Toàn bộ huyện vùng cao A Lưới của tỉnh Thừa Thiên- Huế có 39.000 dân với 21 xã và thị trấn, được phân bố dọc thung lũng cùng tên A Lưới với chiều dài hơn 100 km. Có thể nói lượng chất độc hóa học quân đội Mỹ đã ném xuống A Lưới nhiều hơn chỗ nào hết trên đất nước ta.

Trẻ thơ bị dị dạng

Dọc Quốc lộ 49 (một nhánh của đường Trường Sơn năm xưa) lên vùng cao A Lưới không còn một cánh rừng, toàn là đồi trọc. Sau gần 30 năm kết thúc chiến tranh, ở vùng đất này, cây cối vẫn không thể nào mọc lên được, chỉ còn lác đác vài gốc cây rừng bị chết cháy vì chất độc. Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Hồ A Vai, người dân tộc Pa Cô - bây giờ là Chủ tịch Hội Người tàn tật A Lưới, cho biết: Ngày đó, cả huyện A Lưới bị Mỹ thả chất độc da cam làm cháy rụi hết các cánh rừng. Người Vân Kiều, Pa Cô... trốn vào rừng sâu, sinh sống trong hang đá để tránh chất độc. Nhưng họ lại uống phải nước độc do chất dioxin nhiễm vào nên trong năm 1968, cả vùng A Lưới không có một đứa trẻ nào được ra đời, toàn bộ phụ nữ mang thai đều bị hư thai. Hàng ngàn người lớn do nhiễm chất độc quá nặng cũng đã chết. A Vai nói tiếp trong nghẹn ngào: “Ai ngờ đâu, cho đến bây giờ hàng trăm đứa trẻ ở A Lưới được sinh ra với đủ kiểu dị dạng, có nhiều cháu câm, điếc, không có hậu môn, mắt mũi, chân tay”.

13 năm mòn mỏi bên đứa con

Chị Kăn Lây ở thôn Hợp Thành, xã A Ngo, sinh một đứa bé có thân hình như con rắn, không chân, tay, chỉ có đầu và mắt. Khi đứa bé chào đời, cả xóm Hợp Thành kinh hoàng. Có nhiều người quá sợ nên bỏ làng ra đi mấy ngày liền. Đứa bé tội nghiệp này sống không quá được hai giờ thì qua đời. Chị Kăn Lây kể: “Sau đó, thêm ba lần tôi có thai và đều bị hư khi thai mới được vài tháng”. Năm 1991, chị có thai tiếp và sinh ra bé trai có tên Bắc. Cháu Bắc cũng không may mắn gì hơn, chất độc da cam làm em tê liệt toàn thân, không biết nói, người lúc nào cũng co cứng chân tay và cuộn tròn trên giường. Mười ba năm qua chị Kăn Lây lúc nào cũng không rời khỏi đứa con trai tội nghiệp của mình.

Từ chú đến cháu đều nhiễm chất độc

Tôi đến thôn Pơ Nghi, gặp một gia đình từ chú đến cháu ruột đều nhiễm chất độc da cam. Anh Kê Văn, người đang khỏe mạnh tự nhiên bị co các cơ, quéo chân tay rồi mất hết trí nhớ và bị câm luôn. Cháu của Kê Văn là Pi Ríu Ir, Pi Ríu Eo đều dị tật, em thì bị câm điếc, khờ khạo; em teo chân, không đi được, suốt ngày cứ bò lết giữa đường. Ông Quỳnh Ô, bố các cháu, cho biết: “Tôi có 3 đứa con, cả ba đều nhiễm chất độc, bị dị tật, dị dạng, một cháu không chịu nổi cơn đau đớn nên đã chết, nay còn lại hai người con sống cũng không ra gì. Suốt đời làm rẫy khiến không đủ cơm cho các cháu ăn. Sao lại khổ thân tôi thế này, cả gia đình tôi từ chú đến cháu đều bị ảnh hưởng chất độc”.

Gần 5.000 người sống trong bất hạnh

Cách xã A Ngo 30 km, là xã A Đớt. Đây là một trong những xã có tỉ lệ người nhiễm độc khá cao của A Lưới. Gia đình Kăn Nghinh có ba người nhiễm chất độc da cam. Hai mươi năm qua, những người này sống trong tột cùng của sự đau khổ. Cả nhà đi làm rẫy không nuôi đủ ba người con bị bệnh. Vừa bị bệnh tình đày đọa, vừa thiếu ăn nên nhìn họ càng thương tâm hơn. Đi đâu trên 21 xã, thị trấn của A Lưới cũng có những nỗi đau dai dẳng như thế này. Nỗi đau giày vò con người từ thế hệ này đến thế hệ khác. Không sống nổi, trong số họ có hàng ngàn người đã chết một cách thảm thương.

Anh Hồ Đông, Phó Phòng Thương binh - Xã hội huyện A Lưới, cho biết: “Qua phân loại lần đầu, huyện này có đến gần 5.000 người nhiễm nặng chất độc da cam”.

Tránh xa A So!

Đến nay, khu vực sân bay A So vẫn còn nhiễm nặng chất độc dioxin. Kết quả nghiên cứu từ năm 1994 đến 2000 của UB 10-80 và Hatfield Consultants Co L.T.D ( Canada) đã chỉ ra khu vực sân bay A So là “điểm nóng dioxin”. Đề phòng tái diễn chất độc dioxin, các nhà khoa học khuyến cáo không nên ăn các loại thực phẩm có nhiễm chất độc mạnh như gà, vịt, cá, hoa quả... trong khu vực xã Đông Sơn. Chính những cựu phi công Mỹ - những người trực tiếp lái máy bay ném chất độc xuống A Lưới - khi trở lại chiến trường xưa, đã khuyên người dân hãy tránh xa A So, không nên ở gần khu vực quá nguy hiểm này.

(nld.com.vn)