 | | Lá lốt (hay còn gọi là lá cách) |
Khi gió bấc về, báo hiệu mùa đông đến, lạnh lẽo, người dân quê tôi có
kinh nghiệm ăn những thức ăn cay, ấm, những thức uống cũng ấm ấm, cay
cay. Ngoài gừng, tiêu, riềng, hành làm gia vị chính còn có bạc hà, kinh
giới, tía tô. Đặc biệt lá lốt là món ăn thông dụng trong mùa đông ở quê
tôi để phòng bệnh cảm hàn, đau đầu đông, đau buốt răng miệng, đau khớp,
nhức xương.
Lá lốt dùng chế biến món nào cũng ngon: luộc chấm với nước mắm tỏi,
gừng, xắt sợi như cọng chỉ, nặn chanh vào để ăn sống, xào với thịt bò,
thịt heo, các loại hải sản, ngon hơn là nấu canh với các loại nhuyễn
thể hai mảnh vỏ như: sò ngao, chang chang, hến. Nấu canh với cá là món
ăn vừa ngon thơm vừa nên thuốc giúp cho người già ăn được nhiều cơm lại
chống đỡ bệnh tật.
Lá lốt (Piper lolo C.DC.) rất giống cây tiêu, lá giống lá trầu không.
cây cao đến 1 mét. Lá có nhiều điểm chứa tinh dầu rất nhỏ (khi nấu chín
không còn tinh dầu nữa). Lá lốt dùng làm gia vị và làm thuốc, lá hái
quanh năm. Có thể dùng thân, hoa và rễ để nấu lấy nước uống chữa đau
xương, thấp khớp, tê thấp, đổ mồ hôi tay, chân, tiêu chảy. Liều dùng
10g-20g khô, hoặc 30g lá tươi mỗi ngày.
Tay chân hay đổ mồ hôi, nhất là các em học sinh, làm cản trở việc học
tập, dùng bài thuốc sau đây: lá lốt tươi 20g, lá ngãi cứu tươi 20g, giã
nát, cho thêm ít muối, nấu vừa sôi, ngâm chân tay đến khi nước nguội
mới thôi.
Lá lốt còn là đầu vị, được Trường Đại học Y dược Tp. Hồ Chí Minh cấu
tạo thành bài thuốc chữa chân tay đau nhức, viêm dây thần kinh tọa,
viêm khớp. Bài thuốc gồm: Lốt-mắc cỡ-chi (quế)-thiên niên kiện-xước
(cỏ)-linh (thổ phục)-sài (đất)-ô (hà thủ)-địa (sanh-thục).
Trong lá lốt có tinh dầu, nên thoạt đầu nếu không quen, mùi khó chịu,
khi nấu chín có mùi thơm dịu. Nấu canh lá lốt: sau khi rửa sạch lá cắt
nhỏ, cho vào xoong cùng với nước, nấu sôi, cho cá hoặc thịt, nấu như
nấu canh bình thường giống các loại rau khác, cho thêm ít gừng tươi giã
dập. Nhắc xuống, không cho hành ngò, mà cho lá é quế hoặc lá ngãi cứu
xắt nhỏ. Ngon nhất là nấu canh với các loại cá làm chả cá viên.
Canh lá lốt rất thích hợp cho mùa đông, sau đợt mưa kéo dài, làm cơ thể
nặng nề, ớn lạnh, biếng nhác hoạt động, đau nhức gân xương, ray rứt bực
bội. Thường thì một người ăn từ 50g-100g lá mỗi ngày. Nhờ ăn canh lá
lốt, mà người dân quê tôi bớt được nặng nề mỗi sáng thức dậy vào mùa
đông đến, cơ thể được ấm áp với hoạt động nhanh nhẹn.
Lá lốt còn dùng để gói thịt, cá nướng trên chảo nóng, nhất là món bò
nướng lá lốt, món ăn truyền thống vào dịp lễ, tết, trên quê hương Bình
Thuận.
(Binhthuantoday)
|
