|
Tôi về làng Vinh Thạnh (xã Phước Lộc, huyện Tuy Phước), quê hương của danh sĩ, nhà soạn tuồng xuất sắc thời cận đại Đào Tấn. Đường làng trải dưới chân đi. Âm âm trên mỗi bước chân, dưới những gốc duối, những cây trái vườn nhà, tưởng còn nghe rộn tiếng trống chầu một thuở Học bộ đình, ngôi trường đào tạo nghệ sĩ hát bội của cụ Đào…
Đường vào làng Vinh Thạnh hãy còn nguyên chiếc cổng làng, trên đề bốn chữ Vinh Thạnh lý môn (cổng làng Vinh Thạnh), rồi đình làng Vinh Thạnh, nơi Đào Tấn được cả làng tôn vinh như một vị thần và một lòng thờ cúng. Một làng ẩn nhiều trầm tích văn hóa. Dọc theo con đường làng uốn giữa màu xanh cây trái tỏa hình xương cá, là những bờ rào chè, duối xanh và những ngôi nhà vẫn còn mang chút nề nếp xưa, thâm trầm bên đời sống phố thị đang dần lấn đến.
 |
|
Mộ danh nhân Đào Tấn trên núi Hoàng Mai |
Tôi tìm đúng nơi nền nhà cũ của Đào công. Chiếc cổng vôi và hai cây vạn tuế là dấu tích còn sót lại. Hẳn những người bạn lâu niên ấy, hiện diện từ những ngày tháng cuối đời khi cụ Đào trở về quê cũ, cất đi gánh nặng quan trường, vui với tiếng trống hát bội đêm ngày rộn rã, còn như đang thủ thỉ với người đời sau cái tâm sự nhất phiến băng tâm của một con người biết "đại ẩn" ngay giữa chốn quan trường và trong tâm hồn thì luôn thường trực chí hướng: "Muốn làm mới mẻ dân trong một nước, không thể không làm hưng thịnh tuồng hát của nước đó" (Nguyễn Bá Huân viết về Đào Tấn).
Ngóng về hướng Tây Bắc, ấy là núi Hoàng Mai, còn có tên là núi Đá Vàng (thuộc xã Phước Nghĩa). Nơi ấy, mộ của Mai Tăng, biệt hiệu của Đào Tấn, nằm trên lưng chừng núi, ngoảnh mặt về hướng Nam, nơi mà ông cất tiếng khóc chào đời, nơi trải qua thời thơ ấu nhọc nhằn và cũng là nơi ông đã sống những ngày tháng cuối cùng của cuộc đời. Có người đã nhận xét, rằng thế mộ nằm vào điểm uốn của dòng sông Tranh, một chi lưu của sông Kôn, từ tháp Bánh Ít đổ xuôi đầm Thị Nại, là nơi tụ thủy. Nhưng hẳn cũng không chỉ vì cái lý do phong thủy như vậy, mà hẳn Đào Tấn đã "nhắm" cái vị thế cát địa ấy, còn để gửi một tâm nguyện, rằng Núi mai rồi gửi xương mai nhé/ Ước được hoa mai hóa mộng hồn (Xuân Diệu dịch). Một đời ông, và cả cho đến lúc này có lẽ vẫn vậy, hẳn đang trong hành trình tầm mai chăng?
Làng Vinh Thạnh nay cũng chỉ là một làng quê bình dị như bao làng quê Bình Định khác. Đi trên con đường làng mà lòng còn ngập tràn hình xưa cảnh cũ, chợt đâu đó từ trong ký ức tôi, bật lên một câu hát xa xôi Tháng năm phai mờ cuộc đổi thay…
(BaoxuanBinhdinh) |
