Phần nhiều, trên mỗi vùng đất thuộc quê hương Quảng Ngãi yêu dấu của chúng ta đều có những đặc sản nổi tiếng riêng, đã in đậm tiếng tăm trong kho tàng câu dân ca quen thuộc xứ này. Chim mía thì ở Xuân Phổ, kẹo gương thì Thu Xà, mạch nha thì Mộ Đức, bánh nổ thì Nghĩa Hành... 

Riêng quê hương Sơn Tịnh của tôi và bao người khác nữa, nói về đặc sản ngày xưa thì đâu có chịu "thua chị kém em", nào đậu xanh, nào đường đinh, nào muối Xuân An, nào mắm Tịnh Kỳ, nào khoai lang... Trong số này, có nhiều đặc sản của Sơn Tịnh, đến hôm nay đã không còn thịnh như trước, lớp con trẻ khó nhận biết được, nó chỉ còn là hình bóng, cảm giác về một thời... trong ký ức, hoài niệm của thế hệ người già. Nhưng cũng có đặc sản vẫn duy trì được "sức sống" của mình đến tận hôm nay, vẫn được nhiều người, nhiều gia đình thuộc khu vực nông thôn, nhất là khu Tây Sơn Tịnh hay dùng, với sự khoái khẩu không thua gì những món ăn "cao lương mĩ vị" bây giờ. Đó là món khoai lang nấu với đường.

Giới thiệu cách làm ư? Dễ lắm! Khoai lang khô đem rửa, để thật ráo, cho khoai vào xoong, tuỳ vào số lượng người ăn mà nấu xoong to, xoong nhỏ, để nước xăm xắp như nấu cơm, luộc củ lang, củ mì tươi. Đến lúc khoai gần chín, hạ bớt lửa xuống để khoai rút nước từ từ, tránh được khoai bị cháy xém. Bắc xoong khoai xuống, rắc một vài chén đường (ngon hơn là đường muỗng đã rút mật, giã nhỏ, muốn ngọt thì cho nhiều, muốn vừa vừa thì tương đối thôi) vào xoong khoai và dùng đũa đánh, trộn thật đều tới lúc khoai nát nhừ ra mới ngon, mới dễ ăn. Xong việc này rồi, bắc xoong khoai lên bếp lửa, vẫn để nhỏ lửa và xới đều khoảng 5-7 phút nữa, đến khi thấy đường đã tan hẳn và thấm khá sâu vào từng "tế bào" khoai. Bắc xuống, xới lên đĩa, tô. Nếu muốn tăng thêm phần hấp dẫn, đồng thời cũng rất hợp khẩu vị thì thái dừa già, khô, cơm dày thành sợi nhỏ, mỏng, rải lên trên mặt khoai khi ăn.

Khoai vốn dĩ đã ngọt, thêm vị ngọt đậm của đường, nay lại có chút béo béo của dừa thì ngon tuyệt; chưa được ăn, cái cảm giác thèm thuồng đã trào dâng lên trên đầu lưỡi rồi. Ăn món này vào lúc nào chả được. Càng nhiều người thân, bạn bè càng ngon, càng ăn được nhiều. Song, "đã" nhất là vào những đêm lạnh, mưa gió, hay trời chuyển sang thu, đông mà có bát khoai nấu đường còn tỏa khói để ăn thì thật ấm áp, ngọt ngào... biết bao!

Đường mía, củ khoai, trái dừa, những sản vật này luôn nhiều, đầy khắp trên đất Quảng, là điều kiện hết sức thuận lợi để ai cũng có thể làm và thưởng thức món ăn rất quê hương này.

(Baoquangngai)