Dù đang là địa phương thuộc những tỉnh nghèo và khó khăn của cả nước nhưng năm học 2003 -2004, "Học trò xứ Nghệ" đã làm giàu thêm truyền thống bằng những kết quả đáng tự hào: có gần một vạn học sinh đỗ đại học và cao đẳng, trong đó có 193 em đạt 27/30 điểm trở lên và sáu em đạt điểm tối đa 30/30, là tỉnh có số học sinh đỗ thủ khoa và 27 điểm trở lên cao thứ hai toàn quốc sau thủ đô Hà Nội; có gần chín nghìn học sinh giỏi tỉnh và 43 học sinh giỏi quốc gia, một học sinh giỏi quốc tế. Những kết quả này là thành công của quá trình cả Nghệ An chăm lo đầu tư cho giáo dục và đào tạo.

Hơn bao giờ hết, trước những thời cơ, thách thức của quá trình hội nhập; của thời kỳ CNH, HÐH, Ðảng bộ và nhân dân Nghệ An đã thấm nhuần sâu sắc quan điểm của Bác Hồ kính yêu: dốt - đói - ngoại xâm đều là "giặc". Chính vì vậy, Nghệ An đã tập trung mọi nguồn lực cho giáo dục và đào tạo, xác định đầu tư cho giáo dục là đầu tư lâu dài cho sự phát triển của tỉnh nhà.

Những năm gần đây, tỉnh đã có nhiều chủ trương chính sách lớn để phát triển giáo dục - đào tạo, dạy nghề được triển khai đồng loạt, hiệu quả. Những đề án: Phát triển giáo dục mầm non; nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo; thực hiện chương trình kiên cố hóa trường, lớp học; phổ cập giáo dục; quản lý các trường THPT ngoài công lập; quản lý dạy thêm, học thêm; bổ nhiệm, miễn nhiệm, điều động và luân chuyển cán bộ quản lý; đánh giá, phân loại giáo viên và sắp xếp giáo viên không đáp ứng yêu cầu; tăng cường giáo viên lên công tác tại các huyện miền núi, vùng cao; xây dựng và phát triển trung tâm học tập cộng đồng; xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia... đã tạo thêm luồng sinh khí mới của ngành giáo dục và đào tạo.

Trước hết phải kể đến việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, bởi giáo viên là yếu tố quyết định nâng cao chất lượng giáo dục. Nếu tiến hành đổi mới chương trình, thay sách giáo khoa, nâng cấp cơ sở vật chất trường học, thực hiện các chính sách đối với giáo viên..., mà không chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên thì coi như chưa tập trung giải quyết đúng bản chất của vấn đề. Quan điểm và tư tưởng chỉ đạo đó được quán triệt sâu sắc và nhất trí cao trong đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên toàn ngành giáo dục, cũng như trong suy nghĩ của các tầng lớp nhân dân trong tỉnh.

Lần đầu tiên việc thực hiện quy trình bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm cán bộ quản lý và đánh giá, phân loại giáo viên trong toàn ngành giáo dục và đào tạo Nghệ An được thực hiện một cách dân chủ, công khai qua nhiều kênh thông tin bảo đảm độ tin cậy cao. Cán bộ quản lý được đánh giá bằng việc thăm dò tín nhiệm của chi bộ, hội đồng sư phạm nhà trường và đánh giá của cơ quan quản lý và tổ chức đảng cấp trên.

Ðối với giáo viên được đánh giá theo một quy trình thống nhất, bảo đảm dân chủ, công khai khách quan và công bằng. Trong hai năm học 2002 - 2003 và 2003 - 2004 đã tiến hành đánh giá, phân loại cho gần 50 nghìn giáo viên và cán bộ quản lý của các trường học, các trung tâm giáo dục trong toàn ngành, có 4.383 giáo viên và 267 cán bộ quản lý được xác định không đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ. Ðã tiến hành miễn nhiệm đối với 267 cán bộ quản lý; cho nghỉ chờ hưu và giải quyết chế độ gần 3.600 giáo viên, số còn lại bố trí đi đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ hoặc thuyên chuyển công tác khác.

Việc phân loại, đánh giá ai đáp ứng, ai không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đã khó, nhưng giải quyết thế nào để vừa bảo đảm được kỷ cương, vừa trọn nghĩa vẹn tình lại còn khó hơn. Số cán bộ, giáo viên không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ hiện nay hầu hết là những người đã có những đóng góp cho ngành trong một thời kỳ dài, đã bám trụ với trường lớp và học trò thân yêu trong suốt thời kỳ gian khổ nhất của ngành giáo dục.

Ðể bảo đảm quyền lợi chính đáng cho họ, bên cạnh các yếu tố tinh thần, thông qua công tác tư tưởng, để giải quyết tương đối hợp lý về quyền lợi vật chất cho anh chị em, tỉnh cần phải chi gần 22 tỷ đồng/năm để giải quyết chế độ. Ðó là con số không nhỏ đối với một tỉnh có nguồn thu chưa bù đủ chi. Nhưng, Ðảng bộ và nhân dân nghệ An vẫn dồn sức vận động, tạo thêm nguồn thu, tiết kiệm các khoản chi để giải quyết chế độ cho số giáo viên này.

Ðiều quan trọng hơn cả, chính bản thân những giáo viên đó đã hiểu được việc làm của mình là thể hiện tấm lòng, tình cảm, trách nhiệm, trí tuệ đối với thế hệ trẻ, với sự nghiệp giáo dục của tỉnh nhà, đó là sự giác ngộ nhường bước cho thế hệ sau, cho những người có năng lực hơn đảm nhận trách nhiệm trồng người. Những suy nghĩ ấy được thể hiện chân thành qua những dòng tâm sự của một số giáo viên ở Trường An Hòa (Quỳnh Lưu) gửi các đồng chí lãnh đạo Sở Giáo dục và Ðào tạo tỉnh.

Cùng với việc thực hiện nâng cao chất lượng đội ngũ, các đề án kiên cố hóa trường, lớp học, xây dựng và phát triển Trung tâm học tập cộng đồng, xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia... đã góp phần tạo nên những mảng sáng trong bức tranh giáo dục Nghệ An với những con số có sức thuyết phục 213 trường đạt chuẩn quốc gia; 93,3% số xã, phường, thị trấn và 14 huyện, thành phố, thị xã được công nhận phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi, 388 xã, phường, thị trấn và 10 huyện được công nhận đạt phổ cập giáo dục THCS, xây dựng được 192 Trung tâm học tập cộng đồng...

Có thể khẳng định, ở Nghệ An, một xã hội học tập đang được hình thành và trọng trách "nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài" cho quê hương, đất nước không còn là nhiệm vụ riêng của ngành giáo dục. Hiện nay, Nghệ An có hơn 110 nghìn gia đình hiếu học, hơn hai nghìn dòng họ lập ban khuyến học, 4.633 chi hội khuyến học ở xóm, thôn, bản và 469 hội khuyến học xã, phường. Những đại gia đình có hơn vài chục con, cháu đỗ đạt từ đại học trở lên không phải khó tìm trong các làng quê, thôn, bản, phố phường, xứ Nghệ. Không chỉ học sinh giỏi mà cả thầy giáo, cô giáo có công bồi dưỡng, dạy học sinh giỏi cũng được biểu dương khen thưởng. Ðồng thời, những đòi hỏi và yêu cầu đặt ra đối với các thầy giáo, cô giáo cũng cao hơn. Có lẽ như thế mới là công bằng, góp phần thật sự phát huy truyền thống "tôn sư trọng đạo", hiếu học và học giỏi của người dân xứ Nghệ.

Với cách làm, bước đi và kết quả nêu trên, có thể tin tưởng, Nghệ An sẽ có những bước tiến mạnh mẽ về giáo dục - đào tạo, dạy nghề trong thời gian tới, làm giàu thêm truyền thống hiếu học, góp phần đưa quê hương thoát nghèo nhanh hơn.

 

(Nhandan)