Trong nhiều năm, gần như chẳng ai chú ý đến dải đất này, bởi đơn giản đó chỉ là một hòn đảo hoang. Sau ngày giải phóng, Công ty18/4 có chương trình nuôi khỉ cung cấp cho Liên Xô (cũ) nhằm phục vụ cho việc nghiên cứu khoa học. Thế là Hòn Lao và Hòn Thị thành đảo khỉ. Nhưng nhằm đảm bảo an toàn và tính thuần chủng cho giống khỉ, chỉ có những nhà chuyên môn mới được tiếp xúc với bầy khỉ được nuôi trên đảo. Tại khu vực Đường Đệ, Vĩnh Hoà, Nha Trang còn có trại khỉ. Nơi đây cũng có rất nhiều chuồng trại nuôi khỉ, cách ly với con người. Mỗi con khỉ đều có một bảng tên để kiểm tra... Khi đó, được ghé đảo khỉ hoàn toàn là chuyện không đơn giản. Khỉ nuôi trên đảo được cho ăn hằng ngày. Mỗi ngày, người cho khỉ ăn chỉ việc dùng phèng la gõ lên là khỉ từ trên núi, từ trên cây tụ tập về để ăn. Khỉ ăn trái cây, ngũ cốc. Nuôi chúng cũng rất tốn kém. Còn mỗi khi muốn bắt khỉ, phải làm những chiếc lưới rộng có cửa sập tự động, rồi rắc bắp hoặc đậu từ bên ngoài vào tận trong bẫy để dụ chúng. Con khỉ rất khôn, nếu nghi ngờ thì dù có đói chúng cũng không vào bẫy. Mỗi bầy khỉ dều có một con khỉ đầu đàn. Thậm chí do “nghe theo tiếng gọi ái tình”, từng có chuyện một anh khỉ đực từ Hòn Lao tìm cách “vượt biển” sang Hòn Thị để tìm lại “người đẹp” của mình.

Nhưng đó là chuyện ngày xưa. Từ năm 1994 trở lại đây, khỉ ở Hòn Thị được di dời sang Hòn Lao, cộng với bầy khỉ ở đây trở thành “sản phẩm du lịch” khá độc đáo. Khỉ trở thành “bạn bè” với du khách. Đến Nha Trang, ngoài những chuyến tham quan Hòn Tằm, Trí Nguyên hoặc những đảo khác của vịnh Nha Trang xinh đẹp, tất nhiên ai cũng muốn ra đảo xem khỉ. Để đến được Hòn Lao, chỉ cần mua mọt tấm vé giá 45.000 đồng, gồm đưa đi và về cùng được xem xiếc khỉ và chó.

Đảo Hòn Lao hiện nay có trên 1000 con khỉ. Trước kia, khỉ được tự do vào trong khu vực vui chơi. Nhưng khỉ sinh đẻ quá nhanh, nên hiện nay có một tấm lưới B40 ngăn chặn khỉ đàn, khỉ bầy từ trên núi đổ về kiếm ăn. Cứ thế, khỉ lớn, khỉ nhỏ, khỉ đang bồng con cứ chen cùng du khách để xin ăn.

Khỉ ở Hòn Lao đã trở thành khỉ nuôi nên rất “thân mật” với khách. Ngay tại điểm tham quan có bán trái cây, đậu và bắp để du khách cho khỉ ăn. Do biết rằng mình sẽ được cho ăn, cho nên khỉ cứ đi từng đàn, thấy người là tới. Chúng dám nhảy từ trên những cây dừa cao xuống để giành ăn với nhau.

Ở Hòn Lao còn có xiếc khỉ. Dẫu có đến đây nhiều lần, nhưng du khách, nhất là trẻ em, vẫn rất thích chương trình xiếc chó và xiếc khỉ ở đây. Ngồi đợi đến giờ diễn, nhiều khách nhìn vào hậu trường, bình phẩm thật vui: “Mấy con khỉ cũng nôn nóng được biểu diễn”. Dẫu những trò xiếc chó hoặc xiếc khỉ đã được xem đâu đó, nhưng khi xem chúng diễn trên đảo, du vẫn cười no bụng do những trò... khỉ của chúng.

(KTNN)