Một người dân Long Sơn bên cạnh giếng nước khô cạn.

Chớm vào mùa nắng là cả làng Long Sơn, xã Tam Thái, thị xã Tam Kỳ (Quảng Nam), nằm dưới chân đập hồ chứa nước Phú Ninh, phải chịu cảnh khô khát. 288 hộ dân với ngót 300 giếng đào không còn một giọt nước. Tình trạng này đã kéo dài hàng chục năm nay.

Cả làng tiêu điều vì nắng hạn, cỏ cây héo rũ một màu vàng úa. “Có cây nào sống nổi, mới bắt đầu mùa nắng mà cả làng tui phải chạy đi tìm nguồn nước để uống, cây trồng thì chết khô”, thôn trưởng thôn Long Sơn Lê Chí Sỹ than thở.

Khắp làng Long Sơn, nhà nào cũng đóng cửa, không có người ở nhà. Từ già tới trẻ tất cả đều kéo nhau vào lòng hồ Phú Ninh để chạy trốn cái nắng nóng như thiêu như đốt và lấy củi đổi gạo kiếm sống qua ngày, chờ buổi chiều trời mát dịu mới dám về nhà.

Cụ Thái Sâm (86 tuổi) ở xóm Vùng Tư (Long Sơn), đang lọ mọ xuống lòng ao nhỏ, cố vét những giọt nước chảy ra đêm trước để tưới hàng khoai héo rũ. Cụ nói: “Hồi xưa chưa có hồ chứa nước Phú Ninh bà con tui chịu khô khát đã đành, bây giờ có hồ chứa nước lớn như rứa, nó lại nằm ngay trên đầu mình mà chịu khát, hỏi có đau không...”.

Bạn của cụ Sâm, cụ Nguyễn Kỳ (80 tuổi) cũng than thở: “Nói chuyện thiếu nước uống ở làng Long Sơn chẳng ai tin, rứa mà lại có thiệt, xóm tui không một cái giếng nào còn nước, tất cả đã khô đáy”.

Bí thư chi bộ thôn Long Sơn Thái Hữu Triệu cho biết, năm nào cũng vậy, cứ đầu mùa nắng là anh khăn gói về xã, về thị kêu gào bà con chết khát..., thế nhưng gần 25 năm nay vẫn không được hồi đáp. Người dânh đành phải chờ trời, có mưa thì có nước. “Toàn làng có 288 hộ với 1.079 nhân khẩu, trong đó có 43 hộ gia đình chính sách. Đói thì không nhưng nghèo thì có đến 99%”, anh nói.

Theo lời anh Triệu, cả làng có hơn 98% bà con sống bằng nghề chính là đốn củi trong lòng hồ Phú Ninh để kiếm sống, bởi diện tích đất quá ít, mỗi năm lại chỉ có nước để làm một vụ, thời gian còn lại một số hộ dân đi rà sắt phế liệu, số còn lại cứ bám vào khu vực rừng phòng hộ đầu nguồn Phú Ninh để kiếm sống.

Nhiều xóm của làng Long Sơn như xóm gò Thổ, xóm Chùa, xóm 4... với 100% hộ dân sống bám vào rừng hết năm này qua năm khác. Cả làng có khoảng 112 thanh niên nhưng đã bỏ làng đi gần hết, số thì vào Sài Gòn làm thuê, số thì lên bãi vàng, chỉ một số ít bám làng nhưng không sống nổi phải xuống thị xã Tam Kỳ đi phụ hồ kiếm sống.

Thị xã Tam Kỳ cũng đã đầu tư xây dựng ba trạm bơm nước từ kênh chính bắc Phú Ninh nhưng không hiệu quả, chỉ duy nhất trạm bơm Đại An còn hoạt động cầm chừng, mỗi năm tưới cho khoảng 1,5 ha lúa. Còn trạm bơm Phước Thượng bơm bảy ngày đêm mà nước không đến được làng Long Sơn nên mấy năm qua bỏ hoang. Kết quả cuối cùng làng Long Sơn vẫn khát nước.

Ông Hoàng Xuân Việt, chủ tịch UBND thị xã Tam Kỳ, nói: “Đã nhiều năm nay tui lên tỉnh đề nghị giải quyết chuyện nước sinh hoạt và nước sản xuất cho bà con làng Long Sơn. Họ là những hộ dân chấp nhận nhường đất dời làng để xây dựng hồ chứa nước Phú Ninh năm 1977 xuống định cư tại đây. Bao công văn gửi lên tỉnh chẳng thấy hồi âm, thị xã đã tìm cách giải quyết nhưng lực bất tòng tâm...”.

(Tuổi trẻ)