Lễ "Ăn trâu" của người Xê Ðăng ở Tây Nguyên rất đặc sắc qua việc trang trí cây trụ buộc trâu và bài hát hồn nhiên, chân thực cầu mong cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Lễ thường được tổ chức vào dịp cuối năm. Như nhiều dân tộc ít người khác ở Tây Nguyên, dân tộc Xê Ðăng tổ chức tết, dịp lễ quan trọng nhất, nhằm kết thúc chu trình sản xuất nông nghiệp của một năm. |
Trong dịp này, người Xê Ðăng cũng tiến hành cúng lễ "Ăn trâu". Lễ "Ăn trâu" là một sinh hoạt văn hóa đông vui, lôi cuốn mọi tầng lớp dân làng Xê Ðăng. Bài hát cúng dùng trong lễ "Ăn trâu" là một bài văn vần mang yếu tố hiện thực, nói lên trọn vẹn ước mơ của người Xê Ðăng về một cuộc sống hạnh phúc ấm no.
"Hỡi dân làng
Ta hãy hội nhau làm lễ "Ăn trâu"
Nào các chàng trai
Ta lên rừng chặt cây.
Nào các cô gái
Ta lên rừng bứt dây
Cả làng góp sức chung tay
Ra công ta dựng cây "kang" tuyệt vời"
 Kang là trụ buộc con trâu làm lễ cúng thần, giết thịt xong sẽ chia cho dân làng cùng ăn. Trụ này làm bằng một cây gỗ to, được trang trí rất đẹp, tầng một treo hình các loài thú, chim... Tầng hai quấn bằng những sợi dây hơ-gioong nhuộm đủ mầu tím, đen, vàng, xanh, đỏ. Tầng ba trên cùng được treo những tán hoa ngũ sắc... Vừa dựng kang dân làng vừa hát.
"Dựng thật thẳng cho trời nhìn thấy
Dựng thật đẹp cho quỷ phải thấy
Ơi trống, ơi chiêng
Hãy vang lên chín tầng mây biếc
Hãy rền xa đến tận trời xanh
Cho ông trăng xuống nhanh cùng dân làng uống rượu"
Cứ thế thanh niên nam nữ mặc váy đẹp nhảy múa, hát quanh con trâu có khi thâu đêm theo nhịp trống chiêng tưng bừng. Sau cùng người pro xiêm (chủ lễ) hát:
"Cho bà biển tới mau cùng tề tựu ăn trâu
Tiết trâu đã xoa lên đầu
Cầu cho dân làng khỏe mạnh
Hồn trâu sẽ ghé khắp nơi
Cầu cho đầy chòi ngô lúa"
Với lễ hát "Ăn trâu", người Xê Ðăng mong cầu sẽ được mùa năm mới.
(Theo Tạp chí Quê hương) |
