệt cho dạng biệt thự này là cách bố trí không gian sống và môi trường chung quanh rất hài hòa, đan xen vào nhau một cách tự nhiên, tạo cảm giác nối liền khoảng cách. Còn trào lưu cổ điển là những ngôi biệt thự có bố cục mặt bằng đơn giản, kiến trúc sư thường đi sâu vào các chi tiết mặt đứng. Những ngôi biệt thự với mái ngói có độ dốc lớn được xếp vào dạng này. Ngoài ra phong cách decor chi tiết mái, cầu thang, chi tiết trang trí trên cửa sổ, cửa đi vào khá cầu kỳ, đặc biệt là những hoa văn ở những vòm cuộn giả trên cửa có tính nghệ thuật cao.

Tuy biệt thự Đà Lạt được xây dựng theo hai trào lưu kiến trúc song mỗi biệt thự có một dáng vẻ khác nhau, không có nhà nào giống nhà nào. Thấy rõ nhất là các kiểu mái nhà phong phú bao gồm: nhà có hai mái xiên ở hai đầu, in đậm dấu ấn của phong cách miền nam nước Pháp. Dạng mái nhà này được nhiều người ưa thích và trở nên phổ biến cho đến ngày nay. Nhà có hai mái nhọn và cao, lại có các ô cửa tròn là phong cách miền nam Paris. Kiểu nhà giống như các toà lâu đài cổ kính, thường được xây dựng trên các ngọn đồi. Nhà mái dốc xuống, tường xây đá chẻ trông giống như những ngôi nhà thờ trang nghiêm là kiến trúc kiểu Anglo - Normand ở các xứ lạnh miền bắc nước Pháp. Kiểu nhà mái dốc nhằm bảo đảm an toàn cho người ở bên trong ngôi nhà vì đến mùa đông, tuyết không thể bám dày đặc trên mái ngói mà rơi xuống theo chiều nghiêng của mái. Với ưu thế đó những ngôi biệt thự mái nghiêng nằm trên đường Nguyễn Du, Phó Đức Chính ở Đà Lạt cũng phát huy được tác dụng, nhất là vào mùa lá thông rụng. Và cuối cùng là loại nhà mái lớp ardoise (đá mài - miếng đá mỏng mầu đen) giống như các ngôi nhà ở cao nguyên miền trung nước Pháp.

Vườn cảnh rất được chú trọng ở các công trình kiến trúc Đà Lạt, đây là không gian sinh động tạo điểm nhấn duyên dáng cho ngôi nhà. Vườn hoa thường được thiết kế công phu trước mặt tiền hoặc chung quanh ngôi nhà và có lối đi lát bằng đá giữa vườn để đi bách bộ ngắm hoa và chăm sóc chúng. Đa số các biệt thự đều có bồn hoa đúc ở cửa sổ và quanh chân tường rất hài hoa, đẹp mắt. Ngày nay, một số gia chủ vẫn còn giữ nguyên kiểu thiết kế vườn như vậy với những loài hoa hồng, cẩm chướng, ariban, cẩm tú cầu giống cũ của Pháp. Muốn vào bất cứ ngôi biệt thự nào cũng phải bước qua lớp cổng. Cổng thường được bố trí lệch một phía và không quá cao để lộ tầm nhìn từ mặt tiền ngôi nhà. Người Pháp ưa chuộng các hàng rào bằng các loại cây dâm bụt bao bọc quanh ngôi nhà dù có phải tốn chút công chăm sóc, cắt tỉa hàng rào bằng cây luôn mang lại cảm giác dễ chịu và không gian sống thân thiện.

 

(Nhandan)