Nhưng đã nhắc đến tháng bảy, dù ở đâu, Trung, Nam Bắc hay thậm chí ở nước ngoài, là người Việt, hẳn ai cũng đều nghĩ đến ngày rằm, ngày xá tội vong nhân, cũng là mùa Vu lan vậy.

Tôi cũng có thói quen, ấy cũng gọi là bắt chước người xưa cho ra vẻ, rằng những ngày rằm tháng bảy, vẫn thường giở sách đọc lại Văn chiêu hồn của Nguyễn Du. Tiết tháng bảy, mưa dầm sùi sụt/ toát hơi may, lạnh buốt xương khô/ não người thay buổi chiều thu/ Hoa lan nhuốm bạc, lá ngô rụng vàng… Đọc để rồi mới thấm thía, cái nhân văn đậm đà trong ngày rằm xá tội vong nhân ấy. Ừ, thì cũng là ảnh hưởng Phật giáo. Ừ, cũng thấy bóng dáng tín ngưỡng dân gian. Nhưng đằng sau nó, phải thấy, cũng là tấm lòng của người đối với người, là nhớ nghĩ đến những con người mà số phận chẳng may mắn, không có người thân để nhớ tưởng về họ.

Cũng vậy, nếu ta nhớ lại nghi lễ cúng Thanh minh có ở hầu khắp các thôn làng Bình Định. Vào ngày đó, cả làng cùng góp tiền, góp công để tổ chức lễ cúng chung cho cả làng. Rồi cũng trong ngày hôm đó, tất cả mồ mả trong làng, kể cả những mả lạng, vô chủ, đều được dân làng chăm sóc. Nay nét văn hóa ấy vẫn còn ở một số địa phương trong tỉnh.

Mà sao chỉ nội trong một ngày rằm tháng bảy, mà ẩn chứa biết bao phong tục đẹp đến vậy. Bởi rằm tháng bảy, còn có lễ Vu lan. Chuyện Mục Liên cứu mẫu thì chẳng hiểu là có nhiều người biết hay không, nhưng cái ý nghĩa báo hiếu của ngày Vu lan thì ai chẳng biết. Phương Tây không có ngày Vu lan, họ có ngày Mẹ vào ngày 10 tháng 5, với tục cài một bông hoa màu trên áo nếu anh còn có mẹ và cài bông hoa màu trắng lên áo nếu anh đã không còn mẹ.

Dẫu là ngày Vu lan báo hiếu hay ngày Mẹ thì trong ngày ấy, nghĩ đến ơn nghĩa sinh thành, cũng đã là điều thật quý. Hiếu kính cha mẹ đã là một truyền thống tốt đẹp và lâu đời của dân tộc Việt Nam ta. Nhưng sâu xa hơn, ý niệm về người mẹ, như ai đó từng viết, luôn gắn với ý niệm về tình thương. Mà tình thương là một chất liệu êm dịu, ngọt ngào và cố nhiên là rất quan trọng để dựng xây cuộc đời ngày thêm đẹp. Vậy thì hướng về Mẹ, hướng về tình thương cũng là một thông điệp đáng trân trọng lắm thay giữa một thế giới vẫn còn không ít bạo động.

Vu lan này bạn đã chuẩn bị gì chưa. Còn tôi, trong những ngày này, trải bước chân trên các đường phố Quy Nhơn, rồi lại tạt ngang qua các chợ, và cảm nhận cái không khí chuẩn bị cho rằm tháng bảy. Mà cũng nhắc lòng mình không quên, rằm tháng bảy này, về An Thái dự hội Đổ giàn. Cũng là một nét đẹp của quê hương trong ngày tháng bảy. Một tháng bảy không mưa ngâu.

(Baobinhdinh)