Có mặt tại TP Đà Nẵng trong hạ tuần tháng 5, nhạc sĩ Trần Tiến với những ca khúc mang phong cách pop-rock một thời đang lang thang cùng các “chiến hữu” trong nhóm Sáng Tạo ở Sơn Trà, Mỹ Sơn, Hội An, Trà Kiệu, Lai Nghi, Hải Vân... để tìm cảm hứng sáng tác cho loạt ca khúc tương lai về miền đất “chưa mưa đà thấm, chưa uống đà say”.

Trong một chiều đợi được nghe hát dân ca xứ Quảng, anh đã dành cho chúng tôi cuộc trò chuyện thân tình do... không thể nào từ chối.

* Thưa anh, vì sao gọi là nhóm Sáng Tạo?

Dự kiến sẽ có 12 nhạc sĩ lần lượt tham gia chuyến đi, trong đó có Trần Tiến, Nguyễn Cường, Trương Ngọc Ninh, Bảo Chấn, Phúc Tiến, Quốc Bảo... nên phải thành lập nhóm.

Nhóm thì phải có tên. Anh em đặt tên Sáng Tạo với hy vọng sẽ cho ra đời những tác phẩm mang dấu ấn đồng sáng tạo của nhiều nhạc sĩ. Như vậy sẽ tốt hơn là mỗi nhạc sĩ đơn độc làm việc. Tất nhiên, với những ca khúc đậm dấu ấn cá nhân, sẽ ghi tên nhạc sĩ. Mặt khác, cũng do có nhiều nhạc sĩ cùng đi, cùng làm việc nên mình được phân công làm... công tác nhân sự, với chức danh “toán trưởng”.

Trước khi ra Trung, nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển trao cho toán trưởng 2 cuốn sách, 2 đĩa nhạc viết về xứ Quảng, trong đó có 1 đĩa nhạc phát triển từ dân ca khu 5. Đến nơi, lại phải tìm đọc khá nhiều sách, đi nhiều nơi và bước đầu phát hiện nhiều điều thú vị. Trên cơ sở đó, tôi sẽ viết 1 cảm tác văn học về Đà Nẵng - Quảng Nam trước khi anh em bắt tay vào sáng tác.

* Thưa anh, e rằng đó sẽ là những... tỉnh ca!

Bạn đừng lo. Ví dụ khi tôi viết “bằng lòng đi em”, người nghe phía Bắc rất thích vì không biết chiếc xuồng ba lá nó thế nào. Hoặc khi viết “con sáo sang sông bạt gió, con sít thương ai, lội sông tìm ai”, người nghe phía Nam cũng hát do thấy con sít lạ quá mà sao giống như mình từng lội qua dòng sông đời đi tìm tình yêu, tìm người mình yêu. Viết về Đà Nẵng - Quảng Nam cũng vậy. Các ca khúc sẽ có những gì vùng đất này vốn có mà người tại chỗ không nhận ra, về những gì gắn bó suốt đời họ mà chưa ai nói ra.

* Anh từng đến Đà Nẵng?

Hơn một lần. Đây là vùng đất khai mở về phương Nam. Đất của những người anh hùng Hoàng Diệu, Nguyễn Tri Phương, Thái Phiên, Trần Cao Vân... Và đây cũng là vùng đất sản sinh những làn điệu dân ca mạnh mẽ như hò Giựt chì, hát Bã trạo hoặc da diết như hò Chèo thuyền, lý Vãi chài... Những câu hò với điệu thức toát lên sự chịu thương chịu khó, lòng thủy chung của người xứ Quảng. Luôn đánh nhau với số phận nên họ rất tài hoa. Người xứ Quảng cũng rất hào sảng nên khi đã chơi với ai thì họ sẽ chơi tới cùng. Lúc nào họ cũng nói đến nghĩa tình, đến ơn trượng nghĩa dày, đến “cơn mưa - chén rượu” chưa uống đà say.

Nhưng họ cũng nổi danh hay cãi. Ví dụ nhé, “ngó lên hòn Kẽm đá dừng...” sáng hôm qua có cô gái Đà Nẵng bảo với tôi là đá rừng - đá ở trên rừng! Nhìn vào mắt, tôi biết cô muốn tôi cãi lại bằng... giọng Quảng Nam! Cũng có thể cô ngầm bảo, đá lăn một đời đến hòn Kẽm thì dừng, Trần Tiến lăn một đời hãy đến Đà Nẵng mà rũ sạch rong rêu.

Con gái xứ này lạ lắm. Một cô bảo “dễ thương khó gần”. Cô khác bảo “dễ gần khó thương”. Tôi thì hiểu họ không nồng nhiệt bên ngoài như con gái Nam bộ mà ngược lại, rất trung hậu, thủy chung. Trong Nam trai gái có thể hôn nhau chỗ đông người còn ở đây dù đã là vợ chồng, ra đường các bà chẳng chịu ôm eo! “Thương em ít nói ít cười/ Duyên thầm thức trọn đến mười con trăng”. Họ không như “con gái Thanh Hà, chưa gã đã theo”. Tuy thế, khi đã thương thì con gái Quảng sẽ thương không dứt, thương tới đầu bạc răng long.

* Dường như nhạc sĩ Trần Tiến đang trở thành một nhà Quảng Nam học?

Không dám! Nhưng nếu bạn tin, tôi có thể nói suốt 2 tiếng đồng hồ về Đà Nẵng - Quảng Nam cho người xứ Quảng nghe. Đừng ai bảo tôi nói dốc như “dốc Bà Nà”!

* Nhưng anh sẽ nói bằng âm nhạc?

Chuyện này rất khó. Có thể sau chuyến đi vẫn chưa viết được gì, cũng có thể sau này lên Dak Lak, Kon Tum ngồi một mình bỗng nhớ Đà Nẵng, nhớ tà áo dài nào đó ở Trúc Lâm Viên, cảm xúc đầy lên, có thể viết luôn một mạch.

Hoặc như cách đây vài năm, sau một chuyến đi biển Sơn Trà rồi Cù lao Chàm, tôi đã phác thảo ca khúc (chưa có tên): “Chàng đánh cá/ em buông câu/ Chiếc thuyền nâu/ bé nhỏ. Ngày tháng ấy/ ta yêu nhau/ Sóng biển sâu/ nỗi nhớ... Sao em nỡ đi theo người dưng/ Em bỏ tôi/ một mình. Con chim cuốc nó kêu tu oa/ Nó lẻ đôi/ lẻ bạn... Chiều ngóng trông/ mây bay trên đỉnh núi/ Nhớ thương ai/ cuốc kêu buồn cả rừng chiều. (Tàng tít tang nõn nang tít tàng tang tít). Nhớ con thuyền xưa sóng xô/ dạt cả biển chiều... Em ôm anh/ ôm anh/ Cho sông Hàn bớt lạnh/ Mây Sơn Trà thêm trắng/ Biển Đà Nẵng thêm xanh. Em ôm anh/ ôm anh/ Cho mưa nguồn sớm tạnh/ Đưa em về Non Nước/ cầu Âm dương/ Ngũ hành...”.

Trần Tiến nhịp bàn tay và hát. Anh bảo: “Có nhiều bạn muốn xin bài hát này nhưng tôi thấy nhạt, chưa xứng với ơn trượng nghĩa dày xứ Quảng”.

(Thanh Niên)