Rời Truồi, quốc lộ 1 và đường sắt hạ thấp độ cao chạy sát mép nước của đầm Cầu Hai, một đầm nước lợ rộng nhất nước ta, có kích thước của một biển hồ nhỏ, ngang dọc từ 10 đến 15km, nối với Huế qua hệ đầm: Thuỷ Tú, Thanh Lam, Tam Giang, vào sông Hương. Ba bề núi bọc, đầm thông ra biển bằng một cửa hẹp: Cửa Tư Hiển, chính tại cửa này, xưa kia, chu sư (1) của thuỷ quân ta vẫn vào, ra, trú nghỉ trên đường hành quân.

Phía Nam đầm, một nhánh núi nhỏ cắt ngang quốc lộ 1 và đường sắt ăn thẳng ra lòng hồ, xinh như một hòn non bộ: mũi Né. Tàu hoả Bắc-Nam trên đường thiên lý đến đây, đi vào lòng đất, tín hiệu báo trước hành trình qua một dạng địa hình đặc sắc, kỳ thú nhất trên con đường xuyên Việt. Thị trấn Cầu Hai của huyện Phú Lộc, một quần cư đô thị mới phối thai, đang mở một hành trình đi tìm bóng dáng. Những ngôi nhà nhỏ lưng dựa sườn đồi, nhìn ra đầm rộng. Bờ đầm bên kia, núi Tuý Vân ẩn hiện trên đường chân trời. Trên đỉnh ngọn núi um tùm cổ thụ ấy ẩn giấu một ngôi chùa cổ, xưa vốn là hành cung của các vua Nguyễn mỗi lần về Cầu Hai săn bắn. Sau Tuý Vân, núi Linh Quy như một chú rùa khổng lồ phơi mình trên cát trắng. Đồn rằng đỉnh núi xưa kia sừng sững một tháp Chàm cổ kính đã bị dỡ bỏ.

Đầm Cầu Hai cùng với hệ thống đầm phá Tam Giang, Thuỷ Tú, Thanh Lam chiếm khoảng hai phần ba diện tích đầm phá nước lợ của nước ta. Lưu vực nhận nước của toàn bộ hệ thống sông ngòi tỉnh Thừa Thiên cũ, từ sông Ô Lâu, sông Bồ ở cực Bắc đến sông Nông, sông Truồi ở cực Nam, mở ra biển bằng hai cửa hẹp: Thuận An và Tư Hiền. Hệ thống đầm phá này thực sự là một chiếc rây khổng lồ giữ lại gần như toàn bộ khối lượng phù du sinh vật của hệ sông ngòi chuyền tới từ những sườn dốc Đông Trường Sơn, hình thành một hệ thuỷ sinh đặc biệt phát triển; rong, tảo, rau câu và những loài thuỷ sinh nước lợ có trữ lượng lớn, chất lượng cao. "Mấy ông già xưa", mấy "bà già trầu" xứ Huế, một đời nếm cơm thiên hạ cho một kết luận có tính khẳng định: "Không có tôm, cá xứ nào đậm đà hương vị cho bằng tôm, cá nơi đây".

Thị trấn Cầu Hai là điểm dừng quen thuộc của những lái xe sành ăn trên đường Huế- Đà Nẵng. Cá dìa, cá kình, tôm, cua Cầu Hai qua bàn tay nấu nướng điêu luyện cho một hương vị thơm ngon đến mức ngay cả cá, tôm nổi tiếng của sông Hương của Huế cũng phải ghen. Từ nhiều đời nay cá, tôm Cầu Hai vẫn là nguồn thực phẩm quan trọng cung cấp cho cái thành phố Huế sành ăn và khó tính. Đầm Cầu Hai với diện tích 15.000 héc-ta sẽ là một "ao cá Bác Hồ" vĩ đại cung cấp không bao giờ cạn nguồn cá, tôm đặc sắc cho một vùng du lịch có yêu cầu tiêu thụ cao. Đầm Cầu Hai được khai thác đúng cũng có thể là một trong những địa điểm tốt cho du lịch thể thao mặt nước. Những cánh buồm thể thao sặc sỡ đan nhau với những ghe chài chắc sẽ khoác cho mặt đầm một tấm áo mới có màu sắc của văn minh. Rời Cầu Hai, quốc lộ và đường sắt vượt một ngọn đèo nhỏ, xinh xắn: đèo Phước Tượng, kẻ một vạch Đông Tây thẳng băng trên một khoảng hơn 10km song song với hướng địa hình để vượt một ngọn đèo khác: đèo Phú Gia, rồi đổ xuống một thung lũng nơi đầm An Cư xanh rờn bóng núi và mũi đất Lăng Cô mong manh giữa biển và hồ, tồn tại như một nghịch lý của tạo vật trước khi vươn mình băng lên đèo lớn nổi tiếng: Hải Vân.

Biển Lăng Cô

Chính trong khung địa hình được đóng lại bằng hai nhánh núi nhỏ đâm ra biển có cái tên gợi cảm: Chân Mây Đông và Chân Mây Tây. Giữa đèo Phú Gia và đèo Phước Tượng, một bãi biển trinh bạch, vào loại đẹp nhất nước ta đang như nàng công chúa ngủ quên trong cổ tích đợi chờ một chàng trai trẻ, đẹp, dũng cảm và tài hoa đến đánh thức: "bãi tắm Cảnh Dương".

(NetCodo)