Mực nước hồ Hoà Bình cạn kiệt, nhu cầu tiêu thụ điện tiếp tục tăng mạnh trong những ngày hè nóng nực này có thể dẫn đến tình trạng thiếu 10 triệu kWh/ngày. Mỗi ngày sẽ có từ 3 - 5 triệu người bị cắt điện 24/24 giờ.

Trong bối cảnh ấy, vấn đề nguồn năng lượng điện bổ sung, nhất là điện hạt nhân đặt ra càng cấp thiết. Những bước chuẩn bị được tiến hành ngày càng ráo riết để nhà máy điện hạt nhân đầu tiên có thể đi vào hoạt động từ 2017- 2020.

• Điện hạt nhân từ Ninh Thuận?

Với quyết tâm ấy, các nhà khoa học đã tiến hành thăm dò, khảo sát nghiên cứu thông số khí tượng thủy văn, địa chấn, gió ở các xã Vĩnh Hải (Ninh Hải), Phước Dinh (Ninh Phước) thuộc tỉnh Ninh Thuận và Hoà Tâm (Tuy Hoà) ở Phú Yên để chuẩn bị cho việc lắp đặt lò phản ứng đầu tiên. Cho đến nay, thôn Vĩnh Tường (xã Phước Dinh) đã trở thành sự lựa chọn số 1 cho việc xây dựng Nhà máy điện hạt nhân.

Vì sao các nhà khoa học lại chọn địa phương này? Theo GS.TS Vương Hữu Tấn, xét đến nhu cầu điện năng, miền Bắc đã có nhà máy thuỷ điện quy mô lớn Hoà Bình và sắp tới là Sơn La, trong khi các tỉnh phía Nam Trung Bộ lại đang rất cần một công trình cung cấp điện năng quy mô tương tự.

Ngoài ra, do gần biển nên địa điểm này rất thuận lợi cho việc vận chuyển những thiết bị siêu trường, siêu trọng cho việc xây dựng Nhà máy điện hạt nhân. Gió biển còn có tác dụng làm mát các lò phản ứng.

Lý do khác không kém phần quan trọng là khu vực này đáp ứng được các điều kiện về an toàn địa chất, núi lửa, sóng thần… GS. TS Tấn cho biết, việc xây dựng Nhà máy điện hạt nhân không yêu cầu diện tích quá rộng, tổng diện tích nhà máy chỉ khoảng từ 2 - 5 km2, tuỳ vào số lượng lò phản ứng (tổ máy).

Hiện 2 phương án đang được cân nhắc: xây 2 lò phản ứng và 4 lò phản ứng. Ở phương án thứ nhất, Nhà máy điện hạt nhân sẽ có công suất 2000 MW, chiếm 5% tổng công suất các nhà máy điện và chiếm khoảng 13,9% tổng sản lượng điện.

Ở phương án thứ hai, Nhà máy điện hạt nhân sẽ có công suất 4000 MW, (gấp 2 lần công suất của nhà máy thuỷ điện Hoà Bình hiện nay) chiếm 9% tổng công suất và đạt 29% trong tổng sản lượng điện quốc gia. Khi đi vào hoạt động, nguồn điện từ nhà máy này sẽ được nối trực tiếp vào đường dây 500 KV Bắc Nam, hoà vào mạng lưới điện toàn quốc.

• Gấp rút chuẩn bị

Tuần trước, tổ công tác chỉ đạo nghiên cứu phát triển điện hạt nhân giới thiệu báo cáo tiền khả thi xây dựng Nhà máy điện hạt nhân và chiến lược phát triển năng lượng điện nguyên tử tại Việt Nam do Bộ Công nghiệp xây dựng. Dự kiến trong tháng 5 này, Chính phủ sẽ nghe các báo cáo và cho ý kiến chỉ đạo.

Nguồn nhân lực cho Nhà máy điện hạt nhân cũng đang được ráo riết chuẩn bị. Theo tính toán, phát triển nhà máy điện hạt nhân cần đến 5000 - 6000 người, nhưng 85% trong số này là công nhân lành nghề. Chỉ cần khoảng 300 - 400 cán bộ quản lý, vận hành có trình độ là có thể đáp ứng được yêu cầu.

Con số này sẽ được đáp ứng đủ bởi hiện nay các cơ sở đào tạo lớn là ĐHQG Hà Nội, ĐHBK Hà Nội, ĐHQG TP.HCM, ĐH Đà Lạt đang đào tạo mỗi năm khoảng 50 SV về năng lượng hạt nhân.

Viện Năng lượng Nguyên tử đã ký hợp đồng với các cơ sở đào tạo cấp học bổng cho những SV với mức cao nhất 250.000 đồng/tháng. SV nào tốt nghiệp xuất sắc sẽ được nhận vào làm việc tại cơ quan nghiên cứu về điện hạt nhân.

GS Vương Hữu Tấn cho biết, hiện đang có rất nhiều nguồn đào tạo nhân lực cho nhà máy điện hạt nhân tại các nước Nhật, Pháp, Ấn Độ. Riêng Ấn Độ mỗi năm nhận đào tạo 10 cán bộ trẻ trong lĩnh vực điện hạt nhân. Phía Nhật cũng vừa đồng ý đào tạo cho Việt Nam 30 cán bộ từ 30 - 35 tuổi thuộc Tổng Cty Điện lực VN.

Những cán bộ này sẽ được học ở trong nước 3 tháng và sau đó sang Nhật học tiếp. “Vấn đề nguồn nhân lực hoàn toàn không đáng lo ngại” - GS Tấn khẳng định.

Về công nghệ, theo GS Vương Hữu Tấn, trên thế giới hiện có 3 nhóm lò phản ứng đã được xây dựng là lò nước - nước; lò nước - graphit, khí graphit; lò nơtron nhanh, lò khí nhiệt độ cao. Các nhà khoa học Việt Nam đã nghiêng về việc lựa chọn công nghệ lò nước - nước với 3 loại lò chính đã được kiểm chứng và xuất khẩu là lò nước áp lực (PWR), lò nước sôi (BWR) và CANDU.

Các loại lò phản ứng này có độ an toàn rất cao. Các nhà khoa học đều thống nhất rằng với công nghệ hiện nay, lo ngại về độ an toàn của nhà máy điện hạt nhân sẽ được xoá dần. Thống kê năm 2003 cho thấy, tần suất dập lò (dừng lò đột ngột) phản ứng giảm đi 3 lần so với lò cuối những năm 80.

Còn kinh phí thì sao? Theo tính toán, 1000 MW cần đầu tư 1,7 - 1,8 tỷ USD. Số tiền này, vẫn theo GS Tấn, sẽ được vay từ các nước bán thiết bị cho Việt Nam.

(Tienphong)