Các sinh viên trượt xuống đụn cát để ghi lại âm thanh phát ra.

Giống như tiếng kêu của chiếc máy bay phản lực tầm thấp, hay tiếng o o của dây diện đặt dưới sâu, những âm thanh rì rầm do một số đụn cát phát ra từ nhiều thế kỷ vẫn là bí ẩn với các nhà khoa học.

Âm thanh được tạo ra khi cát trên bề mặt đụn lăn xuống. Các nhà khoa học xưa nay tin rằng ma sát giữa các hạt cát đã tạo ra tiếng động lạ lùng này. Nhưng Melany Hunt, một giáo sư kỹ sư cơ khí tại Viện Công nghệ California ở Pasadena (Mỹ), cho rằng còn có điều gì khác diễn ra ở đó.

Ba năm qua, bà và các sinh viên đã tới sa mạc ở miền đông California và Nevada, trượt trên các đụn cát để cho chúng chảy xuống và ghi lại các sóng âm do đụn cát tạo ra. Nhóm nghiên cứu phát hiện thấy âm thanh tiếp tục xuất hiện ngay cả khi cát đã ngừng chuyển động. Ngoài ra, âm thanh mà chúng tạo ra trong mùa đông cũng khác với khi trong mùa hè.

Sử dụng radar, Hunt và cộng sự đã xác nhận sự tồn tại của một dải cát cứng, ẩm ướt nằm sâu khoảng 3 mét bên dưới bề mặt đụn cát. Nó gây ra bởi nước mưa thấm qua cát trong một thời gian dài. "Nếu bạn tìm thấy nước ở độ sâu này trong đụn cát phản xạ tín hiệu radar, có thể nó cũng phản xạ các tín hiệu âm thanh", Hunt nói.

Hunt tin rằng khi cát trên bề mặt đụn bị tác động, ma sát giữa các hạt tạo ra tiếng động và tiếng động này dội đi dội lại giữa lớp cát khô trên bề mặt và lớp cát ẩm bên dưới. "Đó là lý do vì sao những đụn cát nhỏ không tạo ra âm thanh", Hunt giải thích. "Chúng không đủ lớn để tạo ra những lớp cát ẩm cứng bên dưới.

Ngoài ra, vì mùa ảnh hưởng đến độ ẩm trong cát, nên lý thuyết về lớp cát ẩm cũng giải thích được tại sao âm thanh lại khác nhau giữa các khoảng thời gian trong năm.

Những tài liệu ghi nhận âm thanh của đụn cát đã có từ nhiều thế kỷ. Cuốn Tales of Travel, xuất bản năm 1923, đề cập rằng nhà thám hiểm Marco Polo đã biết về hiện tượng này. Các bộ tộc ở vùng Sahara châu Phi thì coi nó như là lời nhắn nhủ của đấng tối cao tới họ thông qua cát.

Thuận An (theo National Geographic)