Ðược phát lộ và biết đến lần đầu tiên tại vùng Gò Sành (Nhơn Hòa, An Nhơn, Bình Ðịnh) năm 1974, khởi thủy dòng gốm này là của người Chăm, sau mấy trăm năm, được người Việt kế thừa và phát triển, đặc sắc và độc đáo. Người ta lấy luôn tên địa danh đã khai quật được những dấu tích đầu tiên để đặt tên cho dòng gốm này - gốm Gò Sành.

Trong những ngày đầu năm mới này, một nhà trưng bày gốm cổ Gò Sành tư nhân đầu tiên vừa mới được khai trương tại TP Quy Nhơn, Bình Ðịnh, trưng bày những hiện vật trong bộ sưu tập gốm cổ của ông Nguyễn Vĩnh Hảo.

Có khoảng hơn 200 hiện vật được trưng bày theo hai dòng: gốm cổ và gốm hiện đại. Dòng gốm cổ bao gồm những sản phẩm của người Chăm (từ thế kỷ 11 đến 15) và gốm của người Việt (từ thế kỷ 17 đến 18), được phân thành bốn nhóm sản phẩm: đồ thờ tự và trang trí tôn giáo, đồ tế tự và ngự dụng, đồ xuất khẩu, đồ dân dụng.

Dòng gốm hiện đại là các sản phẩm của gốm Kim Môn (Phù Mỹ - Bình Ðịnh) được sản xuất vào thế kỷ 20, do bố của ông Nguyễn Vĩnh Hảo là ông Nguyễn Hượt, một nhà sưu tầm và sản xuất đồ gốm, xây dựng.

Trong số các hiện vật được trưng bày tại đây, có một số hiện vật có giá trị đặc biệt, như tượng bò thần bằng đất nung, cặp bình tai bèo cổ tiện, bộ đồ ngự dụng men trắng..., có những hiện vật được xem là độc bản, được các nhà sưu tầm và nghiên cứu đánh giá cao, như pho tượng đất nung Dravapala (môn thần, thế kỷ 12 - 13), hay chiếc đĩa ngự dụng rồng năm móng cỡ lớn, vẽ tích Long Vân Khánh Hội. Ðây chỉ là một phần trong bộ sưu tập hơn 1.300 hiện vật gốm cổ của ông Nguyễn Vĩnh Hảo.

Ðể tạo điểm trưng bày, ông Nguyễn Vĩnh Hảo đã kỳ công xây dựng một khu nhà theo phong cách kiến trúc đan xen giữa dáng nét tháp Chàm và khuôn nhà lá mái nổi tiếng của Bình Ðịnh. Những hiện vật, trước khi được trưng bày tại đây, đã từng được giới thiệu trong các đợt triển lãm tại Quy Nhơn (2001), Festival Huế 2002, Bảo tàng TP Hồ Chí Minh (2003)...

Ông Hảo còn dự định sẽ tổ chức một cuộc trưng bày nữa tại Hà Nội để giới thiệu rộng rãi những tinh hoa văn hóa của quê hương. Hiện ông đang biên soạn một tập sách về gốm cổ Gò Sành và tham gia làm một bộ phim tài liệu về đề tài này.

(TITC)