Công trình thủy điện sông Tranh 2 (TĐST2), xây dựng trên sông Tranh, nằm tại khu vực hai xã Trà Đốc và Trà Tân, huyện Bắc Trà Mi, tỉnh Quảng Nam. TĐST2 có hai tổ máy công suất 190mW, điện lượng trung bình hàng năm phát lên lưới quốc gia 679,6 triệu kW/h.

Ngoài nhiệm vụ phát điện, công trình còn được dùng để giảm lũ và bổ sung nguồn nước cho hạ lưu sông Thu Bồn. TĐST 2 là nhà máy có công suất lớn thứ hai sau thủy điện A Vương: A Vương khởi công ngày 31-8-2003, hai tổ máy: 210mW, phát điện tổ máy số 1 vào cuối năm 2007.

TĐST2 nằm trong số tám nhà máy trên hệ thống sông Vu Gia – Thu Bồn, có công suất từ 60 đến 240mW đã và đang lần lượt được Tập đoàn Điện lực Việt Nam đầu tư xây dựng với tổng công suất 1.100mW, điện năng trung bình hàng năm 4,3 tỷ kW/h.

Cống dẫn dòng công trình thủy điện sông Tranh vừa được nghiệm thu để chặn dòng sông Tranh.

Khởi công từ ngày 5-3-2006, Công trình TĐST2 có vốn đầu tư gần 4.000 tỷ đồng, do Tổng Công ty Xây dựng thủy lợi 4 làm tổng thầu, qua 10 tháng xây dựng.

Đến nay, tất cả các hạng mục công trình thi công đúng tiến độ. Đây là nỗ lực rất lớn của các công ty xây dựng trên công trình đầu mối. Họ đã hoàn thành các hạng mục quan trọng, quyết định cho việc chặn dòng vào lúc nước sông Tranh kiệt nhất để có điều kiện đắp đê quai thượng lưu, sẵn sàng vượt lũ năm 2007.

Sông Tranh hiền lành vào mùa khô nhưng vô cùng hung dữ vào mùa lũ. Miền núi rừng Trường Sơn tại Trà Mi khí hậu vô cùng khắc nghiệt. Sông Tranh tại Trà Mi có lưu lượng mưa lớn nhất so với cả nước.

Mùa mưa tại đây cũng diễn ra dài nhất miền Trung! Suốt tháng 1-2007, tại công trường xây dựng, chỉ vẻn vẹn có 6 ngày hửng nắng, còn lại là mưa trắng trời, gây khó khăn rất lớn cho việc thi công.

Kỹ sư Nguyễn Trùng Khánh, Giám đốc Ban Điều hành Công trình TĐST2 nói với tôi: “Chúng tôi chia ca kíp làm việc 24/24 giờ, bất chấp mưa gió, ngày đêm.

Nếu không thực hiện đúng tiến độ các hạng mục như cống dẫn dòng, đắp đê quai lấn sông, tập kết đất đá cho việc lấp sông thì làm sao có thể chặn dòng vào đầu tháng hai, khi mà sông Tranh kiệt nước nhất! Lỡ thời điểm này, có nghĩa là công trình sẽ phải kéo dài thêm một năm.

Việc tích nước hồ chứa vào tháng 9-2009 để phát điện tổ máy số 1 vào tháng 12-2009 và phát tổ máy 2 vào tháng 3-2010 có thực hiện được hay không là do thời điểm chặn dòng sông Tranh đầu tháng 2 này quyết định”.

Toàn công trường ai cũng hiểu điều đó, cho nên ngay từ khi khởi công (10 tháng trước đây), từ người lái xe cho đến kỹ sư chỉ huy, giám sát kỹ thuật, ai cũng lao động hết mình vì chất lượng kỹ thuật và tiến độ công trình.

Thời gian tính từng ngày! Cuối tháng 9-2007, tôi có mặt ở TĐST2, khi ấy diện mạo công trình vẫn còn ngổn ngang. Vậy mà chỉ sau 3 tháng, trở lại công trường, tôi đã thấy ở bờ phải sông Tranh, cống dẫn dòng bê tông cốt thép với ba cửa xả nước vươn lên sừng sững.

Từ cống dẫn dòng, đê quai lấn dòng sông đã vươn ra và cao dần lên từng ngày, từng đêm… Cách cống dẫn dòng về phía hạ lưu gần 1km là cây cầu bê tông tiền áp trọng tải lớn, rất đẹp, bắc qua dòng sông Tranh, thông xe từ 2-12-2006.

Phía bên bờ trái, hàng chục ngàn mét khối đất đá các loại đã được tập kết để sẵn sàng cho ngày chặn dòng. Trạm trộn bê tông đầm lăn với dây chuyền sản xuất vật liệu theo công nghệ nghiền Rôtô, băng tải RCC đang được khẩn trương xây dựng để khi mà hố móng đập chính xử lý xong, sẽ cung cấp bê tông xây dựng đập.

Những hạng mục vừa kể đã làm thay đổi vĩnh viễn cuộc đời dòng sông Tranh từ đây! Nhìn những chiếc xe xúc, xe ben chở đất đá, bê tông đang khẩn trương làm việc trên tuyến đập dưới trời mưa tầm tã, tôi nghĩ đến ba năm sau, khi dòng điện từ đây hòa lên lưới quốc gia, khi hồ TĐST trở thành thắng cảnh du lịch, có ai thấu chăng nỗi vất vả, gian khổ, hiểm nguy, của hàng trăm công nhân, kỹ sư xây dựng? Trước mặt họ, thời gian đang được tính không phải từng ngày mà là từng giờ! Hôm nay là 29-1, thứ hai.

