Từ đầu năm đến nay, đã có nhiều tàu cá của các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ liên tục bị tai nạn trong quá trình khai thác, đánh bắt, hoặc từ ngư trường trở về. Trong số này, Bình Định có 3 tàu cá bị tai nạn, với 14 ngư dân chết và mất tích.

• Nước mắt làng chài

Đêm 19-3, tàu cá mang số hiệu BĐ5963-TS, làm nghề câu mực, đang trên đường từ ngư trường trở về Vũng Tàu thì gặp nạn tại tọa độ 904’800N, 106039’300E thuộc vùng biển Đông Nam bộ. Trong lúc này, hành khách đi trên tàu khách Côn Đảo - Vũng Tàu, nghe tiếng kêu cứu và nhìn thấy 7 - 8 người đang bị tai nạn trên biển. Họ đề nghị thuyền trưởng tàu Côn Đảo 09 tổ chức cứu hộ, nhưng thuyền trưởng của tàu này viện lý do thời tiết xấu nên không cho tàu dừng lại. Hành khách trên tàu rất bất bình trước thái độ vô cảm của ban chỉ huy tàu. Sau khi biết tin này, dư luận cũng rất phẫn nộ. Chắc chắn, cơ quan có thẩm quyền sẽ truy cứu trách nhiệm hình sự "không cứu giúp người đang trong tình trạng nguy hiểm tới tính mạng" đối với những người có trách nhiệm trên tàu Côn Đảo 09.

Theo Chi cục Bảo vệ nguồn lợi thủy sản tỉnh, tàu cá BĐ5963-TS được đóng năm 2000, dài 13,4m, rộng 4m, công suất 50CV. Chủ tàu là ông Lê Tân Phước ở thôn Đức Phổ 2, xã Cát Minh, Phù Cát. Tại UBND xã Cát Minh, chúng tôi được biết ông Lê Tân Phước (51 tuổi) có 2 tàu cá đều đang hành nghề ở ngư trường Đông Nam bộ. Ông Phước điều khiển một tàu. Chiếc tàu còn lại ông giao cho người con trai là Lê Việt Cường (22 tuổi); đây cũng chính là chiếc tàu bị nạn. Trong số 8 ngư dân trên tàu, có 2 ngư dân Cát Minh là Lê Việt Cường và Đồng Xuân Vũ (24 tuổi); còn lại là ngư dân ngoài tỉnh. Đến nay, sau gần 10 ngày tàu cá BĐ5963-TS bị nạn, cả 8 ngư dân trên tàu đều… bặt vô âm tín.

Làng biển Phổ Hải (thôn Đức Phổ 2 - Cát Minh) nằm thoi loi giữa bốn bề sông nước. Phía bắc giáp đầm Đề Gi, phía nam là sông lạch chằng chịt. Vợ của ông Phước nghe tin con bị nạn cũng đã vào Vũng Tàu. Trong ngôi nhà quạnh quẽ, buồn hiu nằm giữa vườn dừa, chỉ còn lại mỗi một ông lão ngoài 90 tuổi, suốt ngày ngồi trên chiếc võng, khóc thương đứa cháu nội xấu số. Khi chúng tôi hỏi về ngư dân Đồng Xuân Vũ, ông cụ bật khóc to hơn: "Tội nghiệp, nó vừa hoàn thành nghĩa vụ quân sự, mới ra quân trước Tết…".

Nhà của ngư dân Đồng Xuân Vũ ở cách nhà ông Phước khoảng 500 m, sát bến thuyền. Mẹ của Vũ, bà Lê Thị Vàng, hầu như cả tuần nay không chịu cơm cháo gì cả. Bà con lối xóm xúm lại khuyên giải, an ủi, nài nỉ lắm thì bà cũng chỉ uống chút nước cầm hơi. Trên gương mặt đau buồn dường như đã không còn nước mắt, đôi mắt thất thần của người mẹ suốt ngày cứ đăm đắm ngóng ra con đường cát trắng, mong bóng dáng con về! Cha của Vũ cũng là ngư dân, đã qua đời cách đây 4 năm bởi một tai nạn ở vùng biển Quảng Bình. Vừa mới ra quân, nghỉ ở nhà ăn Tết mấy ngày, Vũ đã cùng người anh trai đi làm thợ bạn để nuôi mẹ và 2 em còn nhỏ dại. Thế mà…!

