Giá đường tiếp tục leo thang, 38 nhà máy đường đóng cửa, nguồn hàng nhập lậu ồ ạt tấn công - những nhân tố này đang đẩy các doanh nghiệp ngành mía đường ngập sâu trong nợ nần. Bài toán về vốn và vùng nguyên liệu đến nay vẫn chưa có lời giải.

Ông Hoàng Thanh Vân, Giám đốc Công ty đường Sơn Dương (Tuyên Quang), cho biết, sản lượng mía thiếu ngay từ đầu vụ nên đã khiến hầu hết các doanh nghiệp phải mua nguyên liệu với giá cao. Cộng với chi phí vận chuyển như xăng dầu... tăng giá làm cho ngành mía đường gặp khó khăn chồng chất. "Chúng tôi đã hết khả năng trả nợ ngân hàng rồi", ông Vân nói. Vì vậy, công ty đã phải đóng cửa sớm hơn dự định một tháng vì nếu tiếp tục sản xuất thì cũng đồng nghĩa với việc tiếp tục chịu lỗ.

Do đoán trước được những diễn biến phức tạp của thị trường nên ngay từ đầu vụ Sơn Dương đã có chủ trương: sản xuất đến đâu tiêu thụ đến đó chứ không dự trữ hàng như nhưng năm trước. "Nên vụ này chúng tôi chỉ có thể đảm bảo được thu bù chi. Tuy nhiên nếu tính cả việc đầu tư xây dựng cơ bản thì chúng tôi lỗ khoảng hơn 100 triệu đồng", ông Vân nói.

Ông Vân cho biết, do thua lỗ nhiều công ty đã phải ra "pháp đình" vì không có khả năng trả nợ ngân hàng. Cụ thể là thời gian gần đây, dư luận đã xôn xao về vụ Ngân hàng Nông nghiệp đã kiện Công ty mía đường Quảng Nam về khoản nợ 23,7 tỷ đồng (trong đó nợ quá hạn 16,9 tỷ đồng).

Do vậy theo ông Vũ Đức Hòa, Giám đốc Công ty mía đường Trà Vinh, trong tình hình khó khăn hiện nay không còn cách nào khác các doanh nghiệp phải tự tìm cách cứu mình. Thời gian qua, nhiều doanh nghiệp khu vực phía Nam đã chủ động thu mua và ký hợp đồng sớm với nông dân ngay tại ruộng với mức giá bằng vụ trước (220.000 đồng/tấn). Còn các khoản khác như chi phí vận chuyển, kỹ thuật phân bón, giống... thì doanh nghiệp sẽ hỗ trợ cho người dân theo nhiều hình thức khác nhau nhằm tháo gỡ khó khăn khi xăng dầu, phân bón và cước chi phí vận chuyển tăng giá.

Chưa hết, nhiều công ty mía đương cho biết, họ đang tiếp tục gồng mình để đối phó với số lượng lớn đường Thái Lan đang tràn qua biên giới các tỉnh An Giang, Kiên Giang, Long An...

Ông Lê Văn Tam, Chủ tịch Hiệp hội thừa nhận đến nay đã có 38 nhà máy đường đã đóng cửa vì hết mía. Do vậy, sau nhiều tháng cân nhắc Chính phủ đã có Quyết định 28 xác định các giải pháp gỡ khó cho các nhà máy đường. Trong đó chủ yếu là các giải pháp xử lý tài chính như xóa nợ thuế, giảm lãi, giãn nợ vay...

Tuy nhiên, giải pháp này xem ra cũng chưa thể giải quyết được những vướng mắc vì theo các doanh nghiệp khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là vùng nguyên liệu. Vì theo ông Tam, vùng nguyên liệu hiện nay là do các địa phương quản lý chứ không phải do Trung ương hay hiệp hội nên việc khoanh vùng cho các doanh nghiệp hiện nay vẫn đang gặp khó khăn. Nếu khoanh vùng không rõ ràng sẽ dẫn đến việc nhiều đơn vị tranh chấp thu mùa mía là chuyện không thể tránh khỏi.

"Các doanh nghiệp mía đường dù có vay được vốn ngân hàng mà không có nguyên liệu để sản xuất thì cũng chỉ còn nước nằm im chịu lỗ mà thôi", ông Tam nói.

Hồng Anh