Ấn tượng đầu tiên đến với bạn là sự yên lặng. Cái tên thị xã Hội An - nghĩa là "cùng sống trong thanh bình". Vùng đất xa xưa này nằm gần bờ biển Việt Nam, trên dải đất hẹp giữa Lào và biển Đông, gần đường phân chia giới tuyến Nam - Bắc cũ. Cách xa Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, vùng đất này có nét văn hóa riêng chưa kể đến lịch sử đau thương của nó, đặc biệt là Huế, nơi diễn chiến trận khủng khiếp năm 1968. Thật may mắn, Hội An không hề hấn gì cả.

Thời gian dường như trôi qua một cách khác biệt ở nơi đây. Nối liền với Đà Nẵng bằng dòng sông Cổ Cò, thị xã được tô điểm với những ngôi chùa đầy màu sắc và những ngôi nhà cổ màu hoàng thổ ngoảnh mặt ra sông. Cứ mỗi sáng, khu chợ cá lại vang lên tiếng rao hàng của những phụ nữ đang bán các thứ do chồng họ đánh bắt được trong chuyến đi biển, trong mùi gió biển cận Thái Bình Dương tràn ngập vùng cửa sông Đại Champa. Sau đó, những tiếng rao vắng dần và đường phố trở lại tĩnh lặng, khi những ngư dân dừng lại để ăn một bát cao lầu.

Trong bóng tối huyền bí của những cửa hiệu mở trên đường, nhiều phụ nữ lặng lẽ ngồi dệt lụa bên những khung cửi cũ kỹ hàng trăm năm tuổi. Đây là hình ảnh còn lại của Hội An từ thế kỷ 17, khi nó còn là một trung tâm thương mại và thương cảng nhộn nhịp. Lang thang trên những con phố ở đây sẽ đưa bạn ngược thời gian về thời của những con đường giao thương khổng lồ thời xưa, khi đó biển đông là trục lộ thương mại chính cho các nền văn hóa đô thị. Vào thế kỷ thứ 5, vương quốc Chămpa đã từng đón những chiếc thuyền mành Trung Hoa vào thương cảng Hội An.

Vào đầu thế kỷ 20, vùng cửa sông nối liền Hội An với biển bị bồi lấp và dần chìm trong quên lãng. Ngày nay, mỗi  nơi mà bạn nhìn thấy đều có nhưng khía cạnh thú vị cần khám phá. Kiến trúc Trung Hoa và Nhật Bản để lại sự ảnh hưởng hòa quyện nhau mà bạn có thể thấy ở từng góc phố. Nhưng Hội An không chỉ là một bảo tàng sống cho dù đã qua lâu rồi những ngày vàng son thuở xưa.

Hội An được tổ chức UNESCO công nhận là di sản thế giới năm 1999, mở ra một tiềm năng du lịch rất lớn. Xung quanh thị xã, những cánh đồng lúa bao phủ khắp nơi xa ngút tầm mắt. Nông dân địa phương, quần xắn lên tận đầu gối, làm việc trên cánh đồng từ sáng đến tối. Trên những con đường có vỉa hè gập gềnh, những phụ nữ chạy xe ba bánh gắn máy chở đầy chuối. Tất cả họ dường như đều thừa hưởng sự duyên dáng của những vũ nữ Champa.

Dân tộc Champa đã từng sinh sống ở miền Trung Việt Nam từ thế kỷ thứ 2. Nền văn hóa Ấn hóa này đã để lại một di tích độc đáo cách thị xã Hội An khoảng 40km: thánh địa Mỹ Sơn (cũng đã được công nhận là di sản văn hóa thế giới). Ánh sáng lấp lánh của buổi sáng phản chiếu trên những tòa tháp dành cho các cuộc lễ hội  lớn nổi bật tiếng chim hót trên nền rừng xanh chung quanh.

Trên đường quay về Hội An, bạn có thể dừng chân ngồi nghỉ tại một trong những ngôi làng có trồng dâu nuôi tằm. Dưới các bóng cây râm mát, phụ nữ dùng tay rút từ kén tằm ra những sợi tơ quý giá và phơi khô dưới nắng, còn trẻ em chơi đùa quanh khung cửi. Vào lúc năm giờ, khi màn đêm buông xuống dòng sông đen thẳm. Trên bến cảng, các nhà bật đèn các bàn ăn và bắt đầu chuẩn bị món cao lầu. Thuỷ triều ở cửa sông đang lên, nước biển tràn vào, dâng trong lòng cảng. Một cây cầu có mái che, được các thương nhân người Nhật Bản xây dựng năm 1593, hướng từ trung tâm thị xã ra ngoài. Tại góc phố, ánh đèn neon của một quán càphê Internet chiếu sáng rực vỉa hè. Đêm khuya dần đến. Hội An êm đềm đi vào giấc ngủ.

(Mỹ Thuật)