Trong quá trình trùng tu chùa Linh Mụ (hay còn gọi là Thiên Mụ) tại cố đô Huế kéo dài hơn một năm nay, các nhà nghiên cứu đã phát hiện thấy một số vấn đề khảo cổ quan trọng tại đình Hương Nguyện.

Hình bát quái đồ đặt sai phương và sai quẻ.

Trong đó, không biết từ bao giờ, ô thơ các trên các bức liên ba đã được sắp xếp không đúng thứ tự. Đặc biệt hơn, trong khi triệt giải để thi công, các nhà chuyên môn còn phát hiện thấy trên mặt ngoài của các ô thơ chữ Hán đó còn có những bài thơ chữ Hán khác, mà do để bảo vệ công trình, nhà chùa đã dùng một lớp nhớt nhuyn quét lấp.

Theo nhà nghiên cứu Phạm Đức Thành Dũng, tại đây có 32 ô thơ chữ Hán được chạm khắc tinh tế, độc đáo (trình bày theo nguyên tắc xếp xuôi - ngược trái chiều nhau, trên cùng một bức) ở cả mặt trong lẫn ngoài. Trong đó, 8 ô thơ nằm tách biệt ở khung liên ba trên là hai bài thơ Vân Sơn thắng tích và Linh Quán khánh vận, nằm trong chùm thơ Thần Kinh nhị thập cảnh của vua Thiệu Trị, đã được sắp xếp rất mạch lạc và thứ tự từ phải sang trái. Riêng 24 ô thơ ở khung liên ba dưới, có 6 bài thơ thất ngôn bát cú (mặt trong) và 6 bài thơ thất ngôn bát cú (mặt ngoài). Đây là những bài thơ mà không biết từ khi nào tiền nhân đã sắp xếp sai thứ tự. Ông Thành Dũng đã đặt ra hai giả thuyết. Một là có thể tiền nhân đã cố tình sắp xếp ngẫu nhiên để vấn thế (chơi chữ văn học). Hai là do sai sót trong các lần trung tu đình Hương Nguyện đã dẫn đến việc sắp xếp sai vị trí các ô thơ. Theo ông Dũng, khả năng vấn thế ngẫu nhiên là rất khó xảy ra bởi xác suất rất nhỏ. Ngoài ra, đình này là một công trình gắn liền với nghi lễ, tôn giáo thuộc kiến trúc cung đình nên không thể có việc chơi chữ văn học ở đây.

Cùng với việc phát hiện ra các ô thơ được sắp xếp không đúng vị trí, các nhà nghiên cứu còn tìm thấy tấm bát quái đồ đặt ngay vị trí trung tâm kết nối các vài kèo, hướng từ trên xuống cũng được đặt sai phương hướng (quẻ Càn nằm không đúng phương vua - phương nam), và ngoài ra còn thiếu mất một quẻ và có 2 quẻ trùng nhau. Trước đó, trong khi tách bóc các lớp màu vôi vữa trên tường của chùa Linh Mụ, các hoạ sĩ cũng đã làm phát lộ bản gốc của nhiều hoa văn, hoạ tiết được trang trí trên cửa tam quan, và các bức tường, bờ nóc... nhưng đã bị phủ lên rất nhiều lớp màu khác nhau. Thậm chí, ngay cả những bức hoạ rồng 5 móng cũng đã bị trám trét, hoặc đục phá. Các nhà trùng tu đã chọn giải pháp để lại một số dấu vết hoa văn, hoạ tiết đã được làm xuất lộ để mọi người có thể hiểu được dấu ấn lịch sử của di tích.

(Thanhnien)