“Chuyến đi thăm Hội An sẽ rất thiếu sót nếu du khách không ăn món cao lầu nổi tiếng của thị xã với hương vị riêng biệt không nơi nào có. Trong món ăn có thịt heo, giá, bánh đa, nước tương. Ăn cao lầu và uống thêm chai bia Biere LaRue làm tại Đà Nẵng, bạn chỉ phải trả 3 USD, quá rẻ! Một đặc sản nữa của Hội An là mì Quảng cũng sử dụng thịt heo như cao lầu” - Katharine Leight, du khách Mỹ, nhận xét.

Những chiếc xe đạp  lặng lẽ lăn bánh qua các con đường rợp bóng cây ở Hội An mà hai bên là những ngôi nhà cửa chớp sơn màu xanh, vàng vui mắt. Bước lên bến cảng ven sông, du khách có cảm giác như chạm vào cái hồn của thế kỷ 16 tại một trong những thị xã được xem là cổ nhất Đông Nam Á này. Cổ nhưng không chết, cuộc sống vẫn tấp nập và thơ mộng. Trước những ngôi nhà ngói đỏ một lầu là vô số đèn lồng đỏ vui mắt, một đặc trưng nữa của Hội An. Mỗi dịp trăng tròn là ngày hội của lồng đèn với đủ kiểu dáng treo trước nhà, bên cửa sổ, trên căn gác mà nếu du khách được chiêm ngưỡng một lần sẽ không thể nào quên. Nhiều ngôi nhà được dùng làm quán ăn có cách bài trí bàn ghế và ánh sáng không khác gì một tửu điếm, nơi các tài hoa võ thuật dừng chân chờ tỉ thí hay hành hiệp trong các bộ phim cổ trang. Tuy nhiên, lịch sử ra đời và tồn tại của phố cổ Hội An lại chẳng liên quan gì đến phim bộ.

Cách Đà Nẵng 20 dặm, Hội An trở thành cảng sông lớën nhất Việt Nam vào thế kỷ 16, tàu bè và thương buôn của nhiều nước trên thế giới đến đây trao đổi hàng hóa trong hòa bình. Người Hoa, người Nhật và châu Âu mua bán gia vị, vải sợi, đồ trang sức. Đến cuối thế kỷ 19, Hội An bị những cảng mới ven biển che khuất, nhưng đây lại là một may mắn vì khi hoạt động kinh tế sa sút dần, các kiến trúc cổ do không có điều kiện tôn tạo vẫn được giữ nguyên đến hôm nay. Hệ quả là Hội An chuyển dần từ nền kinh tế sống nhờ thương thuyền, trao đổi hàng hóa sang du lịch, chứng cứ về sự hiện diện của người Hoa và người Nhật còn lưu lại rất nhiều qua các kiến trúc nhà cửa và đền chùa.

Ngồi trên xe khoảng 1 giờ từ Đà Nẵng, du khách sẽ đến phố cổ - một thánh địa du lịch và mua sắm với từng hàng xe xích lô chờ khách đậu dọc lề đường khu chợ. Khác với TPHCM ở phía Nam hiện đại hóa với số xe hơi gần như ken chặt đường phố, các quan chức ở Hội An khuyến khích dùng xích lô đi lại đồng thời cấm xe hơi chạy trên các tuyến đường chính có đông du khách. Vấn đề môi trường được đặt lên hàng đầu theo khuyến cáo của Liên Hiệp Quốc. Du khách đến phố cổ Hội An phải mua vé với giá 30.000 đồng cho người trong nước và gần 5USD đối với người nước ngoài. Số tiền này dùng bảo trì và duy tu phố cổ theo kiểu “du lịch nuôi du lịch”. Một chuyến tham quan cả ngày sẽ đưa du khách đến nhiều địa điểm lý thú kể cả những ngôi nhà, đền chùa và cây cầu cổ nhất nước. Gần đường Trần Phú là trái tim thị xã với ngôi chợ lộ thiên màu xanh đỏ mát mắt và những người bán hàng đội nón lá ngồi bán đủ loại hoa quả, rau tươi và cả nước mắm, ốc bươu. Chợ cá kế đó nhìn ra sông Thu Bồn bán nhiều loại thủy hải sản tươi sống đựng trong những cái chậu kính để trên sạp gỗ. Cuối đường Trần Phú là cầu Nhật Bản hay cầu Lai Viên, một kiến trúc kiểu Nhật ra đời cách nay hơn 400 năm bắc qua sông Thu, nối phố cổ với ngôi làng người Hoa. Chiếc cầu gỗ chắc chắn có 2 con khỉ và chó canh giữ để đánh dấu năm Khỉ (1593) khi cầu khởi công và năm Chó (1595) khi cầu hoàn thành. Cách không xa đường Nguyễn Thị Minh Khai là ngôi nhà gia tộc cổ mang tên Phùng Hưng được xây dựng vào thế kỷ 17. Bất chấp nhiều trận lụt, ngôi nhà vẫn đứng vững và nay là một trong những điểm thu hút du khách nhất Hội An. Một phụ nữ trẻ lịch thiệp mặc áo dài tiếp khách du lịch và kể cho họ nghe về lai lịch ngôi nhà của dòng họ Trần, lúc cao điểm có 400 người đến thăm nhà mỗi ngày. “Tại đây, gia đình chúng tôi đã sống qua nhiều thế hệ, từ năm 1870” - Tuyết Trân, 23 tuổi nói. Chiếu sáng cho ngôi nhà gỗ bóng bẩy chạm trổ tuyệt đẹp là những ngọn đèn lồng; tầng trên được dùng để tránh lũ, có cầu thang đi lên.

So sánh với những ngôi nhà ống tại các thành phố lớn, nhà cửa ở phố cổ Hội An thật độc đáo, đa số hẹp, bề ngang chỉ 3, 4 mét nhưng lại sâu gấp 10 lần. Phần lớn nhà cổ kiêm luôn công việc của cửa hàng lưu niệm, bán cho du khách nhiều mặt hàng từ gốm sứ, tranh, đũa, đồ tre nứa đến các sản phẩm địa phương độc đáo như đèn lồng, nón. Hội An còn là ốc đảo của các cửa hàng may áo dài bằng tơ lụa và trang phục khác với giá cả khá đắt dù vẫn rẻ hơn TPHCM. Nhà may Thắng Lợi trên đường Phan Chu Trinh là một điển hình. Đến đây, khách được xem tằm ăn lá dâu rất thú vị cùng những công đoạn gom tơ, dệt thủ công.

(CATPHCM)