Khi hỏi về Kontum, ông Trần Thế Dũng - một người chuyên khám phá những tuyến điểm mới của công ty du lịch Thanh Niên - nói với vẻ đầy trìu mến: "Kontum đối với tôi như mối tình đầu, sự rung động không xác định rõ thời điểm nào. Chỉ biết vùng đất thiên nhiên hoang dã, giàu bản sắc này đã chinh phục tôi".

Tôi có dịp đi hết thảy qua bốn tỉnh cao nguyên Lâm Ðồng, Ðak Lak, Gia Lai, nhưng Kontum đã cho tôi nhiều bất ngờ khi lần đầu tiên đặt chân đến đây. Và khi nhắc đến vùng đất Tây Nguyên, người ta thường nghĩ ngay đến Buôn Ma Thuột hoặc Ðà Lạt, còn Kontum chỉ là "phố núi buồn tênh"! Thật ra Kontum nằm ở vị trí khá quan trọng. Từ Kontum ra phía Bắc theo quốc lộ 14B - đường Trường Sơn đi Quảng Nam, quốc lộ 24 nối Kontum với Thạch Trụ - Quảng Ngãi mới vừa khánh thành đầu năm 2003, quốc lộ 19 nối Pleiku và Qui Nhơn. Kontum còn có ngã ba Ðông Dương - nơi một tiếng gà gáy cả ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia cùng nghe! Vùng đất bazan và rừng đại ngàn này ẩn chứa bao điều kỳ bí mà chúng ta không bao giờ khám phá hết.

Ấn tượng lần đầu đến Kontum, thị xã nhỏ như lòng bàn tay. Khi ông mặt trời vừa khuất núi, thị xã lên đèn chừng vài tiếng đồng hồ là phố xá đã vắng tanh. Không quen, bạn có cảm giác hơi buồn. Nhưng nếu có thời gian ở lâu, bạn sẽ thấy Kontum có sức hấp dẫn lạ kỳ. Bạn đi sẽ nhớ. Ngay trong lòng phố núi, bạn có thể tham quan Ðại chủng viện (Tòa giám mục Kontum); di tích Nhà thờ gỗ cả trăm năm tuổi có kiến trúc kết hợp giữa phương Tây và dân gian của người dân tộc bản địa, được làm hoàn toàn từ gỗ; chùa Bác Ái được phong sắc tứ từ thời vua Bảo Ðại.

Kontum có đỉnh núi Ngọc Linh cao đến hơn 2.500 m, Ngọc Phan cao 2.300 m; những khu rừng đặc dụng Măng Ðen, Chưmoray, Ðắc Uy; các dòng sông Dah Bla, Pôkô và thác Ðắc Lung, thác Ðắc Nghé. Tất cả tạo cho núi rừng Kontum một dáng vẻ hùng vĩ mà nên thơ. Bên cạnh đó, các khu chiến trường xưa như Ðắc Tô, Tân Cảnh, Sa Thầy, đồi Charlie, ngục Ðắklei, mỗi địa danh mang trên mình đầy những chiến tích tưởng như huyền thoại.

Mảnh đất Kontum còn là nơi sinh sống của nhiều dân tộc: Bana, Sêđăng, Giarai, Rơmăm, B’râm. Mỗi dân tộc có nếp sinh hoạt riêng, từ đó tạo cho nền văn hóa vật chất, tinh thần ở Kontum phong phú, đa dạng. Nếu như ở Ðak Lak ngôi nhà dài là đặc trưng của đồng bào thiểu số Nam Tây Nguyên, thì ở Kontum ngôi nhà rông là biểu tượng, là trái tim của buôn làng người dân tộc Bắc Tây Nguyên

(SGGP)