|
Năm lớp truyền dạy sử thi Tây Nguyên, do Viện nghiên cứu Văn hóa dân gian tổ chức tại chính mảnh đất sinh ra loại hình hát kể độc đáo này, đang nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ của các già làng cũng như thế hệ thanh niên đồng bào dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên.
Năm lớp học, gồm lớp dạy sử thi dân tộc Raglai ở huyện Khánh Sơn, tỉnh Khánh Hòa; lớp của người M'nông ở huyện Đắc Săn, tỉnh Đắc Nông; lớp của dân tộc Ê Đê, huyện Chư M'nga; lớp của người Ba Na và lớp của người Xơ Đăng, tỉnh Kon Tum; được mở sớm nhất vào tháng 10-2003, muộn nhất vào đầu tháng 3 năm nay.
Già làng A Bék, người truyền dạy ở lớp sử thi Ba Na-Rơ Ngao tại làng Đăk Wớt, xã Hà Mòn, huyện Đăk Hà, tỉnh Kon Tum, phấn khởi nói: "Mình sẽ chỉ cho lũ thanh niên về sử thi, để chúng biết mà học và còn có trách nhiệm lưu giữ sau này".
Trong khi đó lớp thanh niên, mới đầu còn không biết gì về Sử thi, khi học rồi lại trở nên rất ham mê. Hiện nay lớp đông nhất có 12 học viên, lớp ít nhất cũng có sáu học viên, theo học 2-4 tối/tuần. Có lớp học chỉ sau hai tháng, đã có nhiều học viên tự hát được, có người hát rất hay và hát được 40-50 phút không cần nhìn văn bản.
Các lớp sẽ học trong vòng một năm. Ngoài học sử thi, các học viên còn được dạy cách sử dụng nhạc cụ dân tộc, đặc biệt là văn hóa cồng chiêng.
Viện trưởng Viện nghiên cứu Văn hóa dân gian Ngô Đức Thịnh cho biết khó khăn lớn nhất là các nghệ nhân biết hát kể sử thi nhưng lại không có phương pháp sư phạm để truyền dạy. Giải pháp cho vấn đề này là tìm những người dân tộc cũng am hiểu sử thi và có phương pháp sư phạm để làm người trung gian.
Tại lớp học của người Ba Na, già làng A Bék phải kết hợp với con trai là A Thút để truyền đạt nghệ thuật hát kể. Già A Bék diễn xướng, A Thút ghi lại rồi phiên âm ra chữ quốc ngữ để giảng cho các học viên.
Ông Thịnh cũng cho biết từ nay đến năm 2007, Viện sẽ xuất bản 75 tác phẩm sử thi Tây Nguyên, song ngữ (tiếng dân tộc và tiếng phổ thông). Ba cuốn đầu tiên sẽ ra mắt vào tháng 6 tới.
Theo kết quả dự án Sử thi Tây Nguyên, được triển khai gần 10 năm qua, chủ nhân của Sử thi Tây Nguyên không còn là một vài dân tộc như Ê Đê, Ba Na mà còn ở các dân tộc M'nông, Giarai, Xơ Đăng, Raglai, Xtiêng, Chăm H'roi và có thể là cả người Mạ, K’ho, Churu. Sự phân bố của sử thi Tây Nguyên cũng không chỉ ở bốn tỉnh khu vực Tây Nguyên mà còn có ở các tỉnh lân cận Bình Phước, Ninh Thuận, Khánh Hòa, Phú Yên.
Các nhà khoa học Việt Nam đã sưu tầm được hàng trăm tác phẩm sử thi Tây Nguyên, đặc biệt là phát hiện ra loại áử thi liên hoàn, gồm nhiều tác phẩm liên quan với nhau về nhân vật, chủ thể và phong cách thể hiện, như sử thi Ot Ndrông của người M'nông, Đăm Giông của người Xơ Đăng.
(Nhân dân) |
