Gần nửa năm qua lực lượng thi công gần như “án binh bất động”. Tiếng xe máy ồn ào khấy động núi rừng ngày nào dường như đã biến mất. Cả công trường chỉ còn một ít công nhân ở lại làm nhiệm vụ bảo vệ. Giám đốc Công ty Xây dựng thuỷ lợi 41, Nguyễn Trọng Phồn đưa tay chỉ tràn xả lũ bên bờ phải, than thở: “Công trình này chúng tôi đã làm xong trị giá trên 21 tỷ đồng nhưng bên A mới thanh toán được 6 tỷ đồng”. Anh bảo: "Từ năm trước chúng tôi đã biết dự án này chưa có vốn, nhưng “đã leo lưng cọp” chúng tôi không thể dừng được vì dừng lại nửa chừng thì toàn bộ công trình sẽ bị lũ quét ngay. Do vậy, dù đang khó khăn chúng tôi vẫn phải chạy vốn để kịp hoàn thành công trình trước mùa lũ chính vụ và bây giờ phải chịu nợ chồng chất, cũng không biết bao giờ mới được thanh toán."
Dự án thuỷ lợi hồ chứa nước Đồng Tròn do Ban quản lý dự án thuỷ lợi (BQLDATL) 414 làm chủ đầu tư được triển khai xây dựng đầu năm 2001. Cônng trình có vốn đầu tư trên 65,5 tỷ đồng, trong đó phía tỉnh Phú Yên góp 5 tỷ đồng để đền bù giải phóng mặt bằng và xây dựng các kênh nội đồng. Qua 3 năm thi công, các hạng mục cụm đầu mối gồm đập chặn dòng, tràn xả lũ và đập dâng Thế Hiên đã cơ bản hoàn thành. Riêng năm 2003, để đạt mục tiêu vượt lũ chính vụ vào cuối năm, các nhà thầu đã “gồng mình” vay vốn, động viên công nhân đẩy nhanh tiến độ thi công đạt cao trình chống lũ 38m. Giá trị khối lượng các đơn vị thi công đã thực hiện xấp xỉ 50 tỷ đồng nhưng chủ đầu tư mới tạm thanh toán 20 tỷ đồng. Khi chúng tôi nêu những khó khăn về tài chính của các nhà thầu, ông Nguyễn Đình Thắng, Giám đốc BQLDATL 414 đưa ra các văn bản của Bộ Nông nghiệp-Phát triển Nông thôn về ghi vốn cho công trình này: Năm 2003 ghi tạm ứng 3 tỷ đồng, năm 2004 ghi 3 tỷ đồng để hoàn lại vốn năm 2003. Như vậy có nghĩa là năm nay không có vốn. Cụm đầu mối đã cơ bản xong, kênh mương chưa có kế hoạch thi công, không biết bao giờ mới xong?
Trên địa bàn tỉnh Phú Yên còn nhiều dự án thuỷ lợi khác có “số phận” hẩm hiu hơn nhiều. Dự án sử dụng nước tưới sau Thuỷ điện Sông Hinh triển khai thi công từ năm 1999. Cuối năm 2000, các công trình đầu mối đã thi công xong trị giá 18 tỷ và cũng giao lại cho Công ty Thuỷ nông Đồng Cam quản lý. Trong khi đó, việc thi công hệ thống kênh tưới hầu như dẫm chân tại chỗ. Đầu năm 2002, BQLDATL 414 mở thầu xây lắp 6km trong số 12,2km kênh chính tây. Tháng 9/2002 các đơn vị trúng thầu đã xây dựng lán trại đưa lao động, phương tiện kỹ thuật tới hiện trường, nhưng ngay sau đó lặng lẽ rút quân khi biết dự án này Nhà nước không ghi vốn.
Sử dụng nước sau thuỷ điện Sông Hinh là một yếu tố quan trọng đầy thuyết phục của luận chứng kinh tế kỹ thuật dự án Thuỷ điện Sông Hinh. Bản thân hệ thống thuỷ lợi này còn là một công trình lợi dụng tổng hợp. Bên cạnh nhiệm vụ chính là cung cấp nước tưới cho 4.100 ha để giúp bà con các xã miền núi Sơn Giang, Đức Bình Đông (Sông Hinh) và Sơn Thành (Tuy Hoà) khai thác có hiệu quả tài nguyên đất đai rộng lớn ở đây bằng chuyển đổi cơ cấu cây trồng khi có nước tưới, công trình còn cung cấp nước sinh hoạt, cải tạo môi trường trong vùng, đồng thời bổ sung nước cho đập Đồng Cam, kết hợp tiếp thêm nguồn nước cho các sông Bàn Thạch, Bến Lái có đủ nước cung cấp cho trạm bơm Nam Bình (Tuy Hoà) hoạt động hết công suất, nhất là trong vụ hè thu thường thiếu nước.
Theo phê duyệt của Bộ Nông nghiệp - Phát triển Nông thôn, dự án hoàn thành “4 năm kể từ ngày khởi công”, như vậy có nghĩa là năm 2003 công trình đã được đưa vào khai thác. Nhưng tại thời điểm này cả người trong cuộc như đại diện chủ đầu tư cũng không trả lời được thời gian nào công trình hoàn thành. Còn Công ty Thuỷ nông Đồng Cam từ khi tiếp nhận cụm đầu mối phải bố trí tại đây một tổ bảo vệ. Hằng ngày họ xót xa nhìn dòng nước có lưu lượng 54m3/giây từ 2 tuốc-bin nhà máy thuỷ điện Sông Hinh đổ ra sông Con một cách lãng phí.
Dự án làm thủy lợi nhằm mục đích tưới tiêu, tăng năng xuất cây trồng. Nhưng việc xây dựng những công trình thủy lợi ở Phú Yên đã không thấy lợi và gây nhiều lãng phí. Thiết nghĩ, các đơn vị đầu tư và tỉnh Phú Yên cần sớm ngồi lại để tìm ra phương pháp chứ đừng để tình trạng “con kênh ta đào chưa có nước chạy qua”.
