"Ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau" câu kết bài Diễm xưa mà nhạc sĩ họ Trịnh tài hoa đã chiêm nghiệm qua cuộc lữ đày, ướt đọng trên đôi mắt sầu bi của một đời người. Đá rất gần gũi với chúng ta mà cũng rất xa lạ. Bởi đá quá tầm thường, nhỏ nhoi và đá quá hùng vĩ, cô độc. Mấy ai hiểu được lòng đá!

Người ta thường ví nữhng con người lạnh lùng, cứng rắn bởi câu "Lòng dạ sắt đá". Lạ thay, qua bàn tay tài tình của con người đá đã trở thành những tác phẩm tuyệt mỹ, hoặc được tạo hoá và thời gian tạo ra những ngọn núi, hang động như những hàng động, những dáng đá ở Hạ Long, Phong Nha, Non Nước,... là những tác phẩm mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người. Con người đã thổn hồn vào trong đá hay con người phát hiện ra linh hồn của tượng đá và cảm nhận được những dòng "Lệ đá" (1)?

Công viên tượng dọc theo bờ sông Hương

Những chiều lang thang trên công viên tượng dọc theo bờ Hương Giang thơ mộng cùng những tượng đá của các nhà điêu khắc trong nước và thế giới, các tác giả đến Huế với một mong muốn góp phần cho cố đô lãng mạn hơn và cổ kính hơn. Mỗi tác phẩm của mỗi nghệ sĩ có một dáng vẻ khác nhau, mà chung quy đều thể hiện sự thăng hoa của con người hay ước mơ về một cõi thiện, về cái đẹp hay những trăn trở trong thế giới này.

Ở Huế, người chơi đá không nhiều, đa phần là những người đã có tuổi. Những ai đã chọn đá làm bạn rồi mới biết, đá không trơ lì như mọi người lầm tưởng. Ngôn ngữ của đá chỉ dành riêng cho những người chân tình với nó. Những lần ghé vườn đá của ông Lê Trường Quỳnh ở làng Lựu Bảo thuộc huyện Hương Trà, nhìn đá để mà hiểu nỗi trầm luân của kiếp người và cảm nhận sự trầm mặc của đá. Vườn đá của ông Quỳnh đã có hơn 10 năm. Ở đây, mỗi tảng, mỗi viên đá đều có một dáng vẻ đặc trưng và có cái hồn riêng của nó. Tảng này hiển hiện sự thanh thoát của vị thiền sư, hòn kia toát lên nỗi niềm cô đơn của đời người, có viên dẫn dắt chúng ta về với hình ảnh tuổi thơ mà hầu như ai cũng từng có: hai đứa đang cõng nhau khi cuộc chơi kết thúc, thấp thoáng xa xa một dáng đá tựa hình bóng con thuyền đang ra khơi của nhà văn Hemingway cứ bềnh bồng trong ký ức tôi. Tôi lạc vào thế giới của đá, một thế giới kỳ bí và bao dung, một thế giới hoà bình và yên ắng, bởi lẽ đá luôn nói ngôn ngữ riêng của mình và chỉ nói cho những người thực sự muốn nghe. Nghe lời của đá mà như nghe tiếng lòng đang tự nói với chính mình. Đá cũng có tâm hồn và cái dụng của đá, còn tôi như thế nào? Thế giới của đá đâu có tranh giành, sát hại nhau? Sao thế giới loài người như vậy! Buổi chiều khi ánh nắng xuyên qua những kẽ lá, sóng nắng nhấp nhô trên lá cỏ làm cho màu xanh thêm phần mặn mà, tôi lang thang theo sóng nắng qua các tác phẩm đá trong những ngôi nhà quanh thị thành, gần xế chiều tôi ghé thăm phủ thờ công chúa Ngọc Sơn ở số nhà 29 đường Nguyễn Chí Thành, nơi có tác phẩm non bộ diện tích chừng 5 mét vuông chiếm cả một khoảng sân trước nhà, tôi mãi mê ngắm nhìn tác phẩm non bộ vời vợi giữa màu chiều cô tịch rồi chìm đắm trong nỗi niềm liêu trai của đá...

Dưới cái nắng chang chang của trưa hè xứ Huế, tôi theo chân anh Ngọc Thu đền nhà thầy Trợ Tâm ở đường Phan Châu Trinh. Anh Thu là học trò cũ của thầy Trợ Tâm, anh cho biết cụ Tâm là bậc thầy về non bộ, theo cụ Tâm chơi với non bộ là trở về với đạo của trời đất có âm dương, ngũ hành... Tiếc thay cụ đã về với gió cát, nhưng tác phẩm và lời chỉ dạy của cụ Trợ Tâm về non bộ còn khắp nơi và ngân vang trong những con người mê đá. Buồn thay, ngôi nhà cụ Trợ Tâm bây giờ thay đổi quá nhiều, tôi thất vọng vô cùng và nhìn thấy nỗi bàng hoàng, tê tái hiện rõ trên khuôn mặt người học trò đáng yêu của cụ Tâm, chẳng biết cụ Trợ Tâm ở thế giới bên kia có cảm nhận được điều này không?

Ghi chú

(1) Nhan đề một bản nhạc của Trần Trịnh- Hà Huyền Chi

(NetCodo)