| Cùng với sự phát triển khá nhanh của diện tích nuôi tôm trong cả nước, chúng ta đang đứng trước những thách thức không nhỏ nguy cơ ô nhiễm môi trường nước, sự suy giảm nguồn lợi tài nguyên, đa dạng sinh học... Vì thế một số đề tài nghiên cứu khoa học, mô hình nuôi tôm sạch đang được triển khai, thử nghiệm để cố gắng tạo ra những giải pháp, cách thức, nuôi tôm vừa đảm bảo hiệu quả kinh tế đồng thời vẫn không gây ảnh hưởng xấu đến môi trường. |
Nghiên cứu tại phòng thí nghiệm công nghệ sinh học phân tử C và sinh lý động vật |
Nuôi tôm hùm bằng vẹm xanh
Theo Viện Hải dương học Nha Trang, các công trình nghiên cứu trên thế giới cho thấy các giống vẹm có khả năng thích nghi cao với môi trường bị ô nhiễm. Ngoài ra, chúng còn có khả năng tích lũy và loại bỏ các chất độc sinh học gây bẩn môi trường, cải thiện chất lượng nước trong các vùng nuôi bị phì dưỡng. Mặt khác, theo kinh nghiệm của những hộ nuôi tôm hùm, các loài thân mềm như hàu, sò, điệp tươi sống là thức ăn tốt nhất cho tôm hùm. Tuy nhiên, loại thức ăn này đắt hơn so với cá tạp; vì vậy, người ta chỉ dùng khi nuôi tôm còn nhỏ (dưới 50gr/con). Trong khi đó, vẹm xanh Perna viridis, một loài thân mềm thuộc lớp hai mảnh vỏ, vừa dễ nuôi, đặc biệt là nuôi không tốn thức ăn, lại có thể dùng làm thức ăn cho tôm hùm. Từ thực tế đó, trong khuôn khổ đề tài KC 09.07, cử nhân Phạm Thị Dự và cộng sự thuộc Viện Hải dương học đã tiến hành thử nghiệm nuôi ghép vẹm xanh Perna viridis xung quanh một số lồng nuôi tôm hùm ở vùng biển Xuân Tự (huyện Vạn Ninh, Khánh Hòa), nhằm cung cấp nguồn thức ăn tươi cho tôm, giảm lượng thức ăn là cá tạp, đồng thời tìm hiểu khả năng cải thiện môi trường của vẹm xanh Perna viridis.
Sau gần một năm thử nghiệm, kết quả cho thấy khá khả quan: đàn tôm hùm ăn vẹm xanh có tỷ lệ sống cao (100%), tăng trưởng nhanh (mới sau 11 tháng nuôi, tôm đã đạt trọng lượng trung bình 730 gr/con) và không có sự khác biệt nhiều so với tốc độ tăng trưởng của đàn tôm hùm ăn cá tạp (trọng lượng trung bình 748 gr/con) ở lô đối chứng; năng suất có thể đạt 100 kg/lồng 100 con, cao gần gấp đôi so với năng suất của năm 2002. Mặt khác, vẹm đã sống và phát triển tốt trong khu vực nuôi tôm hùm lồng, trung bình mỗi tháng tăng 0,69 cm chiều dài. Từ 1 kg vẹm giống (450 - 500 con/kg) ban đầu đến nay thu được khoảng 12 - 15 kg vẹm thương phẩm (25 - 30 con/kg). Đặc biệt, chi phí đầu tư nuôi vẹm làm thức ăn cho tôm rẻ hơn khoảng 1/3 lần so với chi phí mua cá tạp. Người nuôi tôm có nuôi ghép vẹm xanh không còn lo lắng thức ăn cho tôm bị khan hiếm hoặc giá cả lên xuống thất thường trong những tháng mưa bão, vì luôn có sẵn nguồn thức ăn tươi sống tại chỗ. Sau 6 tháng thả vẹm nuôi, kết quả kiểm định môi trường cho thấy hàm lượng hữu cơ và vi sinh vật giảm mạnh ở tầng đáy cột nước và trong trầm tích. Điều này chứng tỏ vẹm xanh đã tham gia xử lý ô nhiễm hữu cơ và vi sinh vật trong khu vực nghiên cứu.
Làm sạch môi trường nuôi tôm bằng... đất sét
Với đề tài nghiên cứu “Lựa chọn nguyên liệu cao lanh để tổng hợp zeolit A và xây dựng dây chuyền công nghệ sản xuất vật liệu chứa zeolit công suất 3.000 tấn/năm phục vụ nuôi trồng thủy sản tại miền Trung” (đã đoạt giải nhất Giải thưởng Sinh viên nghiên cứu khoa học cấp bộ năm 2003), nhóm sinh viên trường ĐH Bách khoa Hà Nội: Nguyễn Khánh Diệu Hồng (sinh viên năm 4 ngành Công nghệ hữu cơ hóa dầu), Phạm Minh Hảo (sinh viên năm thứ 4 ngành Công nghệ hóa dầu) và Nguyễn Xuân Phi (sinh viên năm thứ 5 ngành Hóa - Lý) đã nghiên cứu tìm nguồn nguyên liệu cao lanh (một loại đất sét màu trắng hoặc vàng) chứa vật liệu zeolit dùng để ổn định môi trường nước trong quá trình nuôi trồng thủy sản.
