Cách làm mới ở Nam Ka
28/08/2007

Hơn một năm trở lại Nam Ka (huyện Lắc, Ðác Lắc) - vùng đất xa xôi và heo hút ngày nào, giờ đây đã đổi thay nhiều. Cái thị tứ buồn và có vẻ tĩnh lặng nay không còn nữa. Thay vào đó là nhịp sống hối hả và rộn ràng nhờ công trình thủy điện Buôn Tua Srah mở ra gần hai năm.

Người đầu tiên mà tôi tìm gặp là vợ chồng Y Thin ở buôn Tua Sah. Cuộc sống của gia đình anh vẫn thế, dưới nếp nhà xưa là heo, là bò và bắp đậu đang phơi phóng ngổn ngang.

Có điều, Y Thin bảo: "Số bắp đậu ấy không phải được trồng bên sông Krông Nô nữa đâu. Nơi ấy người ta làm thủy điện mất rồi. Bây giờ phải trồng trên đồi Ryau đó". Tôi nhớ hơn một năm trước, ruộng bắp của gia đình Y Thin gieo bên những bãi bồi của dòng sông quê, giờ trở thành một công trường ngày đêm gầm gào tiếng máy. Và không bao lâu nữa, ở đó sẽ tràn ngập nước khi thủy điện buôn Tua Srah hoàn tất. Phó Chủ tịch xã Nam Ka cho biết: Trên 5 buôn toàn xã hiện có tới  202 hộ với hơn 1.160 nhân khẩu đang thiếu đất sản xuất. Và đây quả là "bài toán" nan giải nhất đặt ra cho chính quyền địa phương.

Vậy đâu là lời giải hả Y Thin? Ông cười cho biết: Phải tính cách khác thôi ! Quỹ đất không còn, vì đụng đâu cũng rừng cấm nên không còn cách nào hơn là đẩy mạnh chăn nuôi, thâm canh cây bắp cao sản trên từng miếng đất có được. Như nhà mình đó, chỉ mấy sào đất mà biết thâm canh thì số bắp thu hoạch được cũng đáng kể; cộng thêm chăn nuôi theo mô hình tập trung thì cuộc sống không đến nỗi nào. Cứ tính năm nay làm bắp hai vụ được khoảng 1,2 tấn - 1,4 tấn và thêm lứa heo vài ba tạ thịt thì có trong tay ngót chục triệu (sau khi đã trừ mọi chi phí) cũng đủ chi tiêu cho cả gia đình bảy miệng ăn. Còn tiền nhận khoán quản lý, bảo vệ rừng Nam Ka một năm 2 triệu - tương ứng với 20 ha thì coi như "khoản tiết kiệm" để nuôi con ăn học. Nhắc đến rừng tôi mới nhớ: anh Lê Oanh Vũ - Giám đốc Khu bảo tồn thiên nhiên Nam Ka cho rằng, nếu thực hiện tốt chính sách giao rừng cho người dân trong vùng (kể cả xã Ea Rbin và Krông Nô) nhận khoán, bảo vệ và hưởng lợi theo hướng tích cực, lâu dài hơn thì cuộc sống của hơn 500 hộ ở đây sẽ ổn định và phát triển bền vững hơn. Theo anh Vũ, riêng Nam Ka đến nay đã có 230 hộ nhận khoán bảo vệ rừng cho khu bảo tồn (bình quân 20/hộ) và số tiền mà họ nhận được 2 triệu đồng/năm sẽ là yếu tố quan trọng góp phần cùng với chính quyền địa phương tìm ra lời giải cho "bài toán" nan giải trên.

Rõ ràng xu thế sống gắn bó với rừng của người dân Nam Ka đang là hướng đi đúng nhằm tháo gỡ dần những khó khăn trong cuộc sống của hầu hết đồng bào người M'nông, Ê đê trên vùng đất xa xôi và cách trở này. Song, vấn đề trước mắt mà họ đang cần, đang mong đợi vẫn là sự quan tâm nhiều hơn nữa của các cấp, các ngành để từng bước rút dần khoảng cách chênh lệch về điều kiện sống so với các nơi. Ông Y Ngoắt Knul - Chủ tịch HÐND xã cũng tâm sự với chúng tôi như thế. Và cái điều mà cấp ủy, chính quyền Nam Ka nỗ lực nhất hiện nay là tìm mọi cách đưa vốn, khoa học kỹ thuật về cho bà con áp dụng trong trồng trọt và chăn nuôi. Bởi có như thế mới tăng cao hiệu quả kinh tế trên từng đơn vị diện tích cây trồng, cũng như vật nuôi vốn rất hạn chế và eo hẹp ở đây.

Tôi đã gặp anh Y Manh, Y Ðương và chị H'Broi (ở buôn Lách, buôn Pluk của xã Nam Ka). Họ cho hay: gia đình mình cùng với 18 hộ khác trên 5 buôn đã được Hội phụ nữ xã đứng ra tín chấp để được vay vốn từ  Ngân hàng chính sách huyện về làm ăn. Ngặt nỗi, họ chưa biết đầu tư vào việc gì : chăn nuôi hay là trồng bắp, trồng lúa...? Mọi toan tính của bà con còn phải cậy nhờ vào cán bộ khuyến nông. Mà cán bộ khuyến nông ở Nam Ka còn mỏng lắm. Cả mấy tháng trời, họa hoằn mới có một buổi hướng dẫn tập huấn mở ra. Vì thế phần lớn nông hộ ở vùng đất được coi là "ốc đảo" cách biệt này cứ nhìn nhau mà làm ăn. Người đi trước vay vốn về nuôi heo, nuôi bò thì người đi sau cũng vậy. May nhờ "ăn theo" các dịch vụ của công trình thủy điện đang mở ra tại địa phương nên sản phẩm làm ra còn có nơi tiêu thụ. Tuy nhiên, đến nay một số người đã nhận ra "cán cân cung cầu" ở đây đã bắt đầu mất cân bằng so với trước do lượng cán bộ, công nhân trên công trường thì có hạn, mà người nuôi và cung cấp thực phẩm thì ngày càng nhiều (kể cả hàng trăm hộ người kinh đến đây đầu tư làm ăn với quy mô không nhỏ) nên không tìm cách bán ra ngoài vùng thì coi như ế. Hiện tại đã vậy, còn mai này khi công trình thủy điện hoàn thành (sức tiêu thụ chắc chắn sẽ giảm đáng kể) thì người dân Nam Ka sẽ khó khăn đến mức nào (?). Hẳn rồi sẽ lặp lại cảnh tư thương ép giá như trước. Một tấn bắp, lúa hay con lợn, gà... giá cả chỉ quá một nửa so với các nơi.

Có lẽ những điều đó đã làm cho ông Y Tin, Phó Chủ tịch UBND xã Nam Ka đã bắt đầu lo lắng trước bài toán "ổn định và phát triển kinh tế-xã hội ở địa phương. Giải pháp đề ra là bảo vệ, quản lý và hưởng lợi từ tài nguyên rừng kết hợp với thâm canh cây trồng vật nuôi. Hy vọng với cách làm mới và đội ngũ cán bộ giàu tâm huyết, có trách nhiệm, Nam Ka sẽ thành công trong công cuộc xóa đói, giảm nghèo cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa.

(Theo Nhân Dân)

 


Các tin khác: