Một điểm trường ở Trà Bùi (Trà Bồng, Quảng Ngãi).

Thực hiện chương trình "kiên cố hóa trường học" trong hai năm 2003-2004, tỉnh Quảng Ngãi có kế hoạch xóa 861 phòng học tranh tre nứa lá, chủ yếu ở các huyện miền núi. Tuy nhiên, cho đến đầu năm học này, cả tỉnh mới chỉ đưa vào sử dụng 68 phòng ở 9 trường. Cộng cả các phòng học đang xây dở dang và sắp hoàn thành thì cũng chỉ được 590 phòng, còn 271 phòng học tranh tre nứa lá vẫn tồn tại.

Trường "rách"
Chúng tôi có mặt tại Tây Trà - một huyện vùng cao vừa mới được tách ra từ một huyện vùng cao khác là Trà Bồng. Thống kê sơ bộ của các trường trong huyện cho thấy, trong số  130 phòng ở 46 điểm trường của 9 xã thì chỉ có 24 phòng học được gọi là "kiên cố", số còn lại đều xiêu vẹo thê thảm. Ngay như xã Trà Lãnh, nằm cạnh tỉnh lộ lên huyện vùng cao này mà điểm trường tiểu học tại Trà Dinh vẫn "tôn một nửa, tranh một nửa", bàn ghế xộc xệch cũ nát. Ơ xã Trà Trung, hai điểm trường tại đây đã "không còn tranh để lợp". Thầy giáo Nguyễn Trà cho biết: "Mới bắt đầu mùa mưa nhưng các em "lớp nhô" tại đây đã phải lội bùn ngay trong phòng học!".

Cũng theo báo cáo của Sở GD&ĐT Quảng Ngãi, tổng kinh phí để xóa trường tạm cho giai đoạn I là 53 tỉ đồng. Số tiền này thật quá lớn đối với Quảng Ngãi, song đây là kinh phí của trung ương. Sự rề rà trong việc xóa trường tạm là do từ phía tỉnh Quảng Ngãi. Chỉ có một việc đơn giản "ai là chủ đầu tư?" mà cũng thay đổi xoành xoạch. Lúc đầu thì Sở GD&ĐT, giờ thì giao cho huyện. Các bên đều dựa vào các văn bản quy định của Nhà nước để "làm khó" nhau. Cuối cùng, người chịu trận vẫn là các em học sinh!

Còn ở huyện Nam Đông tỉnh TT-Huế cũng bi đát không kém. Ở hai xã vùng cao Thượng Long, Thượng Quảng của huyện, vẫn có lớp phải học trong những căn phòng đã xuống cấp, nhà tạm. Ông Đặng Xuân Thu - Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thượng Quảng, trường xa nhất huyện, cho biết: "Trường Tiểu học Thượng Quảng có 3 cơ sở. Ngoài cơ sở chính tại đây, vốn cũng thường xuyên bị dột vào mùa mưa, và cơ sở 3 hiện đang bỏ trống, cơ sở 2 tại Aka có 2 lớp (lớp 1 và 2), toàn bộ là con em dân tộc, đang phải học trong nhà tạm. Dù không phải là nhà tranh tre, nhưng xây từ năm 1987, đến nay đã 17 năm, nên xuống cấp trầm trọng". Cơ sở 2 ở Aka của trường quả thật vô cùng nhếch nhác. Tất cả đều đã cũ kỹ, lộn xộn và tạm bợ. Mái ngói mục nát, gió lộng tứ bề, vách tường bị bôi trát, trám nứt bằng ximăng, đen trắng nham nhở.

Vẫn còn dạy "chay"
Cô giáo Phạm Thị Ngọc Thủy - Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Trà Thọ huyện Tây Trà - Quảng Ngãi: "Khai giảng đã 20 ngày, nhưng nhiều thiết bị và đồ dùng dạy học vẫn không thấy đâu. Chỉ có một số đồ dùng dạy học và sách giáo khoa lớp 1 và 2 được sử dụng lại của năm trước, còn lớp 3 "cải cách" thì vẫn dạy chay". Đã vậy, tại nhiều trường, các thiết bị ít ỏi này không được bảo quản nên hư hỏng rất nhiều. Lý do là, "chỗ học còn không có, lấy đâu phòng để chứa các loại thiết bị và đồ dùng dạy học!" - một giáo viên ở Trà Khê phàn nàn. "Chay" trong đồ dùng dạy học đã đành, ở Trà Trung còn "chay" cả... bảng đen!

Trong  buổi "giao ban nóng" giữa các trường tại Tây Trà ngày 24.9, các thầy giáo đã phải "gào" lên về tình trạng không có bảng đen! Giải thích vấn đề này, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Quảng Ngãi cho biết: "đồ dùng dạy học đang trên đường về". Sở dĩ đến nay ngành giáo dục Quảng Ngãi vẫn chưa nhận được các thiết bị này là do... thủ tục. Giá và các văn bản thông báo thiết bị dạy học quá chậm. Đã vậy, ngành phải xin tỉnh cho chủ trương, rồi "chờ bộ thông báo danh bạ thiết bị", lại chờ "thông báo giá", lại qua Sở Tài chính... Phải qua hàng chục "lối mòn thủ tục" như thế, thiết bị mới về đến nơi.

Trường THCS Thượng Long, huyện Nam Đông ở Thừa Thiên-Huế có 407 học sinh, vỏn vẹn 14 em người Kinh, còn lại là học sinh người dân tộc Cơ Tu. Ông Hoàng Đạo, Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho biết: "Đầu năm, nhiều em đến trường hai tay không. Nhà nghèo, con đông nên áo quần có gì mặc nấy. Nhà trường rất quan tâm giúp đỡ những em gia đình có hoàn cảnh quá khó khăn, song cũng chỉ giúp được một phần nào đó. Với các xã vùng cao còn nhiều khó khăn như Thượng Long, Thượng Quảng, vận động để các em có mặt đầy đủ ở lớp học đã là một cố gắng rất lớn của phụ huynh và nhà trường rồi. Còn sức đâu nữa mà "cố gắng" đến những chuyện đầy đủ áo quần, sách vở, ăn sáng..., như học sinh miền xuôi được.

(Laodong)