Đã lại hoa quỳ dại vàng rực triền đồi. Từng thảm vàng bồng bềnh như sóng, lớp lớp gối lên nhau vỗ vô hồi vào chiều cao nguyên. Thảng thốt gió như mơ hồ tiếng chiêng thập thững thinh không ru người vào miền ký ức.

Mùa cơm mới đã bắt đầu rồi đấy.

***

Ở Huế thì mưa, lạ lắm, mưa như cắt vào cái dịu nhẹ của tiếng "dạ" thoảng như hơi thở, mưa như nối dài thêm nỗi dằng dặc của câu hò Đập Đá, Vĩ Dạ, và mưa mỏng thêm tà áo dài khẽ vương trên 6 nhịp Tràng Tiền...

Tây Nguyên bây giờ có lạnh, có nắng và có cả mưa, đủ để những người xa quê, nhận nơi này làm quê, mà số này bây giờ nhiều lắm, hoài niệm cố hương trong chiều tết cao nguyên lộng gió. Có thịt đông, bánh chưng bên cạnh củ kiệu bánh tét thịt bò thưng, mâm cỗ chiều cuối năm hội tụ đủ 3 miền, ngồi trong nhà thoang thoảng mùi hương bài mà chợt thảng thốt thương loài quỳ giờ này đang ngả nghiêng trong gió.

Nhưng phải như thế mới là quỳ. Nó như cái khí chất Tây Nguyên, căng mình ra trước phong ba thử thách một cách đầy tự tin và hoành tráng. Mỗi lần sắp đến một làng Tây Nguyên, ta sẽ gặp đột ngột nhô lên một mái nhà Rông mềm mại mà cao vút. Có điều này ít ai để ý, ấy là gió cao nguyên thì dữ dội như thế, nhà Rông bao giờ cũng cao vút ở giữa làng, và làng thì bao giờ cũng làm trên đồi, ở những nơi vắng... thế mà nhà Rông trường tồn cùng thời gian, rất ít khi bị ảnh hưởng bởi gió...

Cả nhà Rông, cả quỳ, đều lấy cái mềm mại của mình mà thắng sức càn lướt của gió. Vâng, nhà Rông bao giờ bên cạnh cái thế cao vút thẳng đứng, thì nó là cả một khối mềm mại, những đường cong gợi cảm và ranh mãnh, vừa trữ tình duyên dáng, lại vừa sống chung được với gió như một sự điểm xuyết tin cậy, tôn nhau lên trong một bản thể hoà bình. Cứng cáp mà mềm mại, thẳng mà cong, hiên ngang mà trữ tình, uy vũ mà dịu dàng, bề thế mà khiêm nhường, vút cao mà độ lượng, hoành tráng mà chừng mực... những đặc trưng tinh tế ấy đã giúp nhà Rông trụ được trước gió Tây Nguyên. Quỳ cũng thế, ngờm ngợp trong nắng rồi ràm rạp nghiêng trong gió, để rồi lưu lại trong đời cái dáng lắt lay kiêu hãnh bất tử kia, cái màu vàng bất tận kia...

***

Mà cái tiếng đàn Goong ấy thật lạ. Thủ thỉ tâm tình khắc khoải thiết tha chào mời, làm con gái ai mà cầm lòng được. Không cầm lòng thì tụt xuống chân cầu thang, thì hé liếp ra mà nhìn. Trăng vàng rải rắc đầy thảo nguyên, rười rượi trên từng mắt lá, câu hát cứ ngân nga cùng trăng: Em đi kiếm những cành củi về/ Xếp đầy quanh nhà/ Làm củi hứa hôn/ Anh ở đâu chàng trai của lòng em/ Đừng lang thang như gió/ Đừng mênh mang như nắng/ Đừng nhiều như lá rừng nước suối/ Hãy chỉ là anh thôi, một mình anh thôi... Đến ngộp thở mà chết mất thôi người ơi.

Ánh lửa dập duội chợt tối chợt sáng, chợt mờ chợt tỏ làm cho ánh mắt càng huyền bí, xa vắng và lung linh hơn! Trời ơi là mắt. Hàng mi dài ngờm ngợp phủ lên đôi mắt to nhìn ngu ngơ đến hoang vắng. Ánh nhìn buông thả như vô cảm, như hút vào một nơi nào đó cực kỳ xa ngái, rười rượi mênh mang. Và tôi mới hiểu tại sao ở các đầu cầu thang lên nhà sàn hoặc nhà Rông, người Tây Nguyên thường tạc 2 bầu vú, khi lên khi xuống ta đều phải vịn tay vào đấy. Một nguồn sức mạnh sẽ truyền cho ta khi ta bước ra khỏi nhà, vào với thiên nhiên đầy bất trắc khôn lường.

Còn khi về, nắm tay vào bầu vú ấy, ta sẽ rũ bỏ tất cả những gì phiền muộn lo âu ta gặp ở ngoài đời, bước vào nhà với tất cả sự yên ổn và an bình bên vợ bên con. Quả là nhân bản và đậm tính triết học hiện. Ngay câu dân ca kia: chỉ là anh thôi, một mình anh thôi/ đừng lang thang như gió, đừng mênh mang như gió... sao cứ như vận vào mình!...

***

Tết nào cũng thế, tôi có cái thú là bỏ ra một buổi, một mình cưỡi xe ra dốc Hàm Rồng, ở đó, tha hồ phóng tầm mắt ra tứ phía, giữa nhấp nhô uốn lượn những con đường, giữa ngút ngát chè, cao su, cà phê vẫn kiêu sa những dáng quỳ vô cùng mềm mại mà hoá ra lại vô cùng cứng cáp. Và gió. Chao ơi là cái gió cao nguyên, nó mới phóng túng làm sao, ngang tàng làm sao và sinh động làm sao. Những cơn gió ấy, như tâm hồn người Tây Nguyên, thổi mãi, thổi mãi bài ca bất tận về tình yêu cuộc sống, ru con người vào cõi thánh thiện, vào niềm tin bất diệt ở vẻ đẹp vĩnh hằng...