|
Với những phương thức, kỹ thuật nuôi tôm sạch mới, người nông dân sẽ được mùa hơn |
Ý tưởng thực hiện đề tài nghiên cứu này của các bạn bắt nguồn từ nỗi băn khoăn: tại sao chúng ta cứ phải nhập cao lanh (một loại đất sét màu trắng hoặc vàng) với giá khá đắt (khoảng 3,5 triệu đồng/tấn), trong khi loại cao lanh đó lại có rất nhiều ở các mỏ đất trong nước? Ngoài ra, cao lanh mà chúng ta đang nhập chỉ là dạng cao lanh tự nhiên, chưa hề qua công nghệ tổng hợp hay xử lý, nguồn cung cấp lệ thuộc vào nước ngoài nên không ổn định, khiến xảy ra trường hợp tôm nuôi bị chết hàng loạt ở miền Trung trước đây do môi trường nước bị ô nhiễm vì thiếu cao lanh để hấp thụ các chất độc hại do thức ăn dư thừa và phân tôm.
|
Diệu Hồng và hai người bạn đã tiến hành khảo sát ở một số mỏ đất có cao lanh như mỏ đất Yên Bái, mỏ A Lưới - Huế, mỏ Quảng Bình... và tìm được nguồn nguyên liệu cao lanh chứa zeolit tốt nhất ở Yên Bái. Không chỉ thế, họ còn xây dựng thành công dây chuyền công nghệ sản xuất vật liệu chứa zeolit với giá thành phẩm chỉ bằng một nửa so với cao lanh nhập.
Niềm đam mê nghiên cứu tìm kiếm những giải pháp giúp người nuôi tôm hạn chế được những thất thu do ảnh hưởng xấu từ môi trường của các bạn trẻ này không chỉ dừng lại ở cao lanh. Ngày 20.4 vừa qua, với công trình “Nghiên cứu và chọn lọc các nguồn kaolinite trong nước để tổng hợp các vật liệu có chứa zeolit, đồng thời xây dựng quy trình công nghệ nhằm bảo vệ môi trường thủy sản ở Việt Nam”, họ đã được trao tặng giải thưởng của tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (nhất). Và sắp tới, người nuôi tôm sẽ có thêm một giải pháp ổn định môi trường, bảo vệ đàn tôm của mình.
Thức ăn sạch cho tôm
Phòng thí nghiệm Công nghệ sinh học phân tử C và sinh lý động vật (trường ĐH Khoa học tự nhiên ĐH Quốc gia TP Hồ Chí Minh) hiện đang triển khai chương trình nghiên cứu nhằm tạo ra một loại thức ăn sạch giúp tôm tăng trưởng nhanh, tăng cường khả năng kháng bệnh đốm trắng và đặc biệt là có thể tự khử lượng thức ăn dư thừa, hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường nước trong đầm hồ nuôi tôm.
Thông thường tôm không thể ăn hết một lần lượng thức ăn công nghiệp được thả xuống hồ (chỉ khoảng 30%-40% lượng thức ăn được ăn), còn lại sẽ lắng xuống đáy bùn. Một lượng lớn thức ăn dư thừa sẽ tan trong nước, để lại hậu quả nghiêm trọng là các vi khuẩn, virus có điều kiện bùng phát và phát triển nhanh, dẫn đến hiện tượng ô nhiễm môi trường nước, mất cân bằng sinh thái của đầm tôm, khiến tôm dễ bị bệnh hoặc tăng trưởng kém.
Nghiên cứu của phòng thí nghiệm Công nghệ sinh học phân tử C và sinh lý động vật thực hiện bằng cách bổ sung vào thức ăn nuôi tôm những yếu tố bổ sung như Premix (có hoạt chất sinh học) và Probiotic (có hoạt tính vi sinh vật). Các yếu tố bổ sung này sẽ có tác dụng tạo nên một loại thức ăn tôm có định hướng: không gây ô nhiễm môi trường, kích hoạt cho tôm tăng trưởng nhanh và tăng cường sức đề kháng bệnh đốm trắng.
Sau hơn 1 năm triển khai nghiên cứu, hiện tại, các công thức cấu trúc thành phần thức ăn sạch cho tôm bằng việc bổ sung lượng Premix và Probiotic của Phòng thí nghiệm Công nghệ sinh học phân tử C và sinh lý động vật đang được thử nghiệm ở một số vùng nuôi tôm ở Bạc Liêu, Long An và huyện Bình Chánh. Các kết quả thử nghiệm cho thấy hiệu quả khá khả quan. Đặc biệt, các thức ăn có bổ sung lượng Probiotic do có yếu tố vi sinh vật trong đó, khi tôm ăn vào thì vi sinh vật sẽ phát triển và tổng hợp một số chất ngay trong tế bào của tôm, giúp tôm kháng bệnh, tăng trọng nhanh. Đồng thời vi sinh vật này nếu có rơi vãi ra ngoài môi trường cũng sẽ ức chế sự phát triển của vi sinh vật độc hại có trong môi trường, hạn chế bệnh đốm trắng cho tôm.
(Thanh niên) |
