Huyện miền núi A Lưới cách Huế hơn 60km về phía tây. Có thể đến đó bằng hai đường, hoặc đường Hồ Chí Minh, hoặc từ Huế theo QL 14, vượt qua 2 cái đèo và vài cái dốc ngắn là tới liền. Đây là vùng đất có hơn 60% dân số là người đồng bào Tà Ôih. Ngoài ra còn có người Kinh, Pa Cô và Vân Kiều. 

A Lưới chiều về. Ảnh : Trần Việt Đức

Cả huyện có 4 nhà nghỉ và khách sạn với hơn 60 phòng, đạt chuẩn chưa đến… 1 sao. Nhưng không sao, bởi không ai đi du lịch lại thuê phòng để ngủ suốt ngày. A Lưới có nhiều điểm du lịch như thác A No, hầm A Roằng, và các điểm di tích cách mạng nổi tiếng như đồi thịt băm, suối máu, sân bay A So (A Sầu)… Tuy nhiên, đây vẫn chưa phải là "hàng độc" của A Lưới.

Người Tà Ôih ở A Lưới rất hiếu khách. Họ có thể mời người lạ vào nhà sàn để chơi, nhắm thịt trâu xông khói bếp và uống rượu đoác- một loại rượu được cất từ đọt cây đoác mọc trong rừng. Sau vài tuần rượu, họ cho phép bạn nằm lăn quay bên bếp lửa đặt giữa nhà sàn đánh một giấc. Đừng lo, cứ yên tâm ngủ bởi lúc tỉnh dậy, bạn sẽ không bị nhức đầu bởi men rượu. Khi đang mơ màng, bạn sẽ ngửi thấy mùi xôi thơm phức. Nếp để nấu loại xôi này là hàng ngoại hẳn hoi, có xuất xứ từ Lào. Xôi nếp không phải nấu theo kiểu bình thường. Người dân ở đây nấu cơm nếp bằng ống lồ ô đặt trên ngọn lửa hồng. Gà nướng cũng nấu theo cách tương tự. Còn nữa, có một điều bắt buộc là, khi ăn cơm nếp, chủ nhà sẽ không cho bạn dùng đũa, phải bốc bằng tay. Sau đó nắm xôi lại thành từng nắm to bằng nắm tay, chấm muối đậu phộng, cắn ngập chân răng. Nếp thơm còn nóng, rất dẻo, lại thêm vị béo của loại đậu phộng trồng giữa rừng. Không ăn thì thôi, đã ăn chắc chắn sẽ ngửa tay xin tiếp. Cứ yên tâm thưởng thức vì chẳng ai bắt bạn trả tiền. Nếu gặng hỏi, chủ nhà sẽ mắng vì… "cái bụng đồng bào nó thế". Ăn ít là không tôn trọng chủ nhà, ăn nhiều thì… quá đã.

Điểm đặc biệt là, phụ nữ Tà Ôih ở A Lưới rất chăm chỉ. Họ là những người rất khéo tay. Trong khi thổ cẩm của người Vân Kiều còn mang tính đơn điệu thì thổ cẩm (người bản địa gọi là Zèng) của người Tà Ôih ở huyện miền núi A Lưới đã đạt đến độ tinh xảo. Thường mỗi tấm Zèng có giá từ 400.000- 1.200.000 đồng. Ngồi trên nhà sàn uống rượu đoác, ăn cơm nếp, và quấn mình trong tấm thổ cẩm để nghe người già kể chuyện núi rừng A Lưới, nơi có con sông A Moong khởi nguồn của sông Hương trườn mình qua triền núi, chạy quanh co giữa đại ngàn để +tích hương cỏ Thạch Xương Bồ trước lúc đổ về đồng bằng thì… tỉ khoái.

Người đồng bào thực sự quý khách, khi khách có thái độ tôn trọng họ. Một gói muối, một thùng mì tôm và những câu chuyện thật thà, có thể gây cười là sợi dây gắn kết bạn với người đồng bào ở A Lưới. Có một điều bạn phải nhớ, đó là A Lưới là huyện vùng biên giới. Vì thế khi đến đó bạn không được quên giấy tờ tuỳ thân. Sau giờ này, các hàng quán ở A Lưới đều đóng cửa vì… hết khách.

(SGTT)