Khi chúng tôi có mặt tại dòng sông Đạ Dâng, các hộ dân sống quanh khu vực bị khai thác vẫn không ngớt lời ta thán. Tìm hiểu, chúng tôi được biết ngoài những hầm khai thác cát có giấy tờ hợp pháp của chính quyền địa phương còn có rất nhiều hầm khai thác “chui” đang hoạt động ngang nhiên tại đây. Thậm chí có nhiều trường hợp sang nhượng đất nông nghiệp của dân để khai thác và thế là đất nông nghiệp trở thành đất sản xuất... cát, thiếc. Do sử dụng công cụ cơ giới với công suất ngày càng lớn nên lượng khai thác càng nhiều, nhanh chóng làm thay đổi dòng chảy của con sông này.

Việc này đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn nước. Hiện nay, 1.000 hộ dân trong khu vực không thể sử dụng trực tiếp nguồn nước của nhà máy nước Lâm Hà vì bị ô nhiễm nặng. Kể từ đầu năm 2003 đến nay, Nhà máy nước Lâm Hà đã cố gắng dùng mọi biện pháp kỹ thuật để xử lý tạp chất kim loại, hữu cơ, vô cơ, vi trùng gây bệnh, nhưng còn tiêu chuẩn về độ đục thì không thể đạt yêu cầu, trong nước vẫn còn những hạt cặn không lắng được trong công trình xử lý, theo đường ống dẫn ra vòi nước của dân. Độ đục của dòng nước sông Đạ Dâng có khi lên tới 1334 NTU, với công nghệ hiện nay thì Nhà máy nước Lâm Hà chỉ có khả năng xử lý ổn định với nguồn nước có độ đục từ 200 - 260 NTU mà thôi. Còn độ pH là 7,75 với hàm lượng cặn lơ lửng khó keo tụ. Đây là hậu quả tất yếu của tình trạng khai thác vàng, cát, thiếc trong thời gian qua. Và nhiều khu rừng đã mất dần nên hằng năm tại hạ lưu - khu vực huyện Cát Tiên bị lũ lụt hoành hành cũng là điều dễ hiểu.

Không hiểu sao trong bàn nghị sự từ huyện đến tỉnh, vấn đề khai thác tài nguyên khoáng sản tại Lâm Đồng đang là đề tài thời sự, nhưng mọi việc vẫn giậm chân tại chỗ và ảnh hưởng trực tiếp cũng như gián tiếp đến hàng ngàn hộ dân mà vẫn không thấy động tĩnh gì?

(Thanhnien)