|
Người tái tạo gạch Chăm và xây Tháp Chàm ở thế kỷ 21 - ông Lê Văn Chỉnh đã trút hơi thở cuối cùng sau cơn bạo bệnh xuất huyết não. Ông ra đi, lặng lẽ cũng như cuộc tìm tòi, phát kiến, tái tạo những viên gạch Chăm suốt 20 năm ròng rã (báo SGGP đã có bài viết đăng ngày 9-11-2004). Ngày ông Chỉnh qua đời cũng là ngày những ngôi đền tháp Mỹ Sơn (huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam) chói rạng hào quang trong đêm hội Hành trình di sản…
Ra đi khi tâm nguyện còn dang dở
Chúng tôi tìm về cánh đồng Phú Bình, xã Tam Xuân, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam khi mọi việc an táng ông Chỉnh đã xong xuôi. Rất ít người biết tin về sự ra đi đột ngột của ông Chỉnh. Ngay cả ông Phan Thanh Bảo, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Di tích Quảng Nam cũng chỉ hay tin và đến viếng ông Chỉnh 4 ngày sau khi ông qua đời. Đám tang ông Chỉnh, theo lời kể của những người dân Phú Bình cũng chẳng có gì đặc biệt so với các đám tang khác ở làng quê nghèo nhưng điều mà mọi người chú ý nhất khi đến thắp nhang tiễn đưa ông là cái lò gạch còn ngún khói ở góc vườn. Vì cái lò gạch này và vì tâm huyết một đời của ông Lê Văn Chỉnh mà nhà ông cứ mãi nghèo. Nghèo đến mức ông Phan Thanh Bảo, sau khi viếng ông trở về, cứ than thở: “Cái bàn thờ cũng nhỏ, không có chỗ để đặt trái cây thắp hương…”. | 
Ông Lê Văn Chỉnh giới thiệu loại lá bời lời làm chất phụ gia cho gạch Chăm. |
Chẳng ai trách ông Chỉnh vì quá đam mê tìm tòi phát hiện ra bí ẩn của những viên gạch Chăm mà để gia cảnh nghèo túng. Người ta chỉ tiếc cho ông đã sớm ra đi khi tâm nguyện còn dang dở và khi mà công trình nghiên cứu một đời của ông đã bắt đầu thuyết phục được các cấp ngành quản lý cũng như thu hút được sự quan tâm đặc biệt của dư luận… Sau bao năm tìm tòi, ông Chỉnh đã tái tạo được nhũng viên gạch Chăm đúng với nguyên mẫu gạch Chăm xưa để không bao giờ bị thối rữa cũng như không có một loài rêu nào bám phủ được trên nó... Cùng với việc dốc hết gia tài cho ra đời những mẻ gạch Chăm, ông Chỉnh còn tìm ra chất phụ gia kết dính và “ phương pháp mài chập” để các viên gạch tự chồng khít lên nhau không cần có sự can thiệp của vữa hồ… Thành quả lớn nhất của cuộc đời ông Lê Văn Chỉnh chính là 2 ngôi tháp Chăm sừng sững tại số 222 đường Trần Phú và Khu du lịch Suối Lương, dưới chân đèo Hải Vân (Đà Nẵng). Với hai ngôi tháp này, ông được mệnh danh là người xây tháp Chàm ở thế kỷ 21. Mất trọn đời người để xây nên 2 tòa tháp nhưng thật éo le vì tháp xây xong mà ông lão 64 tuổi Lê Văn Chỉnh vẫn còn nghèo… xơ xác ! Tuy nhiên, cũng từ 2 ngôi tháp này, ông Chỉnh được mời chào, tiếp cận những hợp đồng lớn. Tất cả, đang còn trong hứa hẹn thì ông đã vội ra đi, hóa thân vào cõi vĩnh hằng… - Ai là người kế tục ông Lê Văn Chỉnh?
Bà Nguyễn Thị Nga – vợ ông Lê Văn Chỉnh - kể với chúng tôi là trước khi xảy ra cơn bạo bệnh xuất huyết não, ông đã yếu lắm. Trên giường bệnh, ông thường nắm tay bà nói rằng ông chưa thể chết được vì còn quá nhiều việc phải làm với các công trình gạch Chăm. Bạo bệnh khiến ông Chỉnh ra đi đột ngột không kịp dặn dò vợ con điều gì nhưng theo lời kể của bà Nguyễn Thị Nga thì trước khi lâm bệnh, ông dự định vào TP Hồ Chí Minh để xúc tiến ký một hợp đồng xây tháp, hợp đồng này sẽ được ký vào tháng 5 năm nay. Từ Hà Nội, một cơ quan của ngành văn hóa cũng đang có ý định mời ông Chỉnh góp tay phục chế hàng loạt hiện vật Chăm… Tâm đắc và hiểu giá trị phát kiến của ông Chỉnh nhất, có lẽ là ông Hồ Việt – Trưởng Văn phòng đại diện Tổng cục Du lịch tại miền Trung. Trong khả năng của mình, ông Hồ Việt đã có những động thái tích cực nhằm hỗ trợ nghiên cứu gạch Chăm và chất kết dính, thuyết phục các cấp thẩm quyền sớm công nhận thành quả và áp dụng các phát kiến của ông vào phục chế các tháp Chăm… Thật may mắn là qua bà Nga, vợ ông Chỉnh, chúng tôi được biết hai người con trai của ông- Lê Nguyên Vũ (37 tuổi) và Lê Duy Anh (35 tuổi ) – sẽ tiếp tục các công việc dang dở của ông. (SGGP) |
