Ngoài các món ăn đặc sản như cao lầu, mì Quảng…, còn một món đặc sản nữa mà có lẽ chỉ những người sinh ra và lớn lên ở phố cổ Hội An mới biết và thưởng thức đến. Đó là món "Xí mà".

Tôi đã đến thăm Hội An nhiều lần, nhờ một dịp may mắn mới thưởng thức được món “Xí mà". Trên chuyến xe đi từ Hội An ra Huế chúng tôi được vợ chồng một nhà thơ địa phương đãi món "Xí mà" ngay trên xe.

Đó là món chè bột mịn màu đen nhánh được đựng trong mỗi bao nilon còn nóng hôi hổi. Chỉ cần cắn một góc nhỏ bao nilông để đưa vào miệng một thứ bột sền sệt vừa ngọt vừa có mùi dịu cay của các loại lá cây dược liệu.

Các loại thực phẩm để nấu nồi "xí mà" rất đơn giản: gồm lá mơ, lá rau má đem nấu thành nước rồi trộn với thục địa, đường và mè đen (đã được giã nát). Tất cả được nấu cho quánh lại, đến mức sền sệt thì đạt yêu cầu, vì nếu để lỏng quá thì không ngon mà đặc quá thì có mùi cháy. "Xí mà" không những ăn ngon miệng mà còn là liều thuốc quý thích hợp với bốn mùa trong năm vì nó giúp nhuận trường, kiện tỳ, và điều trị bệnh kiết lỵ.

"Xí mà" ở Hội An được bày bán nhiều trên phố hay các cửa hàng. Những người dân lâu đời ở phố cổ khó có thể quên được món ăn độc đáo này. Ngồi bên lề chùa Cầu hay dưới bóng mát một góc phố cổ nào đó, bưng trên tay chén "xí mà" đen nhánh với cái thìa nhỏ xíu, múc từng thìa nhỏ đưa vào miệng nghe vị ngọt ngào tan biến ở đầu lưỡi bạn sẽ quên đi mọi nỗi nhọc nhằn của đời thường giữa những ngày hè nóng bức hay mùa đông lạnh giá.

Chắc rằng món "Xí mà" không bị rơi vào quên lãng trong tâm hồn người dân phố cổ Hội An, nhất là người xa xứ?

(Sưu tầm)