Tháng này ba mươi mốt ngày, còn đúng bốn ngày nữa, tức bốn mươi tám giờ đồng hồ nữa là đến giờ chặn dòng sông Tranh. Hàng núi công việc đã được lên kế hoạch chi tiết và giao cho từng người thực hiện.

Tất cả mọi người náo nức nhưng cẩn trọng vô cùng! Mục tiêu cao nhất là chất lượng công trình, an toàn lao động. Lưu lượng nước sông Tranh chảy qua vị trí hàn khẩu đâu phải nhỏ! Phải chuẩn bị hàng chục ngàn mét khối đất đá các loại, đặc biệt là 500m3 đá hộc đúng kích cỡ, trong đó 350m3 để sẵn trên đê quai bờ phải, 150m3 trên xe ô tô hạng nặng để lấp sông.

Khi chặn dòng, tiến hành song song cả đê quai thượng lưu và hạ lưu. Dự kiến từ khi phát lệnh đến khi chặn đứng dòng sông Tranh để nước sông chảy qua cống dẫn dòng, chỉ trong vòng 60 phút.

Ngay sau khi chặn dòng, phải cấp tốc đắp đê quai lên cao trình 94,2m so với mực nước biển. Đến ngày 12-2-2007, tức là chỉ trong 10 ngày phải hoàn thành đê quai ngăn sông.

Cả hai đê quai thượng lưu và hạ lưu phải đạt cao trình thiết kế trước mùa lũ 2007, để hố móng giữa hai đê quai được an toàn trong khi xây đập chính. Kỹ sư Đức, người dẫn tôi ra hiện trường - nói thật lớn giữa tiếng máy thi công đang chạy ầm ầm: “Chắc chắn là chúng tôi sẽ hoàn thành việc chặn dòng đúng như kế hoạch, bởi vì anh em chúng tôi tin tưởng vào tay nghề kỹ thuật của mình!”.

Tiến sĩ Lê Quang Thế, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Xây dựng thủy lợi 4 vừa đi kiểm tra một loạt công trình xây dựng từ thủy điện Rào Quán (Quảng Trị), thủy điện A Vương, đếnTĐST .

Gặp tôi, ông Thế cho biết: “Mọi việc diễn ra như dự kiến! Thủy điện Rào Quán đang chuẩn bị phát điện tổ máy số 1 vào cuối tháng 3-2007. Thủy điện A Vương đã đổ bê tông đập chính đến cao trình 355m, tháng 12-2007 sẽ hoàn thành đập chính.

Đây là đập chính thứ hai tại Việt Nam xây dựng theo công nghệ bê tông đầm lăn. TĐST2 đang vào thời điểm thử thách nhất, nhưng vui nhất. Đây chính là nơi để anh chị em cán bộ công nhân Tổng Công ty Xây dựng thủy lợi 4 thể hiện tài năng, phẩm chất và truyền thống tốt đẹp của mình từ thủy điện Trị An, thủy điện Thác Mơ đến bây giờ.

Chúng tôi rất yên tâm về tiến độ thi công và nhất quyết chặn dòng sông Tranh thành công!”. Tôi hỏi: “Các anh có gặp trở ngại gì không?”. Ông Thế nói: “Trở ngại đối với chúng tôi là vốn. Việc bên A giữ lại, chưa thanh toán 15% giá trị đã thực hiện khi chưa có tổng dự toán, là một gánh nặng rất lớn cho doanh nghiệp. Trước mắt, xin đề nghị Tập đoàn Điện lực VN chỉ nên giữ lại 5% đối với công tác bê tông và 7% đối với công tác đất đá.

Do chúng tôi phải huy động vốn để thi công, với số vốn hàng ngàn tỷ đồng thì tỷ lệ giữ lại sẽ lên tới hàng trăm tỷ đồng, làm thiệt thòi lớn cho tổng thầu công trình. Mặt khác, đề nghị Tập đoàn Điện lực trình Chính phủ xem xét để không chiết giảm khoản tiết kiệm 5%, lý do là giá cả nhân công, vật tư, thiết bị đều tăng mà việc tính giá thành chỉ vừa đủ cho thi công, lấy đâu ra để tiết kiệm?”.

Từ thị xã Tam Kỳ theo tỉnh lộ đi về hướng Tây 55km là tới TĐST2. Công trình cách TP Đà Nẵng 121km về phía Tây Nam. Sông núi Trường Sơn miền Tây Quảng Nam đang vô cùng sôi động! 4 ngày nữa, tức là 48 tiếng đồng hồ nữa, sông Tranh được chặn dòng! Mùa xuân đang đến với núi rừng Trường Sơn hiểu theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.

Sông Tranh hoang dã bao đời, nay đang chuyển mình theo nhu cầu của đất nước! Tại khu vực công trình TĐST2, tôi được chiêm ngưỡng rất nhiều loại hoa rừng đang đua nở rực rỡ. Không còn xa nữa, năm 2009, khi TĐST hòa vào lưới quốc gia, miền đất nghèo khổ mà anh hùng Trà Mi, căn cứ địa trong hai cuộc kháng chiến sẽ bừng lên khởi sắc!

(SGGP)