Vùng duyên hải miền Trung đang hứng chịu đỉnh điểm của đợt nắng nóng kéo dài gần một tuần lễ nay. Và sẽ còn nhiều đợt nắng nóng diễn ra vào tháng 7, tháng 8 tới. SGGP đã có cuộc trao đổi cùng Tiến sĩ Khí hậu Nguyễn Can (Viện Địa lý - Trung tâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam).

- PV: Ông có thể cho biết một số nguyên nhân chính gây nên những đợt nắng nóng vào mùa hè ở miền Bắc và vùng duyên hải miền Trung?

- TS NGUYỄN CAN: Theo tài liệu của Viện Địa lý, chúng ta đang ở vào thời kỳ thịnh hành của gió mùa Tây-Nam có nguồn gốc từ xích đạo. Đây là luồng gió mát và ẩm, đem lại mùa mưa cho khu vực Đông Nam Á. Gió mùa Tây-Nam hoạt động thành từng đợt. Khi gió mùa Tây-Nam suy yếu, ở lớp khí quyển gần mặt đất (bề dày vài km) có luồng gió Tây khô nóng, xuất xứ khác gió mùa xích đạo. Mỗi khi gió mùa suy yếu, cả một dải phía Nam châu Á kéo dài từ Pakistan qua Ấn Độ cho đến miền Bắc Đông Dương (Lào, Myanmar và miền Bắc Việt Nam) có hiện tượng nắng nóng, dưới tác động của bức xạ mặt trời tạo nên vùng áp thấp, mà trong chuyên môn người ta gọi là áp thấp nhiệt Nam Á.

Theo quy luật, ở nửa phần phía Nam của áp thấp nhiệt có gió Tây. Trong chuyên môn gọi là hình thế gió Tây khô nóng, vào Việt Nam gọi là gió Lào, gây nóng nhất, khô nhất và khó chịu nhất.

- Vài năm trở lại đây, người dân ở những vùng đã nói trên phải đối mặt với những đợt nắng nóng khắc nghiệt kéo dài. Theo ông đây có phải là hiện tượng nóng dần lên của trái đất?

-Từ cuối những năm 70 (thế kỷ 20) tới nay thì nhiệt độ trái đất lại tăng. Để lý giải điều này, các nhà chuyên môn cho rằng, đó là xu thế chung của trái đất, như một biểu đồ lúc lên, khi xuống và qua đó, người ta rút ra một xu thế. Do vậy, với những đợt nắng nóng bất thường đang xảy ra, không nên quy kết vào hiện tượng nóng dần lên của trái đất.

Theo biểu đồ thời tiết, thì những ngày nóng nhất của mùa hè miền Bắc lại rơi vào tháng 5. Trong lịch sử cũng ghi, những ngày nóng nhất thường diễn ra vào tháng 5. Tôi phải nhấn mạnh rằng, nhiệt độ cao kỷ lục ở Hà Nội là 40 độ C, chứ không phải giữ ở mức 38 độ C như hiện nay. Mà khí hậu là tập hợp chuỗi diễn biến phức tạp của thời tiết. Hay nói cách khác, những biến động là bản chất của thời tiết.

- Xin cảm ơn ông

HIẾU THẢO thực hiện - SGGP