Không nơi nào bằng ở đây, hoa gạo nở đầy trên đường đi, dưới thung lũng, bên những ngôi nhà sàn. Cây rụng hết lá, thân như còm cõi để dành mọi tinh lực cho hoa nở một màu rạo rực níu lòng lữ khách một chiều xuân dừng chân nơi đây.

Lúc này, mùa màng đã rỗi, lúa thóc đã về nhà, người Cà dong, H're tắm mình trong lễ hội. Mùa cưới hỏi xây nhà mới, tạ ơn thần linh, lễ đâm trâu ăn mừng đầu năm (Ká Capơ), lễ hội cầu mưa (Y hoắt)... Khắp thôn làng (Plây) vang rộn tiếng cồng chiêng, tiếng kèn môi Rơ ngoáy và Bơpen, tiếng đàn Brook, đàn Ta-lía, đàn Ra hoạch hoà với niềm vui lễ hội. Khắp nơi thơm lừng rượu cần, ruợu k'rỏ ngất ngây mời nhau suốt đêm hết ngày này đến ngày khác, quây quần bên bếp lửa giữa nhà, trên sân. Những cô gái H're có dịp phô trương áo quần. Những chiếc khăn trắng thêu hoa văn trùm trên đầu, áo 5 thân với màu chàm sẫm viền chỉ trắng đỏ với yếm che ngực, thắt dải lưng viền đỏ, váy khâu thành ống phủ đến bắp chân, môi cười tươi với màu son hoa gạo, nhún nhảy trên đường cho kịp giờ trẩy hội... Anh có thấy mùa xuân đang đến/Hoa T'liêng đua nở khắp nơi/Mùa lúa chín đàn chim tìm tổ ấm/... Em nhìn lên núi cao, núi như cha/Núi là muôn thuở/Em nhìn xuống sông, sông là nguồn sữa mẹ hiền". (Dân ca; điệu Ca lêu).

Nếu điệu dân ca Ca lêu để hát trong lao động, mừng nhà mới, lễ tết thì điệu Cachoi dành cho trai gái vui đùa, giao duyên.

Thầm hỏi: Ngàn năm trước màu hoa có son sắt tận đến bây giờ mà sao những tình ca điệu kể của người H're, Cà dong trên vùng cao Sơn Hà, Sơn Tây cứ vấn vương lời hẹn hò về một mùa hoa gạo đỏ.

(SGTT)