|
Kể từ khi nhà tự nhiên học người Pháp-Cean dela Coul phát hiện ở vùng rừng phía Tây huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên- Huế một cặp gà lôi lam mào trắng vào năm 1924 và đưa về nuôi tại Pháp, từ đó về sau giới chuyên môn về chim trên thế giới cho rằng gà lôi lam mào trắng đã tuyệt chủng tại Việt Nam. Mãi cho đến 72 năm sau, gà lôi lam mào trắng mới xuất hiện trở lại tại vùng rừng phía Tây huyện Phong Điền.
Cuộc "tìm kiếm" dấu tích của gà lôi lam
 |
|
Một cặp gà lôi được phát hiện ở rừng Phong Điền |
Kể từ khi cặp gà lôi lam mào trắng được Cean delaCoul phát hiện ở vùng rừng phía Tây huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên- Huế, các nhà điểu học trên thế giới nhiều lần đến đây để nghiên cứu nhưng do thời gian ngắn cùng với sự tác động của con người ở khu rừng này nên không thu được kết quả. Một thời gian khá dài, gà lôi lam quý hiếm này hầu như bị bỏ quên. Đến năm 1994, khi Hội thảo về chim họ trỉ thế giớiđược tổ chức tại Hà Nội, giới chuyên môn cho rằng gà lôi lam ở Việt Nam đã triệt chủng. Gà lôi lam ở trong các vườn thú ở Đài Loan, Bỉ, Pháp... phần lớn trước đây đều được đưa từ Việt Nam sang. Riêng tại Pháp có 600 cá thể chủ yếu là gà lôi có nguồn gốc từ Việt Nam, khi đó giới chuyên môn ở Việt Nam mới quan tâm đến loài chim quý hiếm này. Năm 1995, một Hội thảo chim trỉ đặc hữu được tổ chức ở Vườn quốc gia Bạch Mã, các chuyên gia về chim cũng cho rằng gà lôi lam không còn nữa. Tuy nhiên, cuộc "tìm kiếm" gà lôi lam ở vùng rừng núi thuộc tỉnh Thừa Thiên- Huế vẫn được âm thầm thực hiện, theo đó Chi cục kiểm lâm tổ chức nhiều đợt khảo sát nhưng đều vô vọng.
Và việc đưa những hình ảnh cùng những mô tả về đặc điểm gà lôi lam cũng như một số chim quý khác về tận các khu dân cư tại vùng đệm lại thu được hiệu quả. Năm 1998, trong một lần đi giăng bẫy ở vùng rừng huyện Phong Điền, phía Tây Bắc của Thừa Thiên Huế (vùng rừng giáp với huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị) anh Văn Công Vĩnh, người dân ở thôn Hòa Bắc, xã Phong Mỹ, huyện Phong Điền đã bắt được 2 con gà lạ. Anh Vĩnh liền báo về Chi cục kiểm lâm Thừa Thiên-Huế. Qua xác minh ban đầu lực lượng kiểm lâm đưa về nuôi tại Vườn quốc gia Bạch Mã, đồng thời gửi mẫu ADN sang Viện ngiên cứu về chim ở Copenhagen (Vương quốc Bỉ) phân tích và xác định được đây chính là gà lôi lam mào trắng - Lophura edwardsi, thuộc họ trĩ. Vậy là sau 72 năm vắng bóng, gà lôi lam được phát hiện tại vùng rừng phía tây Phong Điền, loài chim mà trước đây giới chuyên môn cho rằng đã triệt chủng từ lâu.
Ngay sau phát hiện gà lôi lam mào trắng vẫn tồn tại ở vùng rừng Phong Điền, công tác bảo tồn loài quý hiếm này duợc thực hiện, Chi cục kiểm lâm TT-Huế đã phối hợp với tổ chức Bird life Internaltion (tổ chức chim quốc tế) xây dựng dự án Khu bảo tồn thiên nhiên Phong Điền; mục đích bảo vệ loài chim đặc hữu này.. Ngày 8-10-2001, Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông Thôn đã có thẩm định bảo tồn, đến ngày 13-11-2001, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế ký quyết định đầu tư xây dựng Khu Bảo tồn thiên nhiên phía Tây Bắc với diện tích trên 41 nghìn ha bao gồm vùng rừng thuộc 5 xã của huyện A Luới và 3 xã của huyện Phong Điền. Sau đó ở vùng rừng ĐakRông của Quảng Trị (nối liền với khu bảo tồn thiên nhiên phía Tây Bắc TT-Huế) cũng phát hiện gà lôi lam mào trắng xuất hiện.
Như vậy, vùng rừng phía Tây Bắc của Thừa Thiên -Huế nối liền vùng Đakrông của Quảng Trị với diện tích gần 100 nghìn ha là khu bảo tồn cho hệ sinh thái vùng đất thấp ở miêìn Trung. Đây cũng là vùng duy nhất trên thế gới có gà lôi lam mào trắng sinh sống. Liên tiếp về sau cán bộ kiểm lâm Thừa Thiên Huế, Quảng Trị và người dân còn phát hiện ở đây còn có các loài chim khác như gà so Trung bộ, gà so ngực gụ, trĩ sao...đều thuộc loài chim quý cần được bảo vệ. Từ những phát hiện mới trên cùng với công tác nghiên cứu vùng rừng đặc hữu, các nhà điểu học trên thế giới xác định đây là vùng chim quan trọng của thế giới. Năm 1998, hổ Lâm Nhi cũng được cán bộ kiểm lâm TT-Huế thu giữ của lâm tặc ở rừng Phong Điền. Đặc biệt tháng 3 năm 2003, trong đợt khảo sát tại khu bảo tồn thiên nhiên Phong Điền, lực lượng kiểm lâm Thừa Thiên- Huế đã phát hiện một đàn voọc ngũ sắc khoảng 50 con đang di chuyển, đây là loài linh trưởng quý hiếm mà sách Đỏ Việt Nam đang xếp vào loài có nguy cơ bị đe dọa cao...
Cần tăng cường công tác bảo vệ
Theo anh Nguyễn Đại Anh Tuấn, Trưởng nhóm bảo tồn của Chi cục kiểm lâm TT-Huế, ở khu bảo tồn vùng đất thấp thuộc phía Tây TT-Huế có giá trị sinh học rất lớn, chứa đựng nhiều nguồn gen và động vật quý hiếm. Vùng này gà lôi lam sinh sống rất nhiều, nhưng trải qua thời gian dài bom đạn chiến tranh (vùng chiến khu xưa-Hoà Mỹ) cùng với tác động của con người, rồi bị săn bắt nên số lượng cá thể bị giảm dần. Hiện công tác bảo tồn gà lôi đang được các tổ chức phối hợp thực hiện. Tuy nhiên, công việc còn gặp nhiều khó khăn, do cộng đồng dân cư sinh sống xung quanh vùng đệm rất đông, hiện có khoảng 28 nghìn dân nên việc khai thác và săn bắt đã tác động lớn đến chỗ ở của gà lôi lam mào trắng. Hàng năm lực lượng kiểm lâm TT-Huế tiến hành phối hợp với Tổ chức WWF tuyên truyền cho người dân vùng đệm, kêu gọi bảo quản động vât hoang giã cũng như xây dựng Câu lạc bộ xanh tại xã Phong Mỹ, huyện Phong Điền... Nhưng theo anh Tuấn, mặc dù đã xây dựng khu bảo tồn loài chim đặc hữu này nhưng để bảo vệ rất khó, bởi gà lôi lam rất dễ mắc bẫy của những tay thợ săn lén lút ở xung quanh vùng đệm, thêm vào đó là nhân sự quản lý khu bảo tồn đang còn thiếu, hiện chủ yếu dựa vào lực lượng kiểm lâm viên. .
(NetCodo) |
