Trong khi nhà máy chế biến muối tinh chất lượng cao tại Sa Huỳnh có công suất chế biến 22 nghìn tấn/năm thiếu nguyên liệu chế biến và phải mua muối tận Bình Định, Phú Yên, Ninh Thuận thì hơn 2 ngàn tấn muối của diêm dân thôn Long Thạnh 1 và Tân Diêm, thị trấn Sa Huỳnh, huyện Đức Phổ (Quảng Ngãi) vẫn tồn đọng trên đồng ruộng.

Cánh đồng muối Sa Huỳnh nằm ở phía Nam tỉnh Quảng Ngãi với diện tích 110ha, có hơn 500 hộ diêm dân tham gia làm muối theo phương pháp truyền thống, mỗi vụ sản xuất được khoảng 8 ngàn tấn. Từ lâu, muối đã giúp cho hàng ngàn người dân xã Phổ Thạnh mưu sinh và cung ứng cho gần 1,3 triệu dân của Quảng Ngãi.
 

Vậy mà vài năm trở lại đây, muối Sa Huỳnh bế tắc đầu ra. Nguyên nhân muối không có nơi tiêu thụ và tại sao nhà máy không thể bao tiêu sản phẩm cho diêm dân? Ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc Công ty Vật tư y tế Quảng Ngãi - chủ quản nhà máy muối - cho biết: do muối Sa Huỳnh bẩn vì bị lẫn nhiều cát!

Trước đây, khi chưa có nhà máy muối, diêm dân Sa Huỳnh “tự sản tự tiêu”, giá muối luôn phập phù. Trước tình hình đó và sau nhiều năm diêm dân kiến nghị, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã giao cho Công ty Vật tư y tế tỉnh đầu tư 13 tỉ đồng để xây dựng nhà máy muối tinh chất lượng cao ngay cạnh đồng muối với công suất chế biến 22 nghìn tấn/năm - vượt 14 nghìn tấn so với lượng muối tại chỗ cung cấp.

Sự ra đời của nhà máy đã làm cho diêm dân phấn chấn. Thế nhưng, đã hơn 2 năm đi vào hoạt động, nhà máy vẫn không chạy hết công suất, do vậy đầu ra cho muối Sa Huỳnh vẫn “đóng băng”. Ông Nguyễn Văn Dũng lý giải: “Trước khi nhà máy đi vào sản xuất, chúng tôi có khuyến cáo với bà con diêm dân rằng nhà máy sẽ mua muối giá gấp đôi với điều kiện là muối không được lẫn cát quá nhiều.

Theo ông Dũng, “để có muối sạch, khi làm nền không được rải lớp cát mỏng trên nền rồi cho nước biển vào, mà chỉ dùng đất bùn lèn chặt. Muối có đen một chút nhưng khi qua máy tinh lọc thì sẽ rửa được bùn. Nhà máy đã làm thí điểm bằng cách tráng xi măng lên ruộng muối, rồi cho nước biển vào và đã đạt hiệu quả như mong muốn”.

Ông Nguyễn Công Thắng - diêm dân đầu tiên tại Sa Huỳnh đã đầu tư 2,6 triệu đồng để tráng xi măng trên diện tích 240m2 cho dẫn chứng cụ thể: tính đến cuối vụ năm nay, nhờ áp dụng công nghệ tráng nền xi măng trên ruộng, ông đã thu về gần 30 tấn muối, giá 540.000đ/tấn (giá muối làm nền đất chỉ 270.000đ/tấn), kiếm được gần 16 triệu đồng.

Hiệu quả từ cách làm này đã rõ, song vì sao diêm dân không làm theo? Theo chúng tôi, có hai lý do: một là dân không đủ vốn để đầu tư, thứ hai là những gia đình có vốn thì sợ không biết mình bỏ tiền ra đầu tư rồi sau này mình có được chia lại ruộng muối ấy hay không. Vì toàn bộ đồng muối hiện nay chưa có sổ đỏ, nếu cấp xong sổ đỏ sẽ có sự xáo trộn trong việc sử dụng đất.

Để hỗ trợ diêm dân, mới đây tỉnh Quảng Ngãi quyết định trợ giá cho mỗi tấn muối 40.000 đồng để nhà máy mua một phần số muối tồn đọng. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời.

Để diêm dân Sa Huỳnh tiếp tục gắn bó với nghề muối, nhà nước nên có chính sách cho vay vốn ưu đãi để làm nền bằng xi măng, đồng thời cấp sổ đỏ cho bà con; áp dụng các phương pháp sản xuất muối tiên tiến, vừa sản xuất được muối sạch cung cấp cho nhà máy, vừa thu được sản phẩm thạch cao cung cấp cho các nhà máy gốm sứ; tận dụng nước ót sau thu hoạch muối cung cấp cho cơ sở công nghiệp hóa chất đồng thời xây dựng hệ thống giao thông nội đồng tạo điều kiện thuận lợi cho diêm dân vận chuyển muối về kho bãi.

(SGGP)