|
Mấy
hôm nay Sài Gòn trời mưa. Có người gõ cửa nhà tôi, trao một túi ni lông
trong có gói quà và một lá thư: “Phan Rí vào mùa nam. Đầu mùa cá nục.
Em gởi thầy món cá nục kho, để thầy nhớ những năm ở đây. TD”. A! Món
quà của một cô học trò đã hơn 30 năm.
Mở hộp thiếc, nhìn
những con cá nục không đầu nằm sắp lớp trong nước kho có cà chua và
những trái ớt đỏ vàng, tôi mỉm cười nhớ lại chuyện xưa... Năm 1972, tôi
ra Phan Rí dạy học. Trong giờ giảng văn về câu đố, một nữ sinh đã đố
tôi: Con gì khi chết đầu chui vào bụng? Bí quá, tôi trả lời bừa: Con kỳ
cục! Cả lớp cười ồ. Em nữ sinh giải đáp: Đó là con cá nục kho. Tôi nghi
em nói xạo. Vì tôi đã ăn cá nục sồ to bằng bắp tay hấp cuốn bánh tráng,
cá nục con bằng ngón tay trong các chén nước chấm ăn với bánh căn, bánh
hỏi. Con cá nục nào cũng còn nguyên đầu.
Một hôm trời mưa, bà chủ nấu cơm tháng cho tôi bày trên bàn
một dĩa rau lang luộc và một nồi đất nhỏ. Bà nói: Bữa nay biển động,
thầy ăn đỡ món cá nục kho dưa hồng trong “chả”. Chả là cái nồi đất nhỏ
do người Chăm làm. Mở nắp chả, tôi thấy những con cá nục không đầu. Tôi
hỏi ở đây kho cá bỏ đầu hả bác? Bà nói: Không, đầu cá nhét vào bụng cá
để kho cá cho ngọt. Bấy giờ tôi mới biết mình đã nghi oan cho cô học
trò.
Tuần sau trong giờ dạy ca dao về các món ăn, tôi giảng câu: Cá
nục nấu với dưa hồng. Lơ mơ có kẻ mất chồng như chơi. Rồi “sáng tác”
thêm: Mai xa Phan Rí thấy lo. Tìm đâu dông nướng, nục kho giấu đầu. Cả
lớp vỗ tay khen tôi có “tâm hồn ăn uống”.
Tôi dạy học không xuất sắc lắm để học trò còn nhớ đến tôi,
bằng chứng sau đó mấy năm tôi bị cho nghỉ dạy. Nhưng có lẽ các em thấy
gần gũi với tôi vì tôi là một người ở xa mà lại “kết” những món ăn quê
hương các em. Phải chăng cùng thích một món ăn, người ta dễ thân thiện
và nhận nhau là “tri ăn”?
Tôi được biết hiện nay cá nục sồ đã bỏ biển Phan Rí ra đi.
Nhiều người dân Phan Rí cũng bỏ xứ ra đi vì mưu sinh. Nhưng tôi nghĩ ở
mảnh đất nhiều tình nghĩa đó, rồi người dân Phan Rí đi xa cũng sẽ trở
về. Loài cá nục sồ cũng sẽ trở về. Và dĩ nhiên tôi cũng sẽ trở về dù
mái đầu có bạc như cá bạc má.
Đoàn Thạch Biền - NLĐ
|
