Nhiều người yêu mến Đà Lạt và nhiều nhà nghiên cứu về Đà Lạt đều có chung một nhận định là không có hồ Xuân Hương thì Đà Lạt không còn là Đà Lạt nữa! Vậy nhưng, hồ Xuân Hương đã và đang bị ô nhiễm trầm trọng.

Xử lý nước bằng máy điện từ ở hồ Đội Có.

Những năm gần đây, chính quyền TP Đà Lạt đã rất quan tâm đến công tác đầu tư xây dựng và tôn tạo cảnh quan của hồ. Con đường vòng quanh hồ được trải nhựa phẳng đẹp, lề đường rộng rãi và lát gạch hoa rất sang trọng. Đặc biệt, ven bờ hồ là những thảm cỏ xanh mịn hoặc những đoạn đường hoa đủ sắc màu. Gần đây, nhiều cây mai anh đào được trồng quanh hồ hứa hẹn những mùa hoa rực rỡ vào dịp giáp Tết Nguyên đán.

Nhưng điều trớ trêu là trái ngược với điều kiện cảnh quan thì nước hồ Xuân Hương đang ngày càng bị ô nhiễm nặng. Vào mùa mưa, những dòng nước đỏ ngầu từ những dòng suối cuồn cuộn đổ về hồ kèm theo đó là một mớ hỗn độn gồm rác thải, túi ni-lông, cỏ cây cùng với dư lượng phân hữu cơ do bà con nông dân ở khu vực lân cận sử dụng… Mặc dù các cơ quan chức năng đã có những biện pháp như tạo hồ lắng, giăng lưới chắn rác… nhưng lượng rác đổ về hồ vẫn rất lớn.

Một phần số rác này chìm xuống, phân hủy thành chất hữu cơ tạo môi trường thuận lợi để nhiều loại vi sinh vật mà đặc biệt là tảo lam sinh sôi. Theo nhiều nhà khoa học, tảo lam là nguyên nhân chính của hiện tượng nước hồ Xuân Hương có váng xanh và bốc mùi hôi. Vào nhiều thời điểm trong mùa khô, nước hồ cũng không còn là màu xanh thơ mộng nữa mà chuyển sang một màu xanh khác lạ, trên bề mặt là một lớp váng, có sủi tăm.

Biện pháp được thực hiện sớm nhất để ngăn chặn sự bồi lấp và cũng là để phòng ô nhiễm hồ Xuân Hương đó là xây hồ lắng. Năm 1997 – 1998, bốn hồ lắng đã được xây ở những đầu mối chính của nguồn nước đổ về hồ Xuân Hương. Tuy nhiên, những hồ lắng này không phát huy được tác dụng ngăn chặn nguồn gây ô nhiễm hồ. Điều tai hại hơn là chính những hồ lắng này lại bị ô nhiễm, thậm chí hồ Đội Có (phường 2) đã bị ô nhiễm đến mức báo động, nước hồ đen sì, bốc mùi hôi nồng nặc.

Nguồn nước ô nhiễm này đang trực tiếp đổ về hồ Xuân Hương! Từ tháng 3 đến tháng 6-2004, UBND TP Đà Lạt đã bỏ ra gần 300 triệu đồng để xử lý hồ lắng này. Nhưng không lâu sau đó, nước hồ Đội Có lại tiếp tục ô nhiễm. Gần đây nhất, vào tháng 8-2005, Sở Khoa học – Công nghệ tỉnh Lâm Đồng và Viện Nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt đã tổ chức một hội thảo khoa học đề tài “Điều tra ô nhiễm nước hồ Xuân Hương - đề xuất các giải pháp khắc phục”.

Các nhà khoa học và các nhà quản lý đã thống nhất xác định nguyên nhân chính của tình trạng ô nhiễm hồ Xuân Hương là do các nguồn chất thải từ khu vực xung quanh hồ đổ về. Giải pháp trước mắt và thiết thực nhất được đưa ra là đấu nối đường dẫn nước thải vào các nhà dân trong khu vực lân cận để giải quyết vấn đề nước thải sinh hoạt.

Dài hơi hơn, UBND TP Đà Lạt sẽ có chính sách khuyến khích nông dân khu vực này chuyển đổi từ trồng rau, hoa sang trồng cây dài ngày để hạn chế sử dụng phân hữu cơ. Các biện pháp quản lý hành chính cũng sẽ được siết chặt hơn và đặc biệt là công tác vận động người dân thực hiện bảo vệ giữ gìn môi trường đô thị.

Xác định được nguyên nhân và tìm ra giải pháp đã khó. Nhưng điều mà người dân Đà Lạt cũng như du khách đến đây quan tâm là việc triển khai thực hiện những giải pháp đó như thế nào, khi tình trạng ô nhiễm nước hồ Xuân Hương ngày một thêm trầm trọng.

(SGGP)