Công suất khai thác mỗi ngày giảm từ 49.000m3 xuống còn 20.000m3/ngày đêm. Với nhiều người, đây là điều bất ngờ vì từ năm 1997 đến nay, sản lượng khai thác nước đều tăng, ngay cả những năm gặp hạn nặng. Với các nhà khoa học thì đây lại là điều không có gì bất ngờ bởi đã được họ cảnh báo từ hơn 10 năm trước.

Nguyên nhân chính vẫn là do rừng bị “lột” quá nhanh để lấy chỗ trồng cà phê; rừng mất đồng nghĩa với lớp vỏ bảo vệ nguồn nước ngầm, nước mặt không còn. Trong khi đó, cà phê là cây cần nhiều nước tưới trong mùa khô, vì thế với diện tích cà phê lên đến gần 200 ngàn ha, môi trường sinh thái càng bị ảnh hưởng lớn.

Quanh nội ô TP Buôn Ma Thuột hôm nay, không còn lấy một cánh rừng nhỏ nhoi nào để làm đẹp, làm mát cho cơ thể đô thị đang mỗi ngày một đông dân thêm. Hình như chỉ duy nhất có khu vực biệt điện Bảo Đại cũ là còn giữ được nhiều cây cổ thụ gốc to, sum sê cành lá.

Nguyên nhân trực tiếp khác là do năm nay mưa dứt sớm, hạn hán gay gắt hơn trong lúc cà phê lên giá 15.000 đồng – 16.000 đồng đã kích thích người dân đổ xô đi mua dây, máy, đào giếng để bơm tưới cà phê làm cho tình hình thiếu nước ngầm càng thêm căng thẳng. Đó là chưa kể theo thống kê sơ bộ, hiện chỉ có 20/30 vạn dân của TP Buôn Ma Thuột được cung cấp nước sạch; tỷ lệ này chắc chắn sẽ tăng lên trong vài năm tới, khi đó nguy cơ thiếu nước trong mùa khô sẽ càng trầm trọng hơn.

Giải pháp tốt nhất có tính lâu dài vẫn là ưu tiên phát triển rừng, cần bảo vệ những diện tích rừng nguyên sinh còn sót lại ở ngoại ô và quy hoạch trồng lại rừng ở trong thành phố. Đối với những khu vực có độ dốc cao nằm gần các giếng khoan, trạm cấp nước thì kiên quyết chuyển từ trồng cây cà phê sang loại cây trồng khác để tránh hiện tượng người dân khoan, đào giếng tự phát gây xâm hại đến tài nguyên nước ngầm. Mặt khác, cần đầu tư thích đáng cho các hồ chứa lớn để giữ nước trong mùa mưa, tạo sự ổn định trong cấp nước vào mùa khô.

(SGGP)