|
|
|
Trang chính  Văn hóa Di tích thành Điện Hải còn, mất? |
 |
| |
|
|
|
Di tích thành Điện Hải còn, mất? |
|
|
|
|
28/06/2004 |
Nguyễn Trung Hiếu
Trong hệ
thống di tích vốn ít ỏi của TP Đà Nẵng, thành Điện Hải là di tích quan trọng gần
như độc tôn. Gần 200 năm thành Điện Hải tồn tại như cây cỏ, mới đây dư luận mới
"chợt nhớ" khi một đoạn tường thành vòng ngoài của di tích được phát hiện. Thế
nhưng sẽ có ý nghĩa gì khi tương lai không xa nơi đây sẽ giống một "disneyland"
dưới bóng những toà nhà 17-20 tầng cùng những chung cư đang hối hả xây
dựng?
) |
Đoạn tường thành vòng ngoài
mới được phát lộ. | Quá khứ oanh
liệt...
Năm 1813, Vua Gia Long cho xây đồn Điện Hải gần cửa biển Đà
Nẵng. Sau đó 10 năm, Vua Minh Mạng dời đồn này vào đất liền, xây kiên cố bằng
gạch, rồi đổi tên là thành Điện Hải. Năm 1847, trước sự nhòm ngó của thực dân
Pháp, Vua Thiệu Trị cho mở rộng thành có chu vi 556m, thành cao hơn 5m, chung
quanh là hào sâu 3m, biến nơi đây trở thành một cứ điểm phòng ngự có hành cung,
kỳ đài, các cơ sở chứa lương thực, đạn dược, thuốc súng và được trang bị 30 ụ
súng đại bác cỡ lớn. Thành xây theo kiểu Vauban.
Như dự liệu, tháng 11.1858, đoàn tàu chiến Pháp và Tây Ban Nha đã tiến vào cửa Hàn (Đà Nẵng) nổ phát súng đầu tiên vào thành Điện Hải, bắt đầu cuộc chiến xâm lược nước ta. Hàng nghìn quân lính và nghĩa sĩ Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định... đã xả thân giữ thành dưới sự chỉ huy của Tướng Nguyễn Tri Phương. Ngày nay Đà Nẵng vẫn còn những câu hò âm hưởng man mác buồn: "Tai nghe súng nổ cái đùng / Tàu Tây vừa đến Vũng Thùng bậu (bạn) ơi". Suốt ba năm ròng rã đánh thành Điện Hải, liên quân Pháp - Tây Ban Nha dù tàu to, súng lớn vẫn phải đành phải rút chạy và để lại một nghĩa địa (người dân quen gọi nghĩa địa Pháp - Y Pha Nho) nay đối diện với cổng cảng Tiên Sa. Nhưng nghĩa quân cũng hy sinh hơn 2.500 người, được mai táng tại hai nghĩa trang Nam Dương (Phước Ninh) và Khuê Trung (Đà Nẵng).
Sau ngày Đà Nẵng trở thành nhượng địa, Pháp đã cho xây ở thành Điện Hải một nhà nguyện, lấy một phần lớn làm trường học, tiếp sau đó chính quyền Sài Gòn sử dụng làm trường tiểu học và sau ngày giải phóng thì ta biến nơi đây thành cơ sở sản xuất dược phẩm. Cứ một lần thay đổi công năng thì một lần toà thành lịch sử này trông tiều tuỵ hơn. Tuy vậy, với mấy chục mét tường thành (phía trong) còn khá nguyên vẹn, cùng với khuôn viên vẫn còn định rõ ngày 16.11.1988, thành Điện Hải được Bộ VH-TT xếp hạng Di tích Lịch sử Quốc gia.
Và phận hẩm một di tích
Mới đây, sáng 9.6, trong khi san ủi mặt bằng khu đất tái định cư ở số 55 đường Nguyễn Chí Thanh, cán bộ kỹ thuật của Cty Quản lý và Khai thác nhà đất Đà Nẵng đã phát hiện một đoạn móng gạch cổ có bề dày 2,4m, chạy theo hướng bắc - nam. Bảo tàng Đà Nẵng xác nhận "đây là một đoạn thành hào ngoài cùng phía tây của thành Điện Hải". Sau đó 2 ngày, Sở VH-TT Đà Nẵng đã khẩn cấp đề nghị UBND thành phố cấp bách bảo vệ phần di tích vừa được phát hiện.
Theo đó, đề nghị cho lùi chỉ giới xây dựng mới cách thành cổ từ 15 - 20m, bảo vệ khu vực 1 của di tích theo Luật Di sản Văn hoá; đồng thời cho phép tiến hành khai quật khảo cổ khu vực di chỉ đã phát lộ để hoàn thiện thêm. Mặc dù đến thời điểm này (sau 15 ngày) UBND TP Đà Nẵng chưa có công văn trả lời chính thức nhưng theo Sở VH-TT Đà Nẵng, việc khai quật khảo cổ học tại di tích này chắc chắn sẽ được tiến hành nhằm xác định chính xác quy mô, giá trị của di chỉ mới phát hiện tại phía tây thành Điện Hải. Nếu thực sự di chỉ này có giá trị lớn, sẽ áp dụng theo quy định của Luật Di sản Văn hoá. Nghĩa là việc khai quật khảo cổ học có thể mở rộng ra khu vực chung quanh. Khi đó, có thể sẽ di dời số nhà dân đang nằm trên bề mặt di tích.
Nhưng phát hiện này dường như không làm bảo tàng Đà Nẵng hào hứng, vì điều đó có vẻ chỉ làm "rối" chuyện hai công trình 17 tầng và 20 tầng đang xây dựng cách di tích vài mét. Trước đó vài năm, dù dư luận đã cảnh báo, nhưng công trình viễn thông quốc tế Intersat cùng một trung tâm thể thao cũng đã xây dựng hoàn chỉnh áp sát tường thành phía đông và đông nam. Ông Hồ Hải Học, nguyên Giám đốc Sở VH-TT Đà Nẵng, cho biết: "Trong năm 1997 và 1998, bảo tàng đã được đầu tư trên 100 triệu đồng để chống xuống cấp, đào lại hào phía đông, tháo gỡ những nhà xây dựng đè trên thành, khôi phục lại một đoạn thành bị đổ. Nhưng dự định trùng tu di tích này khá khó khăn vì tư liệu lịch sử về thành Điện Hải còn lại rất ít". Nhiều lần bảo tàng kiên trì đề nghị thành phố cho phép xây dựng một công viên văn hóa, có vườn tượng danh nhân... xung quanh chân thành còn lại để tôn tạo không gian thâm nghiêm cho toà thành. Tuy nhiên, một trong hai công trình cao tầng đã kịp lừng lững mọc trên khu vực 1 của di tích.
Đề án trùng tu di tích thành Điện Hải đã được UBND TP Đà Nẵng phê duyệt và dự kiến khởi công vào tháng 7.2004 với kinh phí 1 tỷ đồng. Cơ sở sản xuất dược phẩm đã tiến hành di dời, trả mặt bằng cho một nhà bảo tàng dự kiến sẽ xây dựng tại đây. Nhưng có lẽ sẽ đầy đủ trách nhiệm với tiền nhân hơn khi ngày mai, dưới chân thành Điện Hải là một vườn hoa hơn là ngất ngưởng những toà nhà cao tầng. |
|
|
|
|
|
|
|
© Copyright
2003-2007 MienTrung.com, All rights reserved.
Contact
us
® Ghi rõ nguồn
"MienTrung.com" khi bạn phát hành lại
thông tin từ website này. |
|
|
