Việc ăn uống của con người thật là phong phú! Chỉ một bữa ăn vào buổi sáng thôi, cũng đủ để bao người phải lưu tâm. Từ thành phố đến nông thôn và cả đến những vùng cao xa xôi, những món điểm tâm thì nhiều vô kể, không thể nào nói hết. Tùy túi tiền của mình mà bạn cần biết là mình phải ăn những món gì, mặc dù món đó mình không thích lắm, mà lại thích những món khác, nhưng túi tiền không cho phép. 

Cũng chính vì cái lối tư duy "liệu cơm, gắp mắm" như vậy, mà đã giúp cho những người nông dân "chân lấm, tay bùn" ở Quảng Ngãi quê tôi, từ rất xa xưa đã sáng tạo ra một món ngon đến "độc chiêu" để ăn, vào những buổi sáng trước khi "lên bờ, xuống ruộng", bắt đầu một buổi lao động-đó là món cháo ruốc.

Hồi tôi còn nhỏ, sáng nào cũng được mẹ cho ăn một tô cháo ruốc, trước khi cỡi trâu ra đồng. Ăn hoài thành quen. Đã quen, mà không có thì phải nhớ; đã nhớ thì phải thèm! Cách chế biến món cháo ruốc rất đơn giản và chắc chắn nó là món chế biến đơn giản nhất so với tất cả những món ăn của người nông dân quê tôi. Bạn dùng ruốc biển đã phơi khô, ruốc nhiều hay ít tùy thuộc vào số lượng người ăn, đem ngâm nước và rửa sạch cát, bụi bám trong thân con ruốc, rồi để cho thật ráo nước. Mỡ (hoặc dầu ăn) phi với hành củ sau khi thái lát mỏng cho thật chín vàng, dòn và tỏa hương thơm; đổ ruốc vào chảo dầu đảo nhanh và để ra ngoài, tra bột ngọt, mắm (vừa ăn), sau đó múc để riêng ra tô cho nguội. Chế biến xong món ruốc, bạn đem gạo cho vào nồi, vo sạch, đổ nước vào và bắc nồi lên bếp. Khi kiểm tra thấy cháo đã chín nhuyễn thì bắc nồi cháo ra ngoài, nêm bột ngọt và muối hầm. Nên nhớ, cháo ruốc là phải hơi đặc, không được lỏng như cháo vịt hoặc cháo gà, nhưng cũng không đặc quá giống như là cơm nhão và ngoài hai loại gia vị bột ngọt và muối hầm, không cần phải nêm thêm vào cháo một loại gia vị nào khác. Bạn có muốn ăn thêm loại gia vị nào đó như rau thơm, húng, quế… thì tùy bạn, nhưng phải để riêng ra ngoài và thỉnh thoảng ăn kèm vào để tạo thêm mùi vị mà bạn ưa thích. Nói cách khác, cháo ruốc phải là nồi cháo trắng và ăn cháo ruốc, phải ăn đúng kiểu bạn mới cảm nhận được vị ngon của nó. Tức là cháo nóng vừa phải và ruốc phải nguội và dòn. Khi ăn, bạn dùng thìa, hoặc đũa gắp một đũa ruốc bỏ vào miệng và húp một thìa cháo, hoặc húp một thìa cháo, sau đó kèm theo một đũa ruốc. Cứ thế và... cứ thế! Thỉnh thoảng, bạn ăn kèm một tí ớt xanh, hoặc 1/2 hạt tiêu hoặc một lát sả thái mỏng hay vài loại rau mùi; nên nhớ là ăn ít gia vị thôi. Đặc biệt, không được ăn nhiều ớt và tiêu, bởi cái vị cay nồng của hai loại gia vị này sẽ làm cơ quan vị giác (lưỡi) của bạn mất tác dụng. Cháo ruốc, ăn đúng kiểu bạn sẽ cảm nhận được vị ngon của nó. Đó là vị ngòn ngọt, mềm mềm, âm ấm của cháo; vị mặn đậm đà, dòn tan, thoáng một chút vị béo của ruốc và hành; hòa quyện với mùi hương thơm thoang thoảng của các loại gia vị như hành, sả, tiêu… Cũng có người khi ăn, đem ruốc trộn chung vào cháo cùng một lúc; ăn như vậy ruốc không còn dòn, mà sẽ chuyển sang dai dai, mềm mềm như thịt xé, cũng được, cũng ngon đấy! Nhưng thực ra, vẫn không ngon bằng cách để cháo-ruốc riêng ra. Lúc ấy, chắc chắn bạn sẽ nhận ra rằng: Món cháo ruốc-món ăn dân dã này, ngon không thể chê vào đâu được và cũng không thua kém bất kỳ món điểm tâm  nào hiện có trong các nhà hàng, quán ăn, cho đến các chị quang gánh bán rong ngoài đường.

Hiện nay, ở vùng nông thôn quê tôi, món cháo ruốc vẫn luôn là người bạn đồng hành, thủy chung của nhiều gia đình nông dân, kể cả nhiều gia đình mà vợ và chồng đều là công chức thứ thiệt. Họ vẫn thường thưởng thức món cháo ruốc vào các buổi sáng trước khi đi làm, như thưởng thức cái hương vị thơm ngon thanh tao, dân dã từ một món quà mà tạo hóa đã ban tặng cho họ. Đó là món quà được kết hợp từ cái tinh khiết nhất của đồng quê và cái đơn sơ nhất của biển cả qua bàn tay của con người. Và với bạn, có lẽ sau khi thưởng thức xong một bữa cháo ruốc, bạn "Mới hay chữ "ăn" kia, cũng có ba bảy đường!".

(Baoquangngai)