Gốm do Tuyên sáng tác mẫu được trưng bày ở Bảo tàng Dân tộc học Hà Nội

Hơn bảy năm trước, năm 1998, tình cờ về tham quan Bàu Trúc - một vùng đồng bào Chăm thuộc thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước (Ninh Thuận), Nguyễn Văn Tuyên như bị... hớp hồn bởi những cảm hứng chế tác gốm truyền thống của các nghệ nhân nơi này.

Thời điểm bấy giờ gốm Chăm Bàu Trúc đang lụi tàn dưới sức ép của cơ chế thị trường do mẫu mã quá đơn điệu không cạnh tranh nổi với các sản phẩm công nghiệp.

Ba năm sau cơ duyên ban đầu ấy, gần 800 sản phẩm gốm Chăm do Tuyên và nhà thiết kế Sĩ Hoàng cách tân, qua bàn tay chế tác điêu luyện của lão nghệ nhân Đàng Thị Vệ đã chính thức ra mắt công chúng TP.HCM vào tháng 12-2001.

Nghiệp dĩ gốm Chăm đã vận vào Tuyên từ đó. Và ngôi nhà của gia đình tại trung tâm thị xã Phan Rang được anh... biến thành cửa hàng trưng bày gốm với cách bài trí tất nhiên cũng rất... Chăm.

“Hồn gốm cổ phải hoàn toàn thuộc về người Chăm Bàu Trúc. Bởi chỉ có họ mới lưu giữ được nét độc đáo vốn có tự ngàn xưa của gốm”. Với ý nghĩ này, Tuyên đã mạnh dạn bỏ vốn, tạo ý tưởng cùng với một số nghệ nhân Bàu Trúc chế tác nhiều mẫu gốm lạ, và tự mình xuôi ngược ra Bắc vào Nam để quảng bá sản phẩm.

Thời gian này, Tuyên đã thử nghiệm thành công “công nghệ trui đôi” độc đáo (nung gốm hai lần) để tạo sản phẩm có màu tươi và điểm vàng rực rỡ ấn tượng mà không bất kỳ sản phẩm cùng loại nào có được.

Sau bước đột phá này, cuối tháng 4-2003, Tuyên quyết định tổ chức cuộc triển lãm gốm qui mô lớn tại thành phố Đà Lạt (Lâm Đồng) với khoảng 70 kiểu dáng, mẫu mã phù hợp với trang trí nội thất làm nức lòng du khách.

Tuyên bảo dấu ấn đậm nét nhất trong anh là cuộc thi “Sản phẩm thủ công mỹ nghệ VN 2003” do Tập đoàn Jica (Nhật Bản) tổ chức vào giữa năm 2003. Trong lần dự thi đầu tiên này, chiếc bình gốm đất Bàu Trúc do chính anh thiết kế mẫu đã được ban tổ chức trao giải khuyến khích.

Nửa năm sau đó, trong Ngày hội trang phục các dân tộc và nghề truyền thống VN được tổ chức tại Hà Nội vào đầu tháng 10-2003, tác phẩm “Lọ gốm Bàu Trúc” của Nguyễn Văn Tuyên tiếp tục vượt qua hàng chục sản phẩm truyền thống khác đến từ các tỉnh, thành trong cả nước để giành lấy giải vàng.

Thành công nối tiếp thành công: cuối năm 2004 vừa qua, mười sản phẩm gốm Chăm Bàu Trúc do Nguyễn Văn Tuyên thiết kế lại tiếp tục đăng quang tại “Cuộc thi sáng tạo kiểu dáng sản phẩm hàng thủ công mỹ nghệ VN” với giải thưởng cao nhất: GoldenV.

Trước ngày Tuyên đến với gốm, cả làng Bàu Trúc chỉ duy nhất nghệ nhân Đàng Thị Vệ còn cố bấu víu lấy nghề, nhưng nay toàn thôn đã có hơn 30 hộ chuyên chế tác gốm với trên 50.000 sản phẩm được làm ra mỗi năm.

Qua Tuyên, gốm Bàu Trúc đã có mặt ở một số nước như Nhật Bản, Mỹ, Đức... và được đón nhận như mặt hàng mỹ nghệ “độc nhất vô nhị” của khu vực Đông Nam Á.

Gặp Tuyên vào cuối tháng bảy vừa qua, anh khoe đã được tỉnh giao trên 4.000m2 đất tại trung tâm thị trấn Phước Dân (Ninh Phước) để xúc tiến xây dựng khu trưng bày và xưởng chế tác gốm Chăm. “Ước mơ hồi sinh làng gốm của mình sắp tới rồi đó” - Tuyên nói như trút nỗi niềm. 

(TTO)