 | | Lễ cúng Tết Ramưwan của đồng bào Chăm Ma Lâm. |
Lễ hội Ramưwan của người Chăm Bình Thuận và Ninh Thuận có nhiều giai
đoạn. Mỗi giai đoạn lại gắn với một nghi lễ riêng, một hình thức riêng
rất phong phú. Chính thức lễ hội này gồm có những giai đoạn sau đây:
Thứ nhất là Lễ Kinh Hội đầu năm (người Chăm còn gọi là Sút Amư răm);
thứ hai là Kinh Hội xoay vòng (Sút Yâng); thứ ba là nghi lễ tảo mộ; thứ
tư là tháng ăn chay Ramưwan (không gọi là Ramadan như người Chăm Hồi
giáo mới); và cuối cùng là Tết ra (VàHar).
Tháng ăn chay của người Chăm Hồi giáo Bình Thuận (và số đông của Ninh
Thuận) chỉ áp dụng tháng "ép xác" đối với những người có chức sắc,
những tu sĩ, những người thầy Chang mặc áo trắng. Trong tháng ăn chay,
dân chúng vẫn sinh hoạt bình thường và không phải tuân thủ giáo luật
như các tu sĩ. Điều này hoàn toàn khác với người Chăm theo đạo Hồi mới
(Isalam) tất cả phải ăn chay trong tháng 9 (Hồi lịch) chỉ trừ những
người bệnh đau, già yếu và trẻ em dưới 10 tuổi.
Chiều ngày 1 tháng 9 (Theo lịch Hồi giáo) tất cả các tu sĩ trong khu
vực phải khăn gói đến Thánh đường để chuẩn bị cho một tháng ép mình
trong "cung cấm". Chiều hôm ấy, khi mặt trời lặn, dưới sự trụ trì của
vị Sư cả (mỗi Thánh đường có một ông Sư cả) các tu sĩ xếp hàng quay mặt
về hướng Tây để đọc kinh Thánh Koran. Ở trong Thánh đường chỉ có duy
nhất ông Sư cả mới được ngồi trên chiếc giường duy nhất dành cho vị này
trong phía trái của Thánh đường. Việc "điều hành" được giao cho ông
MưmTân, người có chức sắc chỉ sau Sư cả. Trong tháng ăn chay Ramưwan,
mỗi đêm các giáo sĩ phải đọc kinh đúng 5 lần với nhiều thế đứng, thế
quì lạy khác nhau. Theo qui định, ba ngày đầu các tu sĩ phải nhịn ăn,
nhịn uống, nhịn hút thuốc. Chỉ được ăn uống khi có sự cho phép của vị
Sư cả ngồi trên giường trong Thánh đường. Giải thích cho điều này, Tổng
Sư cả Thanh Tàu, người có chức sắc cao nhất trong cộng đồng người Chăm
Hồi giáo Bình Thuận (trước kia là cả Ninh Thuận) cho rằng: Vào thánh
đường trong tháng ăn chay là để "ép xác". Phải nhịn đói, nhịn khát,
nhịn nhục dục thì mới thấu hiểu nỗi khổ của người nghèo khổ, người
không nhà cửa. Có như vậy mới hạn chế được sự ham muốn vật chất, sống
mới tốt đời, đẹp đạo. Tuy nhiên cũng theo Tổng Sư cả Thanh Tàu thì hiện
nay, do đặc thù làm nông nghiệp lúa nước, nhiều qui định đã được nới
lỏng cho phù hợp. Chiều chiều đến những Thánh đường của người Chăm
trong tháng ăn chay, nhất là chiều thứ năm, ta thấy các bà các chị đội
những mâm cơm lên Thánh đường cũng là những điều mới trong qui định của
người Chăm Hồi giáo Bình Thuận. Nét truyền thống trong lễ hội Ramưwan
của người Chăm Hồi giáo Bình Thuận là những giá trị văn hóa phi vật thể
cần được bảo tồn và gìn giữ.
(Binhthuantoday) |
