Duyên dáng Nha Trang Kiến trúc phản ánh xã hội, xã hội thế nào thì kiến trúc như vậy. Kiến trúc đô thị miền Trung - Tây Nguyên sẽ phát triển ra sao trước sự biến chuyển của nền kinh tế thị trường? Giáo sư, tiến sĩ, kiến trúc sư Hoàng Đạo Kính, Phó chủ tịch thường trực Hội Kiến trúc sư Việt Nam, cho biết: - Bất ngờ thú vị là ở miền Trung - Tây Nguyên, nơi điều kiện thiên nhiên, điều kiện sống có phần khắc nghiệt, lại hiện hữu một hệ thống đô thị rất có giá trị. Trước tiên, tôi muốn nói tới Huế và Đà Lạt, hai thành phố có thể được coi là những đô thị - di sản của Việt Nam. Huế còn rất trọn vẹn, kết hợp trong mình cả nhân tố kiến trúc phong kiến và kiến trúc thời thuộc địa. Đà Lạt với điều kiện thiên nhiên, khí hậu và sinh thái riêng, đã tạo dựng nên quỹ kiến trúc đô thị mang tính chất nghỉ dưỡng đặc thù. Bên cạnh đó, Đà Nẵng đang là một đô thị phát triển nhanh nhất Việt Nam; chỉ trong 5-7 năm nay, quỹ kiến trúc đã tăng hơn gấp đôi. Còn Nha Trang là thành phố thể hiện đầy đủ tính chất của một đô thị biển, đô thị nghỉ mát; là một đô thị "có mặt có mũi", rất duyên dáng và có thể coi là một trong những đô thị đẹp nhất Việt Nam. Ngoài ra còn phải nói tới một đặc trưng nữa của miền Trung là chuỗi đô thị duyên hải, từ Đà Nẵng, Hội An, Quy Nhơn đến Tuy Hòa, Phan Rang, Phan Thiết... Một đặc trưng nổi bật nữa là mảng kiến trúc Tây Nguyên. Đấy là vùng đô thị mới phát triển, với một sức sống đặc biệt. Nếu biết chăm lo đến việc tạo dựng diện mạo đô thị, đến công tác quy hoạch và kiến trúc thì chúng ta có thể có một chùm đô thị Tây Nguyên có tổ chức, có diện mạo kiến trúc riêng.

- Rất đặc biệt là ở miền Trung - Tây Nguyên, phần lớn các công trình đều được thiết kế và xây dựng theo phong cách hiện đại. Nổi trội nhất là ở Đà Nẵng, Tây Nguyên và các tỉnh Nam Trung Bộ. Ở đây người ta không có xu hướng nệ cổ, ngoái lại dĩ vãng, mà đề cao công năng, giải pháp đơn giản, không trang trí rườm rà, giả nọ giả kia, không có nhiều gờ chỉ, vòm cuốn... Đấy là điều đáng mừng.

* Đối với kiến trúc đô thị khu vực miền Trung - Tây Nguyên hiện nay, điều gì làm giáo sư trăn trở nhất?

- Nhìn chung, kiến trúc của miền Trung - Tây Nguyên không làm cho tôi ái ngại nhiều bằng kiến trúc ở phía Bắc. Bây giờ chúng ta cần làm sao để các đô thị duyên hải miền Trung khẳng định cái tính duyên hải của nó, tức là nhấn mạnh tính chất biển; có như thế chúng ta mới tạo được môi trường đô thị thuận lợi và lành mạnh cho phát triển kinh tế, du lịch... Bên cạnh đó, cần hết sức chăm chút đến việc phát triển các đô thị Tây Nguyên. Vì đây là vùng đất mới phát triển, đô thị mới, chúng ta vẫn còn có điều kiện can thiệp, để làm sao có một mảng đô thị với kiến trúc đặc trưng, nhất là ở đây đã ít nhiều tìm ra ngôn ngữ kiến trúc của mình, như ở Buôn Ma Thuột chẳng hạn.

Cuối cùng, tôi muốn nhấn mạnh là xu hướng kiến trúc hiện đại đang được khẳng định ở miền Trung, vì vậy chúng ta phải bênh vực nó; đặc biệt là kiến trúc các khu nghỉ mát, đó là những yếu tố kiến trúc đi trước, kết hợp khai thác cả những yếu tố dân tộc, bản địa, đề cao thiên nhiên... Những cái đó sẽ tạo ra chuẩn mực mới để kiến trúc vươn tới, vượt qua được tình trạng yếu kém của kiến trúc Việt Nam hiện nay.

* Theo giáo sư, cần làm gì để mỗi đô thị có một bản sắc kiến trúc riêng?

- Bản sắc riêng của kiến trúc đô thị trước hết xuất phát từ ba điểm cơ bản: Thứ nhất, nó phải là sản phẩm của điều kiện tự nhiên, khí hậu, tài nguyên, địa hình và địa thế. Thứ hai, nó phải đáp ứng đầy đủ điều kiện sống cụ thể của những cộng đồng dân cư có truyền thống văn hóa sống cụ thể. Thứ ba, nó phải kế thừa được quỹ kiến trúc đã được tạo lập trước đó.

(Thanh Niên)