Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) định nghĩa: “Chỉ dẫn địa lý được hiểu là một chỉ dẫn nhằm xác định một sản phẩm có xuất xứ từ lãnh thổ của một nước thành viên hoặc từ một vùng, một khu vực địa lý của nước đó, với điều kiện chất lượng, danh tiếng hay các đặc tính khác của sản phẩm chủ yếu do nguồn gốc địa lý này mang lại”.

Ông Stéphanne Passeri, chuyên gia về sở hữu trí tuệ khu vực châu Á của Viện Sở hữu công nghiệp quốc gia Pháp, giải thích thêm rằng, chỉ dẫn địa lý không chỉ là một tên gọi, mà là một khái niệm bao gồm một xuất xứ đặc biệt gắn liền với đặc thù của một sản phẩm nhất định. Vùng đất, tức là nơi xuất xứ cùng với điều kiện khí hậu và yếu tố con người đã hóa thân vào sản phẩm mang tên vùng đất đó. Chỉ dẫn địa lý được xây dựng nhằm chỉ một sản phẩm và phân biệt nó với các sản phẩm khác cùng tính chất, chủng loại.

Phần lớn các sản phẩm có chỉ dẫn địa lý trên thế giới đều được xuất khẩu. Thí dụ, 85% rượu vang Pháp và 80% rượu mạnh của châu Âu xuất khẩu đều mang chỉ dẫn địa lý.

Đối với hàng nông sản Việt Nam, ông Nguyễn Trần Quang, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam, nhận xét: “Việt Nam là một đất nước có nhiều chỉ dẫn địa lý nông sản nổi tiếng, nhưng do công tác dự báo thị trường còn yếu, nên hoạt động sản xuất phần lớn các loại nông sản luôn phải “theo đuôi” thị trường. Một lý do khác khiến hoạt động tiêu thụ nhiều sản phẩm có chỉ dẫn địa lý nổi tiếng của Việt Nam chưa đạt hiệu quả như mong muốn là chất lượng sản phẩm chưa cao và chưa ổn định, tỷ lệ thất thoát sau thu hoạch còn lớn và khâu bảo quản chưa tốt”.

Ông Quang cho biết, do công nghệ bảo quản nông sản sau thu hoạch còn kém, mỗi năm Việt Nam thất thu khoảng 100 triệu USD; tỷ lệ nông sản thất thoát hiện nay vào khoảng 15 - 20% tổng sản lượng nông sản, mức cao nhất ở châu Á.

Bên cạnh đó, đa số các đại biểu tham dự buổi nói chuyện nêu trên đều nhận xét rằng, hàng nông sản Việt Nam hiện nay đang bị hàng nông sản của một số nước lân cận như Thái-lan, Trung Quốc… “lấn sân”. Mặc dù chất lượng các loại nông sản nhập ngoại không có gì đặc biệt, nhưng do được chế biến và đóng gói phù hợp với thị hiếu, nên đã được người tiêu dùng Việt Nam chấp nhận. Trong khi đó, hầu hết các loại nông sản của Việt Nam bán trên thị trường nội địa đều chưa có thương hiệu, do chưa được đầu tư về tiếp thị và quảng bá sản phẩm.

Thực tế còn cho thấy, chỉ vì lợi ích nhất thời, nhiều người đã lợi dụng danh nghĩa của những sản phẩm có chỉ dẫn địa lý nổi tiếng để lừa gạt người khác bằng cách bán những sản phẩm chất lượng kém.

Nhiều giải pháp phát triển thị trường cho hàng nông sản Việt Nam đã được các đại biểu đề xuất. Thứ nhất, cần tạo ra sản phẩm tốt và ổn định bằng cách cải tạo giống cây trồng có chất lượng cao, đồng thời hoàn thiện công nghệ sau thu hoạch.

Các đại biểu cũng đồng tình với đề xuất của ông Nguyễn Trần Quang là phối hợp và liên kết các “nhà” liên quan. Theo ông Quang, để nâng cao chất lượng, xây dựng và phát triển thương hiệu cho hàng nông sản Việt Nam, cần có sự liên kết của sáu “nhà”, đó là nhà khoa học, nhà nông, nhà kinh doanh, Nhà nước, nhà băng và nhà truyền thông.

Còn GS Vỗ Tòng Xuân thì đề nghị: “Chúng ta không thể bắt người nông dân nghèo phải đi đăng ký chỉ dẫn địa lý, mặc dù đây là tài sản chung của cộng đồng và họ là người được hưởng lợi. Theo tôi, Nhà nước cần phải đứng ra làm việc này”.

 

(Báo Đầu Tư)