Trước đó, ngày 16-2, tàu cá mang số hiệu BĐ2014-TS của ông La Thanh Cao, ở Tam Quan Bắc - Hoài Nhơn, trong lúc đang đánh bắt thì bị mắc cạn, thiệt hại trên 100 triệu đồng do tàu bị vỡ, 8 ngư dân trên tàu may mắn được các tàu đánh cá gần đó cứu sống. Ngày 4-3, tàu của ông Lê Tấn Phước (Tam Quan Nam - Hoài Nhơn) bị nạn trong khi đang khai thác cá ngừ đại dương tại ngư trường Khánh Hòa. 8 ngư dân (6 người ở Bình Định, 2 người ở Khánh Hòa) đã thiệt mạng. Đây là những vụ tai nạn mà ngành Thủy sản nắm bắt được. Thực tế, con số tàu cá ở Bình Định gặp nạn còn nhiều hơn, nhưng ngư dân đã hỗ trợ, cứu nạn lẫn nhau, nên không có thêm thiệt hại về con người.

• Để hạn chế tai nạn nghề cá

Ông Đinh Văn Tiên, Phó Giám đốc Sở Thủy sản Bình Định, cho biết: "Các vụ tai nạn tàu cá xảy ra, ngoài yếu tố khách quan là do thời tiết xấu, còn có nhiều nguyên nhân, chủ yếu là do tàu thuyền không đảm bảo các yếu tố để hoạt động khai thác xa bờ. Trong khi đó, công tác tìm kiếm cứu nạn người và phương tiện nghề cá trên biển cũng chưa được quan tâm đúng mức". Điều đáng nói là trong số gần 6.000 tàu thuyền khai thác thủy sản của Bình Định, có đến 2.300 chiếc không thực hiện việc đăng ký và hơn 1.000 chiếc không đăng kiểm theo định kỳ. Con người trực tiếp làm việc trên tàu cũng không đảm bảo các yêu cầu theo quy định của hoạt động nghề cá. Theo quy định, tàu cá hoạt động khai thác xa bờ, trên tàu phải có một thuyền trưởng và một máy trưởng. Thế nhưng hiện nay, chỉ có khoảng 50% tàu khai thác xa bờ của Bình Định đảm bảo được các yêu cầu này. Riêng các ngư dân tuy mang chức danh "máy trưởng" nhưng trình độ kỹ thuật còn hạn chế, khâu vận hành máy chưa đảm bảo. Trong khi đó, rất nhiều máy tàu đang được sử dụng là máy cũ được nhập từ nước ngoài về, đại tu lại rồi bán cho ngư dân, mà không qua một cơ quan kiểm định nào cả, nên xảy ra sự cố hỏng hóc khi đang hoạt động trên biển là điều khó tránh khỏi.

Tất cả các chủ tàu thuyền đánh cá đều biết rằng, phương tiện tàu thuyền có chất lượng tốt, trang thiết bị đầy đủ… là cách tốt nhất để đảm bảo an toàn cho con người và tài sản khi hoạt động khai thác, đánh bắt trên biển. Song, ngoài lý do khách quan, nhiều chủ tàu đã không chấp hành đầy đủ các quy định hoạt động nghề cá nên để xảy ra các tai nạn đáng tiếc. Vì vậy, ngành Thủy sản cần phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng, bằng các biện pháp tích cực và có hiệu quả để đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành nghiêm ngặt các quy định về đăng ký, đăng kiểm, trang bị an toàn, nhằm bảo đảm an toàn cho người và phương tiện và nghề cá theo yêu cầu của Chỉ thị số 12 ngày 26-5-2004 của Chủ tịch UBND tỉnh, Chỉ thị số 01 ngày 7-2-2005 của Bộ trưởng Bộ Thủy sản. Ngoài ra, ngành Thủy sản cần tăng cường hơn nữa việc tổ chức các lớp đào tạo thuyền trưởng, máy trưởng; tập huấn, hướng dẫn, trang bị cho ngư dân những kiến thức khoa học cần thiết về phòng tránh bão, tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ trên biển… nhằm giúp ngư dân phòng tránh thiên tai, rủi ro, tai nạn trên biển.

(Baobinhdinh)