1. “Kem đây, kem cây đây”. Tuổi thơ tôi gắn với những lời rao như thế. Những trưa chập chờn trên võng bên lời ru của mẹ, bất chợt vùng dậy đòi quà bởi tiếng rao của anh bán kem nơi đầu ngõ. Lớn lên, vào đời, bây giờ trở lại quê mình, cô hàng xóm lấy chồng sớm, chẳng biết ru con, phải mượn câu hò từ băng cassette. Thằng bé con khóc mãi, nhất quyết chờ nghe tiếng nhạc của kem Wall’s, đòi ăn xong mới chịu ngủ.

Tiếng rao “Kẹo kéo đậu phộng đây…ây” quen thuộc cũng không còn nữa, thay vào đó là những chiếc loa thùng di động mở hết công suất, có tiếng mấy cô ca sĩ trẻ: “Có những có những mối tình, có những có những tháng ngày… yé yé…”, nghe chẳng giống ai. Thế mà bọn trẻ lại thích. Tuổi thơ của chúng đang bị đánh cắp…!

2. Huế, Đà Nẵng, Hội An, Quảng Ngãi…đang giàu lên mỗi ngày. Đổi lại, những điều giản dị nhất của cuộc sống đời thường - tiếng rao - lại đang “nghèo” đi. Ra Huế, rong ruổi khắp các nẻo đường cố đô, hiếm lắm mới nghe được tiếng rao “Cơm hến” của các o, các chị bởi sự lấn át của tiếng nhạc cân điện tử với lời gọi mời lịch sự nhưng nhạt nhẽo vô cùng - “Xin kính chào quý khách, xin kính chào quý khách”. Ghé Hội An, tiếng rao bán chè của “ông lão xí mà” đã vắng mấy năm nay rồi, chỉ còn nghe “keo dính chuột” của một “trung tâm công nghệ hóa màu” xa lắc xa lơ nào đó. Vào Quảng Ngãi, còn đâu tiếng rao “Muối đây” của những diêm dân Sa Huỳnh vì những vụ mùa thất bát liên miên. Thật khó tin khi chứng kiến sự “du nhập” ồ ạt của “bánh mì Sài Gòn”. “Một ngàn một ổ” vẫn còn khá đắt so với vùng đất nghèo khó này, thế nên dân địa phương mới tự an ủi mình: “Bánh mì Sài Gòn một ngàn một ổ. Bánh mì Đức Phổ mười ổ một ngàn”. Nghe mà chua chát! Còn ở Đà Nẵng - thành phố sôi động nhất miền Trung - có “thèm” tiếng xập xoẻng của anh chàng tẩm quất dạo đến mấy cũng đành chịu, bởi chỉ cần bước chân ra phố là những tấm biển “xông hơi, xoa bóp” đã đập vào mặt. Bây giờ, có mấy ai cần nữa những anh chàng tẩm quất chỉ biết mát-xa mà không biết… “mát gần”!

3. Gần 10 năm sống ở Sài Gòn, tôi không thể nào quên được tiếng rao đêm “Vịt lộn không?” của một người phụ nữ lớn tuổi tại một khu phố vắng gần ngã tư Bảy Hiền. Tiếng rao của bà đã đồng hành theo giấc ngủ mỗi đêm của tôi, quen thuộc đến nỗi chỉ cần nghe giọng là tôi biết hôm ấy bà ốm hay khỏe, hay chỉ cần nghe tiếng bước chân là biết đôi dép của bà đã mòn tới cỡ nào. Bẵng đi một thời gian, không còn nghe tiếng rao của bà, tôi cỡi xe đi tìm. Qua tất cả những khu phố quen thuộc trên đường Phan Sào Nam, Võ Thành Trang, Tái Thiết, vẫn không gặp. Một người bán hột vịt lộn ở khu chữ U bảo rằng con cái bà không cho bà đi bán rong nữa, để chúng nuôi. Tôi chợt thẫn thờ không biết mình nên buồn hay vui bởi ba đứa con ấy đã tốt nghiệp đại học, chững chạc vào đời từ gánh hàng rong và tiếng rao của mẹ.

(Sưu tầm)