|
|
Ở miền núi phía tây vùng Trung Trung Bộ, sau những cơn mưa chiều
trong tiết Tiểu mãn vào tháng tư (âm lịch) hàng năm, nhất là các cơn
mưa vừa dứt vào tầm chạng vạng, lúc này không khí mát mẻ hẳn lên, cũng
là lúc hàng đàn mối dày đặc từ tổ chui ra với đôi cánh mỏng, bay lấp
lánh, chập chờn trong bóng hoàng hôn. |
Chúng bay vào nơi có ánh sáng. Bà con
ơi ới gọi nhau bắt mối, có khó, có bận đến mấy thì cũng tranh thủ bắt
vài bát mối, thành thử có câu ca: "Con ơi bắt mối đem rang/ Nhanh tay
không kẻo mối sang nhà người".
Nếu không có đèn điện, khi phát
hiện có mối đang bay ra, người ta thắp một cây đèn dầu, hoặc đèn cầy
(nến), cắm giữa cái thau lớn đặt ở ngoài sân, trong thau đổ nước ngập
1/4 cây đèn. Mối thấy ánh sáng cùng nhau bay đến, sà xuống gặp nước,
ướt cánh không bay lên được, nên nằm lại trong thau, thỉnh thoảng người
ta lấy tay khuấy nước trong thau. Nếu thấy trong thau nhiều mối thì hốt
mối ra bỏ vào bao.
Nếu vùng nào có điện, nhất là các ngọn điện
ở trước sân, khi phát hiện có mối, lập tức tắt tất cả các ngọn điện
trong nhà nhằm mục đích không cho mối vào nhà để thu hút mối tập trung
một chỗ (xác mối chết ở trong nhà khó thu dọn, kiến đánh hơi sẽ vào nhà
v.v...). Cũng như cách trên, người ta đặt một cái thau lớn dưới bóng
đèn điện đang thắp sáng, trong thau chỉ đổ 1/4 nước, không cần đèn các
loại. Lúc bấy giờ, không những có người bắt mối mà còn có các "lực
lượng" khác như: Cóc, ễnh ương, gà... cùng tham gia đớp, mổ... mối.
 | | Bà con vừa ăn mối vừa nghe đàn Hroa - hát không mở miệng. |
Công
đoạn bắt mối chỉ diễn ra khoảng nửa giờ là kết thúc, lúc này mối đã ít
dần. Sau khi kết thúc cuộc bắt mối, người ta dùng nước sạch rửa nhẹ
nhàng mối nhiều lần cho sạch và vớt ra một cái rá nhựa để cho ráo
nước... Mối đang bắt còn nguyên cánh mỏng, thân dài khoảng 1cm, bụng
lớn bằng sợi bún tươi, có viền đen quanh thân màu vàng nâu, ngực và đầu
nhỏ hơn.
Mối rang là món ăn ngon miệng, hấp dẫn đối với đồng bào
Cơ Tu (bà con gọi là: clap padieng - có nghĩa là mối rang) và một số
người Kinh của quê tôi. Mối là một loại côn trùng giàu chất đạm và
khoáng. Muốn ăn, người ta đặt chảo lên bếp, chờ nóng đều, bỏ vài bát
mối này vào và dùng đũa khuấy đều, mối bốc hơi và khô dần... cho đến
khi từ chảo bay ra một mùi thơm quyến rũ, ngào ngạt, mang hương thơm
mùi châu chấu nướng và những tiếng nổ lẹt đẹt nho nhỏ, báo hiệu mối đã
chín. Lúc này, đổ ra mẹt, lấy các ngón tay đảo nhẹ và sảy, hay đặt
trước quạt máy cho cánh mối bay đi, chỉ còn lại thân mối vàng ươm.
Thật
thú vị khi được thưởng thức hương vị thơm lừng, beo béo và ngọt bùi...
của món mối rang, có thêm vài ly rượu đế, rôm rả trò chuyện cùng với
người già, lũ trẻ. Gương mặt của họ cũng hồng lên, lấp lánh bên bếp lửa
hồng.
Ngày nay, ở quê tôi, người Kinh cũng thi nhau bắt mối đem
rang. Khách đường xa, đã một lần thưởng thức cái hương vị thơm ngon,
độc đáo này thì không thể nào quên và hẹn tiết Tiểu mãn năm sau quay
lại.
(Laodong)
|
